Śrīmad-Bhāgavatam
The Duties of Class and Stage11.17.16-21
4953 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 11.17.16-21
Devanāgarī

शमो दमस् तपः शौचं सन्तोषः क्षान्तिर् आर्जवम्
मद्-भक्तिश् च दया सत्यं ब्रह्म-प्रकृतयस् त्व् इमाः
तेजो बलं धृतिः शौर्यं तितिक्षौदार्यम् उद्यमः
स्थैर्यं ब्रह्मन्यम् ऐश्वर्यं क्षत्र-प्रकृतयस् त्व् इमाः
आस्तिक्यं दान-निष्ठा च अदम्भो ब्रह्म-सेवनम्
अतुष्टिर् अर्थोपचयैर् वैश्य-प्रकृतयस् त्व् इमाः
शुश्रूषणं द्विज-गवां देवानां चाप्य् अमायया
तत्र लब्धेन सन्तोषः शूद्र-प्रकृतयस् त्व् इमाः
अशौचम् अनृतं स्तेयं नास्तिक्यं शुष्क-विग्रहः
कामः क्रोधश् च तर्षश् च स भावो ऽन्त्यावसायिनाम्
अहिंसा सत्यम् अस्तेयम् अकाम-क्रोध-लोभता
भूत-प्रिय-हितेहा च धर्मो ऽयं सार्व-वर्णिकः

Transliteration (IAST)

śamo damas tapaḥ śaucaṃ santoṣaḥ kṣāntir ārjavam
mad-bhaktiś ca dayā satyaṃ brahma-prakṛtayas tv imāḥ
tejo balaṃ dhṛtiḥ śauryaṃ titikṣaudāryam udyamaḥ
sthairyaṃ brahmanyam aiśvaryaṃ kṣatra-prakṛtayas tv imāḥ
āstikyaṃ dāna-niṣṭhā ca adambho brahma-sevanam
atuṣṭir arthopacayair vaiśya-prakṛtayas tv imāḥ
śuśrūṣaṇaṃ dvija-gavāṃ devānāṃ cāpy amāyayā
tatra labdhena santoṣaḥ śūdra-prakṛtayas tv imāḥ
aśaucam anṛtaṃ steyaṃ nāstikyaṃ śuṣka-vigrahaḥ
kāmaḥ krodhaś ca tarṣaś ca sa bhāvo 'ntyāvasāyinām
ahiṃsā satyam asteyam akāma-krodha-lobhatā
bhūta-priya-hitehā ca dharmo 'yaṃ sārva-varṇikaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
शमः दमः तपः शौचम् सन्तोषः क्षान्तिः आर्जवम्śamaḥ damaḥ tapaḥ śaucam santoṣaḥ kṣāntiḥ ārjavam«покой, обуздание, подвиг, чистота, довольство, терпимость, прямота,; покой обуздание подвиг чистота довольство терпимость прямота
मत्-भक्तिः च दया सत्यम् ब्रह्म-प्रकृतयः तु इमाःmat-bhaktiḥ ca dayā satyam brahma-prakṛtayaḥ tu imāḥбхакти ко мне, сострадание, правдивость — вот природы брахмана; моябхакти же сострадание правдивость брахманаприроды же эти
तेजः बलम् धृतिः शौर्यम् तितिक्षा औदार्यम् उद्यमःtejaḥ balam dhṛtiḥ śauryam titikṣā audāryam udyamaḥ«сила, мощь, стойкость, отвага, терпение, щедрость, усердие,; сила мощь стойкость отвага терпение щедрость усердие
स्थैर्यम् ब्रह्मण्यम् ऐश्वर्यम् क्षत्र-प्रकृतयः तु इमाःsthairyam brahmaṇyam aiśvaryam kṣatra-prakṛtayaḥ tu imāḥтвёрдость, почтение к брахманам, властность — вот природы кшатрия; твёрдость брахманопочтение властность кшатрияприроды же эти
आस्तिक्यम् दान-निष्ठा च अ-दम्भः ब्रह्म-सेवनम्āstikyam dāna-niṣṭhā ca a-dambhaḥ brahma-sevanam«вера, приверженность даянию, отсутствие показного, служение брахманам,; вера даяниюприверженность же непоказность брахманослужение
अ-तुष्टिः अर्थ-उपचयैः वैश्य-प्रकृतयः तु इमाःa-tuṣṭiḥ artha-upacayaiḥ vaiśya-prakṛtayaḥ tu imāḥнеудовлетворённость накоплением богатств — вот природы вайшьи; неудовлетворённость богатствнакоплениями вайшьиприроды же эти
शुश्रूषणम् द्विज-गवाम् देवानाम् च अपि अ-माययाśuśrūṣaṇam dvija-gavām devānām ca api a-māyayā«услужение дваждырождённым, коровам и богам без притворства,; услужение дваждырождённымкоровам богов же также безпритворства
तत्र लब्धेन सन्तोषः शूद्र-प्रकृतयः तु इमाःtatra labdhena santoṣaḥ śūdra-prakṛtayaḥ tu imāḥдовольство добытым при этом — вот природы шудры; там добытым довольство шудрыприроды же эти
अ-शौचम् अन्-ऋतम् स्तेयम् नास्तिक्यम् शुष्क-विग्रहःa-śaucam an-ṛtam steyam nāstikyam śuṣka-vigrahaḥ«нечистота, ложь, воровство, безверие, пустая ссора,; нечистота неправда воровство безверие сухаяссора
कामः क्रोधः च तर्षः च सः भावः अन्त्य-अवसायिनाम्kāmaḥ krodhaḥ ca tarṣaḥ ca saḥ bhāvaḥ antya-avasāyināmжелание, гнев и жажда — таково состояние стоящих на последнем краю; желание гнев же жажда же то состояние последнемкраюстоящих
अ-हिंसा सत्यम् अ-स्तेयम् अ-काम-क्रोध-लोभताa-hiṃsā satyam a-steyam a-kāma-krodha-lobhatā«невреждение, правдивость, невороватость, отсутствие желания, гнева и жадности,; невреждение правдивость неворовство безжеланиегневжадность
भूत-प्रिय-हित-ईहा च धर्मः अयम् सार्व-वर्णिकःbhūta-priya-hita-īhā ca dharmaḥ ayam sārva-varṇikaḥи стремление к приятному и полезному для существ — вот дхарма для всех варн; существамприятноеполезноестремление же дхарма эта всехварн
Translation

«Покой, обуздание, подвиг, чистота, довольство, терпимость, прямота, бхакти ко мне, сострадание, правдивость — вот природы брахмана. Сила, мощь, стойкость, отвага, терпение, щедрость, усердие, твёрдость, почтение к брахманам, властность — вот природы кшатрия. Вера, приверженность даянию, отсутствие показного, служение брахманам, неудовлетворённость накоплением богатств — вот природы вайшьи. Услужение дваждырождённым, коровам и богам без притворства и довольство добытым при этом — вот природы шудры. Нечистота, ложь, воровство, безверие, пустая ссора, желание, гнев и жажда — таково состояние стоящих на последнем краю. Невреждение, правдивость, невороватость, отсутствие желания, гнева и жадности и стремление к приятному и полезному для существ — вот дхарма для всех варн».

Version

3db99e0bf759 · published Aug 16, 2026, 7:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with