Śrīmad-Bhāgavatam
The Passing of Parīkṣit and the Division of the Vedas12.6.16-22
5072 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 12.6.16-22
Devanāgarī

जन्मेजयः स्व-पितरं श्रुत्वा तक्षक-भक्षितम्
यथाजुहाव सन्क्रुद्धो नागान् सत्रे सह द्विजैः
सर्प-सत्रे समिद्धाग्नौ दह्यमानान् महोरगान्
दृष्ट्वेन्द्रं भय-संविग्नस् तक्षकः शरणं ययौ
अपश्यंस् तक्षकं तत्र राजा पारीक्षितो द्विजान्
उवाच तक्षकः कस्मान् न दह्येतोरगाधमः
तं गोपायति राजेन्द्र शक्रः शरणम् आगतम्
तेन संस्तम्भितः सर्पस् तस्मान् नाग्नौ पतत्य् असौ
पारीक्षित इति श्रुत्वा प्राहर्त्विज उदार-धीः
सहेन्द्रस् तक्षको विप्रा नाग्नौ किम् इति पात्यते
तच् छ्रुत्वाजुहुवुर् विप्राः सहेन्द्रं तक्षकं मखे
तक्षकाशु पतस्वेह सहेन्द्रेण मरुत्वता
इति ब्रह्मोदिताक्षेपैः स्थानाद् इन्द्रः प्रचालितः
बभूव सम्भ्रान्त-मतिः स-विमानः स-तक्षकः

Transliteration (IAST)

