सो ऽतिविद्धः शितैर् बाणैः कपीन्द्रस् तेन रक्षसा । चुक्रोध च महाक्रोधो वधे चास्य मनो दधे ॥
ततः पादपम् उद्धृत्य शूरः संप्रधने हरिः । अभिपत्य जघानास्य प्रमुखे तं महागजम् ॥
स तु प्रहाराभिहतः सुग्रीवेण महागजः । अपासर्पद् धनुर्मात्रं निषसाद ननाद च ॥
गजात् तु मथितात् तूर्णम् अपक्रम्य स वीर्यवान् । राक्षसो ऽभिमुखः शत्रुं प्रत्युद्गम्य ततः कपिम् ॥
आर्षभं चर्मखड्गं च प्रगृह्य लघुविक्रमः । भर्त्सयन्न् इव सुग्रीवम् आससाद व्यवस्थितम् ॥
स हि तस्याभिसंक्रुद्धः प्रगृह्य महतीं शिलाम् । विरूपाक्षाय चिक्षेप सुग्रीवो जलदोपमाम् ॥
स तां शिलाम् आपतन्तीं दृष्ट्वा राक्षसपुंगवः । अपक्रम्य सुविक्रान्तः खड्गेन प्राहरत् तदा ॥
तेन खड्गेन संक्रुद्धः सुग्रीवस्य चमूमुखे । कवचं पातयाम् आस स खड्गाभिहतो ऽपतत् ॥
स समुत्थाय पतितः कपिस् तस्य व्यसर्जयत् । तलप्रहारम् अशनेः समानं भीमनिस्वनम् ॥
तलप्रहारं तद् रक्षः सुग्रीवेण समुद्यतम् । नैपुण्यान् मोचयित्वैनं मुष्टिनोरस्य् अताडयत् ॥
ततस् तु संक्रुद्धतरः सुग्रीवो वानरेश्वरः । मोक्षितं चात्मनो दृष्ट्वा प्रहारं तेन रक्षसा ॥
स ददर्शान्तरं तस्य विरूपाक्षस्य वानरः । ततो न्यपातयत् क्रोधाच् छङ्खदेशे महातलम् ॥
महेन्द्राशनिकल्पेन तलेनाभिहतः क्षितौ । पपात रुधिरक्लिन्नः शोणितं स समुद्वमन् ॥
विवृत्तनयनं क्रोधात् सफेन रुधिराप्लुतम् । ददृशुस् ते विरूपाक्षं विरूपाक्षतरं कृतम् ॥
स्फुरन्तं परिवर्जन्तं पार्श्वेन रुधिरोक्षितम् । करुणं च विनर्दान्तं ददृशुः कपयो रिपुम् ॥
तथा तु तौ संयति संप्रयुक्तौ; तरस्विनौ वानरराक्षसानाम् । बलार्णवौ सस्वनतुः सभीमं; महार्णवौ द्वाव् इव भिन्नवेलौ ॥
विनाशितं प्रेक्ष्य विरूपनेत्रं; महाबलं तं हरिपार्थिवेन । बलं समस्तं कपिराक्षसानाम्; उन्मत्तगङ्गाप्रतिमं बभूव ॥
so 'tividdhaḥ śitair bāṇaiḥ kapīndras tena rakṣasā | cukrodha ca mahākrodho vadhe cāsya mano dadhe ||
tataḥ pādapam uddhṛtya śūraḥ saṃpradhane hariḥ | abhipatya jaghānāsya pramukhe taṃ mahāgajam ||
sa tu prahārābhihataḥ sugrīveṇa mahāgajaḥ | apāsarpad dhanurmātraṃ niṣasāda nanāda ca ||
gajāt tu mathitāt tūrṇam apakramya sa vīryavān | rākṣaso 'bhimukhaḥ śatruṃ pratyudgamya tataḥ kapim ||
ārṣabhaṃ carmakhaḍgaṃ ca pragṛhya laghuvikramaḥ | bhartsayann iva sugrīvam āsasāda vyavasthitam ||
sa hi tasyābhisaṃkruddhaḥ pragṛhya mahatīṃ śilām | virūpākṣāya cikṣepa sugrīvo jaladopamām ||
sa tāṃ śilām āpatantīṃ dṛṣṭvā rākṣasapuṃgavaḥ | apakramya suvikrāntaḥ khaḍgena prāharat tadā ||
tena khaḍgena saṃkruddhaḥ sugrīvasya camūmukhe | kavacaṃ pātayām āsa sa khaḍgābhihato 'patat ||
sa samutthāya patitaḥ kapis tasya vyasarjayat | talaprahāram aśaneḥ samānaṃ bhīmanisvanam ||
talaprahāraṃ tad rakṣaḥ sugrīveṇa samudyatam | naipuṇyān mocayitvainaṃ muṣṭinorasy atāḍayat ||
tatas tu saṃkruddhataraḥ sugrīvo vānareśvaraḥ | mokṣitaṃ cātmano dṛṣṭvā prahāraṃ tena rakṣasā ||
