Śrīmad-Bhāgavatam
The Duties of Class and Stage11.17.1-9
4951 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 11.17.1-9

śrī-uddhava uvāca

Devanāgarī

यस् त्वयाभिहितः पूर्वं धर्मस् त्वद्-भक्ति-लक्षणः
वर्णाशमाचारवतां सर्वेषां द्वि-पदाम् अपि
यथानुष्ठीयमानेन त्वयि भक्तिर् नृणां भवेत्
स्व-धर्मेणारविन्दाक्ष तन् ममाख्यातुम् अर्हसि
पुरा किल महा-बाहो धर्मं परमकं प्रभो
यत् तेन हंस-रूपेण ब्रह्मणे ऽभ्यात्थ माधव
स इदानीं सु-महता कालेनामित्र-कर्शन
न प्रायो भविता मर्त्य- लोके प्राग् अनुशासितः
वक्ता कर्ताविता नान्यो धर्मस्याच्युत ते भुवि
सभायाम् अपि वैरिञ्च्यां यत्र मूर्ति-धराः कलाः
कर्त्रावित्रा प्रवक्त्रा च भवता मधुसूदन
त्यक्ते मही-तले देव विनष्टं कः प्रवक्ष्यति
तत् त्वं नः सर्व-धर्म-ज्ञ धर्मस् त्वद्-भक्ति-लक्षणः
यथा यस्य विधीयेत तथा वर्णय मे प्रभो
इत्थं स्व-भृत्य-मुख्येन पृष्टः स भगवान् हरिः
प्रीतः क्षेमाय मर्त्यानां धर्मान् आह सनातनान्
धर्म्य एष तव प्रश्नो नैःश्रेयस-करो नृणाम्
वर्णाश्रमाचारवतां तम् उद्धव निबोध मे

Transliteration (IAST)

yas tvayābhihitaḥ pūrvaṃ dharmas tvad-bhakti-lakṣaṇaḥ
varṇāśamācāravatāṃ sarveṣāṃ dvi-padām api
yathānuṣṭhīyamānena tvayi bhaktir nṛṇāṃ bhavet
sva-dharmeṇāravindākṣa tan mamākhyātum arhasi
purā kila mahā-bāho dharmaṃ paramakaṃ prabho
yat tena haṃsa-rūpeṇa brahmaṇe 'bhyāttha mādhava
sa idānīṃ su-mahatā kālenāmitra-karśana
na prāyo bhavitā martya- loke prāg anuśāsitaḥ
vaktā kartāvitā nānyo dharmasyācyuta te bhuvi
sabhāyām api vairiñcyāṃ yatra mūrti-dharāḥ kalāḥ
kartrāvitrā pravaktrā ca bhavatā madhusūdana
tyakte mahī-tale deva vinaṣṭaṃ kaḥ pravakṣyati
tat tvaṃ naḥ sarva-dharma-jña dharmas tvad-bhakti-lakṣaṇaḥ
yathā yasya vidhīyeta tathā varṇaya me prabho
itthaṃ sva-bhṛtya-mukhyena pṛṣṭaḥ sa bhagavān hariḥ
prītaḥ kṣemāya martyānāṃ dharmān āha sanātanān
dharmya eṣa tava praśno naiḥśreyasa-karo nṛṇām
varṇāśramācāravatāṃ tam uddhava nibodha me

