Śrīmad-Bhāgavatam
The Rite of Worshipping the Form11.27.8-18
5016 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 11.27.8-18
Devanāgarī

यदा स्व-निगमेनोक्तं द्विजत्वं प्राप्य पूरुषः
यथा यजेत मां भक्त्या श्रद्धया तन् निबोध मे
अर्चायां स्थण्डिले ऽग्नौ वा सूर्ये वाप्सु हृदि द्विजः
द्रव्येण भक्ति-युक्तो ऽर्चेत् स्व-गुरुं माम् अमायया
पूर्वं स्नानं प्रकुर्वीत धौत-दन्तो ऽङ्ग-शुद्धये
उभयैर् अपि च स्नानं मन्त्रैर् मृद्-ग्रहणादिना
सन्ध्योपास्त्यादि-कर्माणि वेदेनाचोदितानि मे
पूजां तैः कल्पयेत् सम्यक्- सङ्कल्पः कर्म-पावनीम्
शैली दारु-मयी लौही लेप्या लेख्या च सैकती
मनो-मयी मणि-मयी प्रतिमाष्ट-विधा स्मृता
चलाचलेति द्वि-विधा प्रतिष्ठा जीव-मन्दिरम्
उद्वासावाहने न स्तः स्थिरायाम् उद्धवार्चने
अस्थिरायां विकल्पः स्यात् स्थण्डिले तु भवेद् द्वयम्
स्नपनं त्व् अविलेप्यायाम् अन्यत्र परिमार्जनम्
द्रव्यैः प्रसिद्धैर् मद्-यागः प्रतिमादिष्व् अमायिनः
भक्तस्य च यथा-लब्धैर् हृदि भावेन चैव हि
स्नानालङ्करणं प्रेष्ठम् अर्चायाम् एव तूद्धव
स्थण्डिले तत्त्व-विन्यासो वह्नाव् आज्य-प्लुतं हविः
सूर्ये चाभ्यर्हणं प्रेष्ठं सलिले सलिलादिभिः
श्रद्धयोपाहृतं प्रेष्ठं भक्तेन मम वार्य् अपि
भूर्य् अप्य् अभक्तोपाहृतं न मे तोषाय कल्पते
गन्धो धूपः सुमनसो दीपो ऽन्नाद्यं च किं पुनः

Transliteration (IAST)