sa dadarśāntaraṃ tasya virūpākṣasya vānaraḥ | tato nyapātayat krodhāc chaṅkhadeśe mahātalam ||
mahendrāśanikalpena talenābhihataḥ kṣitau | papāta rudhiraklinnaḥ śoṇitaṃ sa samudvaman ||
vivṛttanayanaṃ krodhāt saphena rudhirāplutam | dadṛśus te virūpākṣaṃ virūpākṣataraṃ kṛtam ||
sphurantaṃ parivarjantaṃ pārśvena rudhirokṣitam | karuṇaṃ ca vinardāntaṃ dadṛśuḥ kapayo ripum ||
tathā tu tau saṃyati saṃprayuktau; tarasvinau vānararākṣasānām | balārṇavau sasvanatuḥ sabhīmaṃ; mahārṇavau dvāv iva bhinnavelau ||
vināśitaṃ prekṣya virūpanetraṃ; mahābalaṃ taṃ haripārthivena | balaṃ samastaṃ kapirākṣasānām; unmattagaṅgāpratimaṃ babhūva ||
Сильно пронзённый острыми стрелами этого ракшаса, царь обезьян разгневался великим гневом и направил ум на его убийство. Тогда герой-ванар в битве вырвал дерево, бросился вперёд и ударил спереди того великого слона. Поражённый ударом Сугривы, великий слон отступил на расстояние лука, сел и заревел. Доблестный ракшас быстро сошёл с разбитого слона, повернулся лицом к врагу и, схватив бычий щит и меч, быстрым движением приблизился к стоящему Сугриве, словно угрожая ему. Разгневанный Сугрива схватил большую, туче подобную скалу и бросил её в Вирупакшу. Увидев падающую скалу, доблестный бык ракшасов отступил и тогда ударил мечом. Перед войском он этим мечом сбил панцирь Сугривы, и Сугрива, поражённый мечом, упал. Поднявшись после падения, обезьяна нанесла ему удар ладонью, равный молнии и страшный по звуку. Ракшас ловко уклонился от поднятого Сугривой удара ладонью и ударил его кулаком в грудь. Тогда Сугрива, владыка ванаров, ещё сильнее разгневался, увидев, что его удар был избегнут этим ракшасом. Ванар увидел промежуток в защите Вирупакши и в гневе опустил ему в висок свою великую ладонь. Поражённый ладонью, подобной молнии Махендры, Вирупакша упал на землю, смоченный кровью и изрыгая кровь. Обезьяны увидели Вирупакшу с вывернутыми от гнева глазами, залитого кровью и пеной, сделанного ещё более безобразным; они увидели врага, дёргающегося на боку, окроплённого кровью и жалобно ревущего. Так эти двое стремительных, сошедшиеся в бою, и два океана сил — ванаров и ракшасов — звучали устрашающе, как два великих океана с прорванными берегами. Увидев, что царь обезьян убил великосильного Вирупакшу, всё войско обезьян и ракшасов стало подобно безумной Ганге.
f3c6ca1d02c2 · 发布于 2026年6月22日 00:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Сугрива побеждает не одним ударом: он падает, поднимается, промахивается, получает удар и только затем находит открытое место. Это честная сцена боевой стойкости, а не лёгкой победы.