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यः त्वया अभिहितः पूर्वम् धर्मः त्वत्-भक्ति-लक्षणःyaḥ tvayā abhihitaḥ pūrvam dharmaḥ tvat-bhakti-lakṣaṇaḥ«[Уддхава сказал:] «дхарма, тобою прежде изречённая, чей признак — бхакти к тебе,; которая тобою изречённая прежде дхарма твоябхактипризнак
वर्ण-आश्रम-आचारवताम् सर्वेषाम् द्वि-पदाम् अपिvarṇa-āśrama-ācāravatām sarveṣām dvi-padām apiдля всех держащихся обычая варн и ашрамов и вообще для двуногих;; варнаашрамаобычаядержащихся всех двуногих также
यथा अनुष्ठीयमानेन त्वयि भक्तिः नृणाम् भवेत्yathā anuṣṭhīyamānena tvayi bhaktiḥ nṛṇām bhavet«как, исполняя свою дхарму, люди обретают бхакти к тебе,; как исполняемой в тебе бхакти людей была бы
स्व-धर्मेण अरविन्द-अक्ष तत् मम आख्यातुम् अर्हसिsva-dharmeṇa aravinda-akṣa tat mama ākhyātum arhasiо лотосоокий, — о том благоволи мне поведать; своейдхармой лотосоокий то мне поведать благоволи
पुरा किल महा-बाहो धर्मम् परमकम् प्रभोpurā kila mahā-bāho dharmam paramakam prabho«встарь, о мощнорукий, высшую дхарму, о владыка,; встарь ведь мощнорукий дхарму высшую владыка
यत् तेन हंस-रूपेण ब्रह्मणे अभ्यात्थ माधवyat tena haṃsa-rūpeṇa brahmaṇe abhyāttha mādhavaты изрёк Брахме в том облике Хамсы, о Мадхава; которую тем лебедяобликом Брахме изрёк Мадхава
सः इदानीम् सु-महता कालेन अ-मित्र-कर्शनsaḥ idānīm su-mahatā kālena a-mitra-karśana«ныне же, по прошествии весьма долгого времени, о сокрушитель недругов,; она ныне весьмадолгим временем недруговсокрушитель
न प्रायः भविता मर्त्य-लोके प्राक् अनुशासितःna prāyaḥ bhavitā martya-loke prāk anuśāsitaḥпрежде преподанная, в мире смертных, пожалуй, не сохранится; не пожалуй будет смертныхмире прежде преподанная
वक्ता कर्ता अविता न अन्यः धर्मस्य अच्युत ते भुविvaktā kartā avitā na anyaḥ dharmasya acyuta te bhuvi«нет иного изрекателя, творца и хранителя дхармы на земле, кроме тебя, Ачьюта, —; изрекатель творец хранитель не иной дхармы Ачьюта тебя земле
सभायाम् अपि वैरिञ्च्याम् यत्र मूर्ति-धराः कलाःsabhāyām api vairiñcyām yatra mūrti-dharāḥ kalāḥдаже и в собрании Вайринчи, где облик носят доли [знания]; собрании также Вайринчи где обликносящие доли
कर्त्रा अवित्रा प्रवक्त्रा च भवता मधु-सूदनkartrā avitrā pravaktrā ca bhavatā madhu-sūdana«когда тобою — творцом, хранителем и изрекателем, о Мадхусудана, —; творцом хранителем изрекателем же тобою Мадхусудана
त्यक्ते मही-तले देव विनष्टम् कः प्रवक्ष्यतिtyakte mahī-tale deva vinaṣṭam kaḥ pravakṣyatiбудет оставлена поверхность земли, о бог, кто изречёт погибшее?; оставленной землеповерхности бог погибшее кто изречёт
तत् त्वम् नः सर्व-धर्म-ज्ञ धर्मः त्वत्-भक्ति-लक्षणःtat tvam naḥ sarva-dharma-jña dharmaḥ tvat-bhakti-lakṣaṇaḥ«потому ты, знаток всех дхарм, — дхарму, чей признак бхакти к тебе,; потому ты нам всехдхармзнаток дхарма твоябхактипризнак
यथा यस्य विधीयेत तथा वर्णय मे प्रभोyathā yasya vidhīyeta tathā varṇaya me prabhoкак и для кого она предписана, так и опиши мне, о владыка»; как кого предписывалась бы так опиши мне владыка
इत्थम् स्व-भृत्य-मुख्येन पृष्टः सः भगवान् हरिःittham sva-bhṛtya-mukhyena pṛṣṭaḥ saḥ bhagavān hariḥ«так спрошенный главным из своих слуг, тот Господь Хари,; так своимслугойглавным спрошенный он Господь Хари
प्रीतः क्षेमाय मर्त्यानाम् धर्मान् आह सनातनान्prītaḥ kṣemāya martyānām dharmān āha sanātanānдовольный, ради блага смертных изрёк вечные дхармы; довольный благу смертных дхармы изрёк вечные
धर्म्यः एषः तव प्रश्नः नैःश्रेयस-करः नृणाम्dharmyaḥ eṣaḥ tava praśnaḥ naiḥśreyasa-karaḥ nṛṇām«праведен этот твой вопрос, дарующий людям высшее благо —; праведный этот твой вопрос высшееблагоделающий людей
वर्ण-आश्रम-आचारवताम् तम् उद्धव निबोध मेvarṇa-āśrama-ācāravatām tam uddhava nibodha meтем, кто держится обычая варн и ашрамов; внемли ему от меня, Уддхава; варнаашрамаобычаядержащихся тот Уддхава внемли моё
Translation

Уддхава сказал: «Дхарма, тобою прежде изречённая, чей признак — бхакти к тебе, для всех держащихся обычая варн и ашрамов и вообще для двуногих: как, исполняя свою дхарму, люди обретают бхакти к тебе, о лотосоокий, — о том благоволи мне поведать. Встарь, о мощнорукий, высшую дхарму ты изрёк Брахме в том облике Хамсы, о Мадхава; ныне же, по прошествии весьма долгого времени, о сокрушитель недругов, она, прежде преподанная, в мире смертных, пожалуй, не сохранится. Нет иного изрекателя, творца и хранителя дхармы на земле, кроме тебя, Ачьюта, — даже и в собрании Вайринчи, где облик носят доли знания. Когда тобою — творцом, хранителем и изрекателем, о Мадхусудана, — будет оставлена поверхность земли, о бог, кто изречёт погибшее? Потому ты, знаток всех дхарм, опиши мне, о владыка, как и для кого предписана дхарма, чей признак — бхакти к тебе». Так спрошенный главным из своих слуг, тот Господь Хари, довольный, ради блага смертных изрёк вечные дхармы: «Праведен этот твой вопрос, дарующий высшее благо людям, что держатся обычая варн и ашрамов; внемли ему от меня, Уддхава».

Version

20a78839d29c · published Aug 16, 2026, 7:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with