युधिष्ठि उवाच
क्लिश्यते चापरस्तत्र नैव योगमवाप्नुयात् । जन्मान्तरसहस्रेभ्यो योगो लभ्येत मानवैः
यथा योगसहस्रेण योगो लभ्येत मानवैः । यस्तु सर्वाणि रत्नानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति
तेन दानेन दत्तेन योगो लभ्येत मानवैः । प्रयागे तु मृतस्येदं सर्वं भवति नान्यथा
प्रधानहेतुं वक्ष्यामि श्रद्दधत्सु च भारत । यथा सर्वेषु भूतेषु सर्वत्रैव तु दृश्यते
ब्रह्म नैवास्ति वै किञ्चिद्यद्वक्तुमिदमुच्यते । यथा सर्वेषु भूतेषु ब्रह्म सर्वत्र पूज्यते
एवं सर्वेषु लोकेषु प्रयागः पूज्यते बुधैः । पूज्यते तीर्थराजश्च सत्यमेतद्युधिष्ठिर
ब्रह्माऽपि स्मरते नित्यं प्रयागं तीर्थमुत्तमम् । तीर्थराजमनुप्राप्य नैवान्यत्किञ्चिदिच्छति
यथा पुण्यमपुण्यं वा तथैव कथितं मया
श्रुतं तद्यत्त्वया प्रोक्तं विस्मितोऽहं पुनः पुनः । कथं योगेन तत्प्राप्तिः स्वर्गलोकस्तु कर्मणा
kliśyate cāparastatra naiva yogamavāpnuyāt | janmāntarasahasrebhyo yogo labhyeta mānavaiḥ
yathā yogasahasreṇa yogo labhyeta mānavaiḥ | yastu sarvāṇi ratnāni brāhmaṇebhyaḥ prayacchati
tena dānena dattena yogo labhyeta mānavaiḥ | prayāge tu mṛtasyedaṃ sarvaṃ bhavati nānyathā
pradhānahetuṃ vakṣyāmi śraddadhatsu ca bhārata | yathā sarveṣu bhūteṣu sarvatraiva tu dṛśyate
brahma naivāsti vai kiñcidyadvaktumidamucyate | yathā sarveṣu bhūteṣu brahma sarvatra pūjyate
evaṃ sarveṣu lokeṣu prayāgaḥ pūjyate budhaiḥ | pūjyate tīrtharājaśca satyametadyudhiṣṭhira
brahmā'pi smarate nityaṃ prayāgaṃ tīrthamuttamam | tīrtharājamanuprāpya naivānyatkiñcidicchati
yathā puṇyamapuṇyaṃ vā tathaiva kathitaṃ mayā
śrutaṃ tadyattvayā proktaṃ vismito'haṃ punaḥ punaḥ | kathaṃ yogena tatprāptiḥ svargalokastu karmaṇā
«А другой мучится там и не обретает соединения [с истиной]. Из тысяч иных рождений обретается людьми соединение — как тысячею усилий обретается людьми соединение; и кто отдаёт брахманам все свои самоцветы, тем данным даром [оно тоже] обретается. У умершего же в Праяге всё это бывает [сразу], и не иначе. Поведаю тебе главную причину — среди верующих, о Бхарата. Как во всех существах повсюду видится [Брахман], — а Брахмана как чего-то [отдельного], о чём можно было бы сказать „вот это“, поистине нет; как во всех существах повсюду почитается Брахман, — так во всех мирах мудрыми почитается Праяга. И почитается [она как] царь тиртх; это истина, о Юдхиштхира. Даже Брахма всегда помнит Праягу, превосходную тиртху: достигнув царя тиртх, [человек] не желает ничего иного. Как есть — благое ли, неблагое ли, — так и рассказано мною». — «Услышано то, что сказано тобою; изумляюсь я снова и снова. Как усилием [достигается] то же, а мир небес — делом?»
aa7c51a51d32 · 发布于 2026年9月3日 04:13:41 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Здесь дан довод, а не одно повторение похвал. Брахман есть во всех существах, но «Брахмана как чего-то отдельного, о чём можно сказать „вот это“, нет»; и всё же его почитают повсюду. Праяга поставлена в тот же ряд: не отдельное преимущество места, а точка, в которой видно то, что и так везде. Место названо царём тиртх не потому, что имеет больше, а потому, что не заслоняет.