Śrīmad-Bhāgavatam
The Sandals on His Head9.10.34-41
4371 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 9.10.34-41
Devanāgarī

उपगीयमानचरितः शतधृत्यादिभिर्मुदा
गोमूत्रयावकं श्रुत्वा भ्रातरं वल्कलाम्बरम्
महाकारुणिको ऽतप्यज् जटिलं स्थण्डिलेशयम्
भरतः प्राप्तमाकर्ण्य पौरामात्यपुरोहितैः
पादुके शिरसि न्यस्य रामं प्रत्युद्यतो ऽग्रजम्
नन्दिग्रामात् स्वशिबिराद्गीतवादित्रनिःस्वनैः
ब्रह्मघोषेण च मुहुः पठद्भिर्ब्रह्मवादिभिः
स्वर्णकक्षपताकाभिर्हैमैश्चित्रध्वजै रथैः
सदश्वै रुक्मसन्नाहैर्भटैः पुरटवर्मभिः
श्रेणीभिर्वारमुख्याभिर्भृत्यैश्चैव पदानुगैः
पारमेष्ठ्यान्युपादाय पण्यान्युच्चावचानि च
पादयोर्न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्नहृदयेक्षणः
पादुके न्यस्य पुरतः प्राञ्जलिर्बाष्पलोचनः
तमाश्लिष्य चिरं दोर्भ्यां स्नापयन् नेत्रजैर्जलैः
रामो लक्ष्मणसीताभ्यां विप्रेभ्यो ये ऽर्हसत्तमाः
तेभ्यः स्वयं नमश्चक्रे प्रजाभिश्च नमस्कृतः

Transliteration (IAST)

