Śrīmad-Bhāgavatam
The Heavens Below5.24.1-3
3619 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 5.24.1-3

śrī-śuka uvāca

Devanāgarī

अधस्तात् सवितुर् योजनायुते स्वर्भानुर् नक्षत्रवच् चरतीत्य् एके यो ऽसाव् अमरत्वं ग्रहत्वं चालभत भगवद्-अनुकम्पया स्वयम् असुरापसदः सैंहिकेयो ह्य् अतद्-अर्हस् तस्य तात जन्म कर्माणि चोपरिष्टाद् वक्ष्यामः
यद् अदस् तरणेर् मण्डलं प्रतपतस् तद् विस्तरतो योजनायुतम् आचक्षते द्वादश-सहस्रं सोमस्य त्रयोदश-सहस्रं राहोर् यः पर्वणि तद्-व्यवधान-कृद् वैरानुबन्धः सूर्या-चन्द्रमसाव् अभिधावति
तन् निशम्योभयत्रापि भगवता रक्षणाय प्रयुक्तं सुदर्शनं नाम भागवतं दयितम् अस्त्रं तत् तेजसा दुर्विषहं मुहुः परिवर्तमानम् अभ्यवस्थितो मुहूर्तम् उद्विजमानश् चकित-हृदय आराद् एव निवर्तते तद् उपरागम् इति वदन्ति लोकाः

Transliteration (IAST)

adhastāt savitur yojanāyute svarbhānur nakṣatravac caratīty eke yo 'sāv amaratvaṃ grahatvaṃ cālabhata bhagavad-anukampayā svayam asurāpasadaḥ saiṃhikeyo hy atad-arhas tasya tāta janma karmāṇi copariṣṭād vakṣyāmaḥ
yad adas taraṇer maṇḍalaṃ pratapatas tad vistarato yojanāyutam ācakṣate dvādaśa-sahasraṃ somasya trayodaśa-sahasraṃ rāhor yaḥ parvaṇi tad-vyavadhāna-kṛd vairānubandhaḥ sūryā-candramasāv abhidhāvati
tan niśamyobhayatrāpi bhagavatā rakṣaṇāya prayuktaṃ sudarśanaṃ nāma bhāgavataṃ dayitam astraṃ tat tejasā durviṣahaṃ muhuḥ parivartamānam abhyavasthito muhūrtam udvijamānaś cakita-hṛdaya ārād eva nivartate tad uparāgam iti vadanti lokāḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अधस्तात् सवितुः योजन-अयुते स्वर्भानुः नक्षत्र-वत् चरति इति एकेadhastāt savituḥ yojana-ayute svarbhānuḥ nakṣatra-vat carati iti ekeна десять тысяч йоджан ниже солнца, говорят иные, ходит Сварбхану, подобно созвездию; ниже солнца при йоджан десяти тысячах Сварбхану созвездию подобно движется — так одни
यः असौ अमरत्वम् ग्रहत्वम् च अलभत भगवत्-अनुकम्पयाyaḥ asau amaratvam grahatvam ca alabhata bhagavat-anukampayāтот, кто по милости Господа получил бессмертие и звание светила; какой тот бессмертие и светильство обрёл Господа милостью
स्वयम् असुर-अपसदः सैंहिकेयः हि अ-तत्-अर्हःsvayam asura-apasadaḥ saiṃhikeyaḥ hi a-tat-arhaḥсам будучи худшим из асуров, сыном Симхики, и того недостойный; сам асуров отбросом, Симхики сыном, ведь того недостойный
यत् अदः तरणेः मण्डलम् प्रतपतः तत् विस्तरतः योजन-अयुतम् आचक्षतेyat adaḥ taraṇeḥ maṇḍalam pratapataḥ tat vistarataḥ yojana-ayutam ācakṣateкруг греющего светила, говорят, шириною в десять тысяч йоджан; что тот у греющего солнца круг, тот шириною десять тысяч йоджан называют
द्वादश-सहस्रम् सोमस्य त्रयोदश-सहस्रम् राहोःdvādaśa-sahasram somasya trayodaśa-sahasram rāhoḥу месяца — двенадцать тысяч, у Раху — тринадцать тысяч; двенадцать тысяч у месяца, тринадцать тысяч у Раху
यः पर्वणि तत्-व्यवधान-कृत् वैर-अनुबन्धः सूर्या-चन्द्रमसौ अभिधावतिyaḥ parvaṇi tat-vyavadhāna-kṛt vaira-anubandhaḥ sūryā-candramasau abhidhāvatiон в узловые дни, став им заслоном и держа старую вражду, набегает на солнце и месяц; который при узлах их заслон творящий, вражды связь имеющий, на солнце и месяц набегает
तत् निशम्य उभयत्र अपि भगवता रक्षणाय प्रयुक्तम् सुदर्शनम् नामtat niśamya ubhayatra api bhagavatā rakṣaṇāya prayuktam sudarśanam nāmaуслышав, что в обоих местах Господом ради охраны приставлено [оружие] по имени Сударшана; то услышав, при обоих даже Господом ради охраны приставленное Сударшаной именем
तत् तेजसा दुः-विषहम् मुहुः परिवर्तमानम्tat tejasā duḥ-viṣaham muhuḥ parivartamānamнестерпимое своим жаром и непрестанно вращающееся; то жаром трудновыносимое, постоянно вращающееся
अभ्यवस्थितः मुहूर्तम् उद्विजमानः चकित-हृदयः आरात् एव निवर्ततेabhyavasthitaḥ muhūrtam udvijamānaḥ cakita-hṛdayaḥ ārāt eva nivartateпростояв мухурту, дрожа и с трепещущим сердцем, отступает издали; простоявший мухурту, содрогающийся, трепещущего сердца, издали именно отступает
तत् उपरागम् इति वदन्ति लोकाःtat uparāgam iti vadanti lokāḥэто-то люди и называют затмением; то затмением так называют люди
Translation

«На десять тысяч йоджан ниже солнца, говорят иные, ходит, подобно созвездию, Сварбхану — тот, кто по милости Господа получил бессмертие и звание светила, сам будучи худшим из асуров, сыном Симхики, и того недостойный; о рождении его и делах, милый, скажем после. Круг греющего светила, говорят, шириною в десять тысяч йоджан, у месяца — двенадцать тысяч, у Раху — тринадцать тысяч. Он в узловые дни, став им заслоном и держа старую вражду, набегает на солнце и месяц; но, зная, что в обоих местах Господом ради охраны приставлено любезное Ему божье оружие по имени Сударшана, нестерпимое своим жаром и непрестанно вращающееся, — он, простояв мухурту, дрожа и с трепещущим сердцем, отступает издали. Это-то люди и называют затмением».

Version

f7f2aa4889a0 · published Aug 14, 2026, 5:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with