janmejayaḥ sva-pitaraṃ śrutvā takṣaka-bhakṣitam
yathājuhāva sankruddho nāgān satre saha dvijaiḥ
sarpa-satre samiddhāgnau dahyamānān mahoragān
dṛṣṭvendraṃ bhaya-saṃvignas takṣakaḥ śaraṇaṃ yayau
apaśyaṃs takṣakaṃ tatra rājā pārīkṣito dvijān
uvāca takṣakaḥ kasmān na dahyetoragādhamaḥ
taṃ gopāyati rājendra śakraḥ śaraṇam āgatam
tena saṃstambhitaḥ sarpas tasmān nāgnau pataty asau
pārīkṣita iti śrutvā prāhartvija udāra-dhīḥ
sahendras takṣako viprā nāgnau kim iti pātyate
tac chrutvājuhuvur viprāḥ sahendraṃ takṣakaṃ makhe
takṣakāśu patasveha sahendreṇa marutvatā
iti brahmoditākṣepaiḥ sthānād indraḥ pracālitaḥ
babhūva sambhrānta-matiḥ sa-vimānaḥ sa-takṣakaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
जनमेजयः स्व-पितरम् श्रुत्वा तक्षक-भक्षितम्janamejayaḥ sva-pitaram śrutvā takṣaka-bhakṣitam«Джанамеджая, услышав, что его отец съеден Такшакой,; Джанамеджая своегоотца услышав Такшакойсъеденного
यथा आजुहाव सङ्क्रुद्धः नागान् सत्रे सह द्विजैःyathā ājuhāva saṅkruddhaḥ nāgān satre saha dvijaiḥразгневанный, вместе с брахманами стал приносить нагов в жертву на сатре; как принёсвжертву разгневанный нагов насатре вместе сбрахманами
सर्प-सत्रे समिद्ध-अग्नौ दह्यमानान् महा-उरगान्sarpa-satre samiddha-agnau dahyamānān mahā-uragān«в змеиной сатре, [видя] великих змеев, сжигаемых в разожжённом огне,; змеесатре разожжённомогне сжигаемых великозмеев
दृष्ट्वा इन्द्रम् भय-संविग्नः तक्षकः शरणम् ययौdṛṣṭvā indram bhaya-saṃvignaḥ takṣakaḥ śaraṇam yayauТакшака, потрясённый страхом, пошёл под защиту Индры; увидев Индру страхомпотрясённый Такшака подзащиту пошёл
अपश्यन् तक्षकम् तत्र राजा पारीक्षितः द्विजान्apaśyan takṣakam tatra rājā pārīkṣitaḥ dvijān«не видя там Такшаки, царь, сын Парикшита, [спросил] брахманов,; невидящий Такшаку там царь Парикшитов брахманов
उवाच तक्षकः कस्मात् न दह्येत उरग-अधमःuvāca takṣakaḥ kasmāt na dahyeta uraga-adhamaḥсказал: „Отчего же не сгорает Такшака, худший из ползучих?“; сказал Такшака отчего не сгорал бы ползучихнизший
तम् गोपायति राज-इन्द्र शक्रः शरणम् आगतम्tam gopāyati rāja-indra śakraḥ śaraṇam āgatam«„его хранит, о владыка царей, Шакра — пришедшего под защиту;; его хранит царейвладыка Шакра подзащитупришедшего
तेन संस्तम्भितः सर्पः तस्मात् न अग्नौ पतति असौtena saṃstambhitaḥ sarpaḥ tasmāt na agnau patati asauим удержан змей, оттого он и не падает в огонь“; им удержанный змей оттого не вогонь падает он
पारीक्षितः इति श्रुत्वा प्राह ऋत्विजम् उदार-धीःpārīkṣitaḥ iti śrutvā prāha ṛtvijam udāra-dhīḥ«услышав это, сын Парикшита, широкого разумения, сказал жрецу:; Парикшитов так услышав сказал жрецу широкоразумный
सह इन्द्रः तक्षकः विप्राः न अग्नौ किम् इति पात्यतेsaha indraḥ takṣakaḥ viprāḥ na agnau kim iti pātyate„Отчего же, о брахманы, не свергается в огонь Такшака вместе с Индрой?“; сИндрой Такшака брахманы не вогонь отчего свергается
तत् श्रुत्वा आजुहुवुः विप्राः सह इन्द्रम् तक्षकम् मखेtat śrutvā ājuhuvuḥ viprāḥ saha indram takṣakam makhe«услышав это, брахманы стали приносить в жертву Такшаку вместе с Индрой:; то услышав приносиливжертву брахманы сИндрой Такшаку вжертве
तक्षक आशु पतस्व इह सह इन्द्रेण मरुत्वताtakṣaka āśu patasva iha saha indreṇa marutvatā„Такшака, падай сюда немедля — вместе с Индрой, владыкой марутов!“; Такшака немедля падай сюда сИндрой марутовладыкой
इति ब्रह्म-उदित-आक्षेपैः स्थानात् इन्द्रः प्रचालितःiti brahma-udita-ākṣepaiḥ sthānāt indraḥ pracālitaḥ«такими бросками слов, изречёнными брахманами, Индра был сдвинут с места; так брахманамиизречённымибросками сместа Индра сдвинутый
बभूव सम्भ्रान्त-मतिः स-विमानः स-तक्षकःbabhūva sambhrānta-matiḥ sa-vimānaḥ sa-takṣakaḥи стал смятён умом — с колесницей и с Такшакой; стал смятённоумный сколесницей сТакшакой
Translation

«Джанамеджая, услышав, что его отец съеден Такшакой, разгневанный, вместе с брахманами стал приносить нагов в жертву на сатре. В змеиной сатре, видя великих змеев, сжигаемых в разожжённом огне, Такшака, потрясённый страхом, пошёл под защиту Индры. Не видя там Такшаки, царь, сын Парикшита, спросил брахманов: „Отчего же не сгорает Такшака, худший из ползучих?“ — „Его хранит, о владыка царей, Шакра — пришедшего под защиту; им удержан змей, оттого он и не падает в огонь“. Услышав это, сын Парикшита, широкого разумения, сказал жрецу: „Отчего же, о брахманы, не свергается в огонь Такшака вместе с Индрой?“ Услышав это, брахманы стали приносить в жертву Такшаку вместе с Индрой: „Такшака, падай сюда немедля — вместе с Индрой, владыкой марутов!“ Такими бросками слов, изречёнными брахманами, Индра был сдвинут с места и стал смятён умом — с колесницей и с Такшакой».

Version

1a3438992f8a · published Aug 16, 2026, 6:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with