upagīyamānacaritaḥ śatadhṛtyādibhirmudā
gomūtrayāvakaṃ śrutvā bhrātaraṃ valkalāmbaram
mahākāruṇiko 'tapyaj jaṭilaṃ sthaṇḍileśayam
bharataḥ prāptamākarṇya paurāmātyapurohitaiḥ
pāduke śirasi nyasya rāmaṃ pratyudyato 'grajam
nandigrāmāt svaśibirādgītavāditraniḥsvanaiḥ
brahmaghoṣeṇa ca muhuḥ paṭhadbhirbrahmavādibhiḥ
svarṇakakṣapatākābhirhaimaiścitradhvajai rathaiḥ
sadaśvai rukmasannāhairbhaṭaiḥ puraṭavarmabhiḥ
śreṇībhirvāramukhyābhirbhṛtyaiścaiva padānugaiḥ
pārameṣṭhyānyupādāya paṇyānyuccāvacāni ca
pādayornyapatat premṇā praklinnahṛdayekṣaṇaḥ
pāduke nyasya purataḥ prāñjalirbāṣpalocanaḥ
tamāśliṣya ciraṃ dorbhyāṃ snāpayan netrajairjalaiḥ
rāmo lakṣmaṇasītābhyāṃ viprebhyo ye 'rhasattamāḥ
tebhyaḥ svayaṃ namaścakre prajābhiśca namaskṛtaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उपगीयमान-चरितः शत-धृति-आदिभिः मुदाupagīyamāna-caritaḥ śata-dhṛti-ādibhiḥ mudā[Тот,] чьи деяния воспевались с радостью Шатадхрити и прочими; воспеваемодеятельный Шатадхрити-начальными радостью
गो-मूत्र-यावकम् श्रुत्वा भ्रातरम् वल्कल-अम्बरम्go-mūtra-yāvakam śrutvā bhrātaram valkala-ambaramуслышав, что брат [питается] коровьей мочой и ячменём, в лубяной одежде; коровью мочу-ячмень услышав, брата лубяноодеждного
महा-कारुणिकः अतप्यत् जटिलम् स्थण्डिले-शयम्mahā-kāruṇikaḥ atapyat jaṭilam sthaṇḍile-śayamвесьма сострадательный, скорбел — [о брате] с косицами, спящем на голой земле; весьма сострадательный скорбел, космоносного, на голой земле спящего
भरतः प्राप्तम् आकर्ण्य पौर-अमात्य-पुरोहितैःbharataḥ prāptam ākarṇya paura-amātya-purohitaiḥБхарата, услышав о [его] прибытии, с горожанами, советниками и жрецами; Бхарата прибывшего услышав с горожанами-советниками-жрецами
पादुके शिरसि न्यस्य रामम् प्रत्युद्यतः अग्र-जम्pāduke śirasi nyasya rāmam pratyudyataḥ agra-jamвозложив на голову сандалии, вышел навстречу Раме, старшему брату; сандалии на голову возложив, к Раме вышедший навстречу старшему
नन्दि-ग्रामात् स्व-शिबिरात् गीत-वादित्र-निःस्वनैःnandi-grāmāt sva-śibirāt gīta-vāditra-niḥsvanaiḥиз Нандиграмы, из своего стана, со звуками песен и музыки; из Нандиграмы, своего стана, песен-музыки звуками
ब्रह्म-घोषेण च मुहुः पठद्भिः ब्रह्म-वादिभिःbrahma-ghoṣeṇa ca muhuḥ paṭhadbhiḥ brahma-vādibhiḥи с брахманским возглашением — [при] изрекающих Брахман, читающих вновь и вновь; брахманским возглашением же многократно читающими Брахман изрекающими
स्वर्ण-कक्ष-पताकाभिः हैमैः चित्र-ध्वजैः रथैःsvarṇa-kakṣa-patākābhiḥ haimaiḥ citra-dhvajaiḥ rathaiḥс золототкаными полотнищами, с золотыми колесницами с пёстрыми стягами; золотопоясными полотнищами, золотыми пёстрознамённымиколесницами
सत्-अश्वैः रुक्म-सन्नाहैः भटैः पुरट-वर्मभिःsat-aśvaiḥ rukma-sannāhaiḥ bhaṭaiḥ puraṭa-varmabhiḥс добрыми конями в золотой сбруе, с воинами в золочёных доспехах; добрыми конями золотоснаряжёнными, воинами золотодоспешными
श्रेणीभिः वार-मुख्याभिः भृत्यैः च एव पद-अनुगैःśreṇībhiḥ vāra-mukhyābhiḥ bhṛtyaiḥ ca eva pada-anugaiḥс цехами, с лучшими из блудниц, со слугами, идущими пешком; цехами, лучшими блудницами, слугами же ведь пешими
पारमेष्ठ्यानि उपादाय पण्यानि उच्च-अवचानि चpārameṣṭhyāni upādāya paṇyāni ucca-avacāni caвзяв [дары] высшей ценности и разные товары; высшие взяв товары высокие-низкие же
पादयोः न्यपतत् प्रेम्णा प्रक्लिन्न-हृदय-ईक्षणःpādayoḥ nyapatat premṇā praklinna-hṛdaya-īkṣaṇaḥон припал к [его] стопам с любовью, с растаявшим сердцем и глазами; к стопам припал любовью, растаявшесердечноокий
पादुके न्यस्य पुरतः प्राञ्जलिः बाष्प-लोचनःpāduke nyasya purataḥ prāñjaliḥ bāṣpa-locanaḥположив сандалии впереди, со сложенными ладонями, со слезами на глазах; сандалии положив впереди, сложенноладонный, слёзоокий
तम् आश्लिष्य चिरम् दोर्भ्याम् स्नापयन् नेत्र-जैः जलैःtam āśliṣya ciram dorbhyām snāpayan netra-jaiḥ jalaiḥ[Рама] обнял его надолго обеими руками, омывая водами, рождёнными из глаз; его обняв долго руками, омывающий глазорождёнными водами
रामः लक्ष्मण-सीताभ्याम् विप्रेभ्यः ये अर्ह-सत्तमाःrāmaḥ lakṣmaṇa-sītābhyām viprebhyaḥ ye arha-sattamāḥРама вместе с Лакшманой и Ситой — брахманам, которые достойнейшие; Рама с Лакшманой-Ситою брахманам, которые достойнейшие
तेभ्यः स्वयम् नमः चक्रे प्रजाभिः च नमस्कृतःtebhyaḥ svayam namaḥ cakre prajābhiḥ ca namaskṛtaḥим сам совершил поклон; и был почтён подданными; им сам поклон совершил, подданными же почтён
Translation

«[Тот,] чьи деяния воспевались с радостью Шатадхрити и прочими, услышав, что брат [питается] коровьей мочой и ячменём, в лубяной одежде, весьма сострадательный, скорбел — [о брате] с косицами, спящем на голой земле. Бхарата, услышав о [его] прибытии, с горожанами, советниками и жрецами, возложив на голову сандалии, вышел навстречу Раме, старшему брату, из Нандиграмы, из своего стана, — со звуками песен и музыки, и с брахманским возглашением при изрекающих Брахман, читающих вновь и вновь, с золототкаными полотнищами, с золотыми колесницами с пёстрыми стягами, с добрыми конями в золотой сбруе, с воинами в золочёных доспехах, с цехами, с лучшими из блудниц, со слугами, идущими пешком; взяв [дары] высшей ценности и разные товары, он припал к [его] стопам с любовью, с растаявшим сердцем и глазами. Положив сандалии впереди, со сложенными ладонями, со слезами на глазах, [Рама] обнял его надолго обеими руками, омывая водами, рождёнными из глаз. Рама вместе с Лакшманой и Ситой брахманам, которые достойнейшие, сам совершил поклон; и был почтён подданными».

Version

cc610d3bf964 · published Aug 15, 2026, 2:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with