yadā sva-nigamenoktaṃ dvijatvaṃ prāpya pūruṣaḥ
yathā yajeta māṃ bhaktyā śraddhayā tan nibodha me
arcāyāṃ sthaṇḍile 'gnau vā sūrye vāpsu hṛdi dvijaḥ
dravyeṇa bhakti-yukto 'rcet sva-guruṃ mām amāyayā
pūrvaṃ snānaṃ prakurvīta dhauta-danto 'ṅga-śuddhaye
ubhayair api ca snānaṃ mantrair mṛd-grahaṇādinā
sandhyopāstyādi-karmāṇi vedenācoditāni me
pūjāṃ taiḥ kalpayet samyak- saṅkalpaḥ karma-pāvanīm
śailī dāru-mayī lauhī lepyā lekhyā ca saikatī
mano-mayī maṇi-mayī pratimāṣṭa-vidhā smṛtā
calācaleti dvi-vidhā pratiṣṭhā jīva-mandiram
udvāsāvāhane na staḥ sthirāyām uddhavārcane
asthirāyāṃ vikalpaḥ syāt sthaṇḍile tu bhaved dvayam
snapanaṃ tv avilepyāyām anyatra parimārjanam
dravyaiḥ prasiddhair mad-yāgaḥ pratimādiṣv amāyinaḥ
bhaktasya ca yathā-labdhair hṛdi bhāvena caiva hi
snānālaṅkaraṇaṃ preṣṭham arcāyām eva tūddhava
sthaṇḍile tattva-vinyāso vahnāv ājya-plutaṃ haviḥ
sūrye cābhyarhaṇaṃ preṣṭhaṃ salile salilādibhiḥ
śraddhayopāhṛtaṃ preṣṭhaṃ bhaktena mama vāry api
bhūry apy abhaktopāhṛtaṃ na me toṣāya kalpate
gandho dhūpaḥ sumanaso dīpo 'nnādyaṃ ca kiṃ punaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यदा स्व-निगमेन उक्तम् द्विजत्वम् प्राप्य पूरुषःyadā sva-nigamena uktam dvijatvam prāpya pūruṣaḥ«когда человек, обретя дваждырождённость, изречённую своим писанием, —; когда своимписанием изречённое дваждырождённость обретя человек
यथा यजेत माम् भक्त्या श्रद्धया तत् निबोध मेyathā yajeta mām bhaktyā śraddhayā tat nibodha meкак ему чтить меня с бхакти и верою, о том внемли мне; как чтил бы меня бхакти верою то внемли моё
अर्चायाम् स्थण्डिले अग्नौ वा सूर्ये वा अप्सु हृदि द्विजःarcāyām sthaṇḍile agnau vā sūrye vā apsu hṛdi dvijaḥ«в изваянии, на площадке, в огне, в солнце, в водах или в сердце; изваянии площадке огне или солнце или водах сердце дваждырождённый
द्रव्येण भक्ति-युक्तः अर्चेत् स्व-गुरुम् माम् अ-माययाdravyeṇa bhakti-yuktaḥ arcet sva-gurum mām a-māyayāпусть дваждырождённый веществом, соединённый с бхакти, чтит меня, своего гуру, без притворства; веществом бхактисоединённый чтил бы своегогуру меня безпритворства
पूर्वम् स्नानम् प्रकुर्वीत धौत-दन्तः अङ्ग-शुद्धयेpūrvam snānam prakurvīta dhauta-dantaḥ aṅga-śuddhaye«сперва пусть совершит омовение, вычистив зубы, ради очищения тела;; сперва омовение совершил бы вычищенныезубы телаочищению
उभयैः अपि च स्नानम् मन्त्रैः मृत्-ग्रहण-आदिनाubhayaiḥ api ca snānam mantraiḥ mṛt-grahaṇa-ādināомовение и обоими [способами] — мантрами и взятием глины и прочим; обоими также же омовение мантрами глинывзятиемипрочим
सन्ध्या-उपास्ति-आदि-कर्माणि वेदेन आचोदितानि मेsandhyā-upāsti-ādi-karmāṇi vedena ācoditāni me«обряды сандхьи и прочие, предписанные мне Ведою, —; сандхьяпочитаниеипрочиедеяния Ведой предписанные мне
पूजाम् तैः कल्पयेत् सम्यक्-सङ्कल्पः कर्म-पावनीम्pūjām taiḥ kalpayet samyak-saṅkalpaḥ karma-pāvanīmими пусть устроит поклонение, с должным замыслом, очищающее деяние; поклонение ими устроил бы должныйзамысел деяниеочищающее
शैली दारु-मयी लौही लेप्या लेख्या च सैकतीśailī dāru-mayī lauhī lepyā lekhyā ca saikatī«каменное, деревянное, металлическое, лепное, писаное, песчаное,; каменное деревянное металлическое лепное писаное же песчаное
मनः-मयी मणि-मयी प्रतिमा अष्ट-विधा स्मृताmanaḥ-mayī maṇi-mayī pratimā aṣṭa-vidhā smṛtāмысленное и самоцветное — изваяние восьмивидно, [так] помянуто; умное самоцветное изваяние восьмивидное помянутое
चल-अ-चला इति द्वि-विधा प्रतिष्ठा जीव-मन्दिरम्cala-a-calā iti dvi-vidhā pratiṣṭhā jīva-mandiram«двоякое — подвижное и неподвижное — установление, обитель дживы;; подвижнонеподвижное так двоякое установление дживыобитель
उद्वास-आवाहने न स्तः स्थिरायाम् उद्धव अर्चनेudvāsa-āvāhane na staḥ sthirāyām uddhava arcaneпри неподвижном, Уддхава, в поклонении нет ни отпускания, ни призывания; отпусканиепризывание не суть неподвижном Уддхава поклонении
अ-स्थिरायाम् विकल्पः स्यात् स्थण्डिले तु भवेत् द्वयम्a-sthirāyām vikalpaḥ syāt sthaṇḍile tu bhavet dvayam«при неустановленном бывает выбор, а на площадке — и то и другое;; неустойчивом выбор был бы площадке же было бы двоё
स्नपनम् तु अ-विलेप्यायाम् अन्यत्र परिमार्जनम्snapanam tu a-vilepyāyām anyatra parimārjanamомовение — у нелепного, в прочих же случаях — обтирание; омовение же нелепном иначе обтирание
द्रव्यैः प्रसिद्धैः मत्-यागः प्रतिमा-आदिषु अ-मायिनःdravyaiḥ prasiddhaiḥ mat-yāgaḥ pratimā-ādiṣu a-māyinaḥ«известными веществами — жертва мне в изваяниях и прочем — у нелицемерного;; веществами известными мояжертва изваянияхипрочем нелицемерного
भक्तस्य च यथा-लब्धैः हृदि भावेन च एव हिbhaktasya ca yathā-labdhaiḥ hṛdi bhāvena ca eva hiа у бхакты — тем, что достанется, и в сердце — чувством; бхакты же какдостанется сердце чувством же же ведь
स्नान-अलङ्करणम् प्रेष्ठम् अर्चायाम् एव तु उद्धवsnāna-alaṅkaraṇam preṣṭham arcāyām eva tu uddhava«омовение и убранство — милейшее именно в изваянии, Уддхава;; омовениеубранство милейшее изваянии же же Уддхава
स्थण्डिले तत्त्व-विन्यासः वह्नौ आज्य-प्लुतम् हविःsthaṇḍile tattva-vinyāsaḥ vahnau ājya-plutam haviḥна площадке — размещение таттв, в огне — возлияние, пропитанное маслом; площадке таттврасположение огне масломпропитанное возлияние
सूर्ये च अभ्यर्हणम् प्रेष्ठम् सलिले सलिल-आदिभिःsūrye ca abhyarhaṇam preṣṭham salile salila-ādibhiḥ«в солнце милейшее — почитание, в воде — водою и прочим;; солнце же почитание милейшее воде водойипрочим
श्रद्धया उपाहृतम् प्रेष्ठम् भक्तेन मम वारि अपिśraddhayā upāhṛtam preṣṭham bhaktena mama vāri apiподнесённое бхактой с верою — милейшее мне, хоть бы и вода; верою поднесённое милейшее бхактой моё вода также
भूरि अपि अ-भक्त-उपाहृतम् न मे तोषाय कल्पतेbhūri api a-bhakta-upāhṛtam na me toṣāya kalpate«даже обильное, поднесённое небхактой, не служит моему удовлетворению;; обильное также небхактойподнесённое не моему удовлетворению служит
गन्धः धूपः सु-मनसः दीपः अन्न-आद्यम् च किम् पुनःgandhaḥ dhūpaḥ su-manasaḥ dīpaḥ anna-ādyam ca kim punaḥблаговоние, курение, цветы, светильник, пища и прочее — что уж говорить; благовоние курение цветы светильник пищаипрочее же что снова
Translation

