Śrīmad-Bhāgavatam
Where the Light Stops5.20.1-2
3580 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 5.20.1-2

śrī-śuka uvāca

Devanāgarī

अतः परं प्लक्षादीनां प्रमाण-लक्षण-संस्थानतो वर्ष-विभाग उपवर्ण्यते
जम्बूद्वीपो ऽयं यावत्-प्रमाण-विस्तारस् तावता क्षारोदधिना परिवेष्टितो यथा मेरुर् जम्ब्व्-आख्येन लवणोदधिर् अपि ततो द्वि-गुण-विशालेन प्लक्षाख्येन परिक्षिप्तो यथा परिखा बाह्योपवनेन प्लक्षो जम्बू-प्रमाणो द्वीपाख्याकरो हिरण्मय उत्थितो यत्राग्निर् उपास्ते सप्त-जिह्वस् तस्याधिपतिः प्रियव्रतात्मज इध्मजिह्वः स्वं द्वीपं सप्त-वर्षाणि विभज्य सप्त-वर्ष-नामभ्य आत्मजेभ्य आकलय्य स्वयम् आत्म-योगेनोपरराम

Transliteration (IAST)

ataḥ paraṃ plakṣādīnāṃ pramāṇa-lakṣaṇa-saṃsthānato varṣa-vibhāga upavarṇyate
jambūdvīpo 'yaṃ yāvat-pramāṇa-vistāras tāvatā kṣārodadhinā pariveṣṭito yathā merur jambv-ākhyena lavaṇodadhir api tato dvi-guṇa-viśālena plakṣākhyena parikṣipto yathā parikhā bāhyopavanena plakṣo jambū-pramāṇo dvīpākhyākaro hiraṇmaya utthito yatrāgnir upāste sapta-jihvas tasyādhipatiḥ priyavratātmaja idhmajihvaḥ svaṃ dvīpaṃ sapta-varṣāṇi vibhajya sapta-varṣa-nāmabhya ātmajebhya ākalayya svayam ātma-yogenopararāma

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अतः परम् प्लक्ष-आदीनाम् प्रमाण-लक्षण-संस्थानतः वर्ष-विभागः उपवर्ण्यतेataḥ param plakṣa-ādīnām pramāṇa-lakṣaṇa-saṃsthānataḥ varṣa-vibhāgaḥ upavarṇyateдалее описывается деление на варши у Плакши и прочих — по мере, признаку и устройству; затем далее у Плакши и прочих по мере, признаку, устроению варш разделение описывается
जम्बूद्वीपः अयम् यावत्-प्रमाण-विस्तारः तावता क्षार-उदधिना परिवेष्टितःjambūdvīpaḥ ayam yāvat-pramāṇa-vistāraḥ tāvatā kṣāra-udadhinā pariveṣṭitaḥэта Джамбудвипа окружена солёным океаном такой же ширины, какова она сама; Джамбудвипа сия сколь мерою ширина, столькой солёной пучиною обойдённая
यथा मेरुः जम्बू-आख्येनyathā meruḥ jambū-ākhyenaкак Меру — [землёю] под именем Джамбу; как Меру Джамбу именуемым
लवण-उदधिः अपि ततः द्वि-गुण-विशालेन प्लक्ष-आख्येन परिक्षिप्तःlavaṇa-udadhiḥ api tataḥ dvi-guṇa-viśālena plakṣa-ākhyena parikṣiptaḥа солёный океан обхвачен вдвое более широкою [двипою] по имени Плакша; солёный океан же оттого вдвое обширным Плакшей именуемым обхвачен
यथा परिखा बाह्य-उपवनेनyathā parikhā bāhya-upavanenaкак ров — наружным садом; как ров внешним садом
प्लक्षः जम्बू-प्रमाणः द्वीप-आख्या-करः हिरण्मयः उत्थितःplakṣaḥ jambū-pramāṇaḥ dvīpa-ākhyā-karaḥ hiraṇmayaḥ utthitaḥподнялось золотое дерево плакша величиною с джамбу, давшее двипе имя; плакша Джамбу размера, двипе имя дающее, золотое, поднявшееся
यत्र अग्निः उपास्ते सप्त-जिह्वःyatra agniḥ upāste sapta-jihvaḥгде обитает семиязыкий огонь; где огонь пребывает семиязыкий
तस्य अधिपतिः प्रियव्रत-आत्म-जः इध्म-जिह्वःtasya adhipatiḥ priyavrata-ātma-jaḥ idhma-jihvaḥвладыка её — сын Приявраты, Идхмаджихва; того владыка Приявраты сын Идхмаджихва
स्वम् द्वीपम् सप्त-वर्षाणि विभज्य सप्त-वर्ष-नामभ्यः आत्म-जेभ्यः आकलय्यsvam dvīpam sapta-varṣāṇi vibhajya sapta-varṣa-nāmabhyaḥ ātma-jebhyaḥ ākalayyaразделив свою двипу на семь варш и вручив их сыновьям, чьими именами варши названы; свою двипу на семь варш разделив, семи варш именам сынам вручив
स्वयम् आत्म-योगेन उपररामsvayam ātma-yogena upararāmaсам сопряжением с собою отошёл от дел; сам себя сопряжением прекратился
Translation

«Далее описывается деление на варши у Плакши и прочих — по мере, по признаку и по устройству. Эта Джамбудвипа окружена солёным океаном такой же ширины, какова она сама, — как Меру окружён землёю по имени Джамбу; а солёный океан обхвачен вдвое более широкою двипою по имени Плакша — как ров наружным садом. Там поднялось золотое дерево плакша величиною с джамбу, давшее двипе имя, и в нём обитает семиязыкий огонь. Владыка её — сын Приявраты Идхмаджихва: разделив свою двипу на семь варш и вручив их сыновьям, чьими именами варши названы, он сам сопряжением с собою отошёл от дел».

Version

43e714b24419 · published Aug 14, 2026, 4:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with