अथ ह भगवान् ऋषभदेवः स्व-वर्षं कर्म-क्षेत्रम् अनुमन्यमानः प्रदर्शित-गुरुकुल-वासो लब्ध-वरैर् गुरुभिर् अनुज्ञातो गृहमेधिनां धर्मान् अनुशिक्षमाणो जयन्त्याम् इन्द्र-दत्तायाम् उभय-लक्षणं कर्म समाम्नायाम्नातम् अभियुञ्जन्न् आत्मजानाम् आत्म-समानानां शतं जनयाम् आस
येषां खलु महा-योगी भरतो ज्येष्ठः श्रेष्ठ-गुण आसीद् येनेदं वर्षं भारतम् इति व्यपदिशन्ति
atha ha bhagavān ṛṣabhadevaḥ sva-varṣaṃ karma-kṣetram anumanyamānaḥ pradarśita-gurukula-vāso labdha-varair gurubhir anujñāto gṛhamedhināṃ dharmān anuśikṣamāṇo jayantyām indra-dattāyām ubhaya-lakṣaṇaṃ karma samāmnāyāmnātam abhiyuñjann ātmajānām ātma-samānānāṃ śataṃ janayām āsa
yeṣāṃ khalu mahā-yogī bharato jyeṣṭhaḥ śreṣṭha-guṇa āsīd yenedaṃ varṣaṃ bhāratam iti vyapadiśanti
«И вот досточтимый Ришабхадева, признав свою область полем дела, — явив житьё в доме наставника и отпущенный наставниками, получившими дар, — обучая законам домохозяев, в Джаянти, данной Индрою, совершая дело обоих родов, как предано в предании, породил сто сыновей, себе равных. И старшим из них и лучшим по достоинствам был великий сопрягающийся Бхарата, по которому эту область и называют Бхаратой.
93616465322a · published Aug 14, 2026, 2:00:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Всё, что он делает, названо показом: прадаршита-гуру-кула-васа — «явивший житьё в доме наставника». Учиться ему было нечему, и учение он именно показал.
Убхая-лакшанам карма — «дело обоих родов»: то, что делают ради плода, и то, что делают ради очищения. Он не выбирает между ними.
Индра-даттаям — «данной Индрою». Тот самый Индра, что не дал дождя; теперь он выдаёт за него дочь.