«Когда человек, обретя дваждырождённость, изречённую своим писанием, — как ему чтить меня с бхакти и верою, о том внемли мне. В изваянии, на площадке, в огне, в солнце, в водах или в сердце пусть дваждырождённый веществом, соединённый с бхакти, чтит меня, своего гуру, без притворства. Сперва пусть совершит омовение, вычистив зубы, ради очищения тела; омовение и обоими способами — мантрами и взятием глины и прочим. Обряды сандхьи и прочие, предписанные мне Ведою, — ими пусть устроит поклонение, с должным замыслом, очищающее деяние. Каменное, деревянное, металлическое, лепное, писаное, песчаное, мысленное и самоцветное — изваяние восьмивидно, так помянуто. Двоякое — подвижное и неподвижное — установление, обитель дживы; при неподвижном, Уддхава, в поклонении нет ни отпускания, ни призывания. При неустановленном бывает выбор, а на площадке — и то и другое; омовение — у нелепного, в прочих же случаях — обтирание. Известными веществами — жертва мне в изваяниях и прочем — у нелицемерного; а у бхакты — тем, что достанется, и в сердце — чувством. Омовение и убранство — милейшее именно в изваянии, Уддхава; на площадке — размещение таттв, в огне — возлияние, пропитанное маслом; в солнце милейшее — почитание, в воде — водою и прочим; поднесённое бхактой с верою — милейшее мне, хоть бы и вода. Даже обильное, поднесённое небхактой, не служит моему удовлетворению; благовоние, курение, цветы, светильник, пища и прочее — что уж говорить».

Version

f9c0a9c47624 · published Aug 16, 2026, 8:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with