Śrīmad-Bhāgavatam
The Passing of Parīkṣit and the Division of the Vedas12.6.67-72
5080 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 12.6.67-72

śrī-yājñavalkya uvāca

Devanāgarī

ओं नमो भगवते आदित्यायाखिल-जगताम् आत्म-स्वरूपेण काल-स्वरूपेण चतुर्-विध-भूत-निकायानां ब्रह्मादि-स्तम्ब-पर्यन्तानाम् अन्तर्-हृदयेषु बहिर् अपि चाकाश इवोपाधिनाव्यवधीयमानो भवान् एक एव क्षण-लव-निमेषावयवोपचित-संवत्सर-गणेनापाम् आदान-विसर्गाभ्याम् इमां लोक-यात्राम् अनुवहति
यद् उ ह वाव विबुधर्षभ सवितर् अदस् तपत्य् अनुसवनम् अहर् अहर् आम्नाय-विधिनोपतिष्ठमानानाम् अखिल-दुरित-वृजिन-बीजावभर्जन भगवतः समभिधीमहि तपन मण्डलम्
य इह वाव स्थिर-चर-निकराणां निज-निकेतनानां मन-इन्द्रियासुगणान् अनात्मनः स्वयम् आत्मान्तर्-यामी प्रचोदयति
य एवेमं लोकम् अति-कराल-वदनान्धकार-संज्ञाजगर-ग्रह-गिलितं मृतकम् इव विचेतनम् अवलोक्यानुकम्पया परम-कारुणिक ईक्षयैवोत्थाप्याहर् अहर् अनुसवनं श्रेयसि स्व-धर्माख्यात्माव-स्थने प्रवर्तयति
अवनि-पतिर् इवासाधूनां भयम् उदीरयन्न् अटति परित आशा-पालैस् तत्र तत्र कमल-कोशाञ्जलिभिर् उपहृतार्हणः
अथ ह भगवंस् तव चरण-नलिन-युगलं त्रि-भुवन-गुरुभिर् अभिवन्दितम् अहम् अयात-याम-यजुष्-काम उपसरामीति

Transliteration (IAST)

oṃ namo bhagavate ādityāyākhila-jagatām ātma-svarūpeṇa kāla-svarūpeṇa catur-vidha-bhūta-nikāyānāṃ brahmādi-stamba-paryantānām antar-hṛdayeṣu bahir api cākāśa ivopādhināvyavadhīyamāno bhavān eka eva kṣaṇa-lava-nimeṣāvayavopacita-saṃvatsara-gaṇenāpām ādāna-visargābhyām imāṃ loka-yātrām anuvahati
yad u ha vāva vibudharṣabha savitar adas tapaty anusavanam ahar ahar āmnāya-vidhinopatiṣṭhamānānām akhila-durita-vṛjina-bījāvabharjana bhagavataḥ samabhidhīmahi tapana maṇḍalam
ya iha vāva sthira-cara-nikarāṇāṃ nija-niketanānāṃ mana-indriyāsugaṇān anātmanaḥ svayam ātmāntar-yāmī pracodayati
ya evemaṃ lokam ati-karāla-vadanāndhakāra-saṃjñājagara-graha-gilitaṃ mṛtakam iva vicetanam avalokyānukampayā parama-kāruṇika īkṣayaivotthāpyāhar ahar anusavanaṃ śreyasi sva-dharmākhyātmāva-sthane pravartayati
avani-patir ivāsādhūnāṃ bhayam udīrayann aṭati parita āśā-pālais tatra tatra kamala-kośāñjalibhir upahṛtārhaṇaḥ
atha ha bhagavaṃs tava caraṇa-nalina-yugalaṃ tri-bhuvana-gurubhir abhivanditam aham ayāta-yāma-yajuṣ-kāma upasarāmīti

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ओं नमः भगवते आदित्याय अखिल-जगताम् आत्म-स्वरूपेण काल-स्वरूपेणoṃ namaḥ bhagavate ādityāya akhila-jagatām ātma-svarūpeṇa kāla-svarūpeṇa«Ом, поклон Бхагавану Адитье — в облике самости всех миров и в облике времени;; Ом поклон Бхагавану Адитье всехмиров самостьобликом времяобликом
चतुः-विध-भूत-निकायानाम् ब्रह्म-आदि-स्तम्ब-पर्यन्तानाम् अन्तः-हृदयेषु बहिः अपि च आकाशः इव उपाधिना अव्यवधीयमानः भवान् एकः एवcatuḥ-vidha-bhūta-nikāyānām brahma-ādi-stamba-paryantānām antaḥ-hṛdayeṣu bahiḥ api ca ākāśaḥ iva upādhinā avyavadhīyamānaḥ bhavān ekaḥ evaты один — внутри сердец четырёх родов существ, от Брахмы до пучка травы, и снаружи тоже, не разгораживаемый определением, как пространство,; четырёхвидносуществсонмов Брахманачалотравыпучкапредельных внутрисердцах вне же пространство как определением неразгораживаемый ты один именно
क्षण-लव-निमेष-अवयव-उपचित-संवत्सर-गणेन अपाम् आदान-विसर्गाभ्याम् इमाम् लोक-यात्राम् अनुवहतिkṣaṇa-lava-nimeṣa-avayava-upacita-saṃvatsara-gaṇena apām ādāna-visargābhyām imām loka-yātrām anuvahatiи годами, сложенными из частиц — кшан, лав и нимеш, — забиранием и отдачей вод ты ведёшь этот ход мира; кшанлаванимешачастицсложенногодовым множеством вод забраниемотдачей этот мирапоход ведёшь
यत् उ ह वाव विबुध-ऋषभ सवितः अदः तपति अनुसवनम् अहः अहःyat u ha vāva vibudha-ṛṣabha savitaḥ adaḥ tapati anusavanam ahaḥ ahaḥ«о бык среди богов, Савитар, то, что вон там пылает изо дня в день, в каждое время савана, —; что же ведь богов бык Савитар вон пылает каждыйсаван день день
आम्नाय-विधिना उपतिष्ठमानानाम् अखिल-दुरित-वृजिन-बीज-अवभर्जन भगवतः समभिधीमहि तपन मण्डलम्āmnāya-vidhinā upatiṣṭhamānānām akhila-durita-vṛjina-bīja-avabharjana bhagavataḥ samabhidhīmahi tapana maṇḍalamо прожигающий самое семя всех грехов и бед у предстоящих по установлению предания, на тот круг Бхагавана мы и сосредоточиваемся, о Тапана; преданияустановлением предстоящих всехгреховбедсемяпрожигающий Бхагавана сосредоточиваемся Тапана круг
यः इह वाव स्थिर-चर-निकराणाम् निज-निकेतनानाम् मनः-इन्द्रिय-असु-गणान् अनात्मनः स्वयम् आत्मा अन्तर्यामी प्रचोदयतिyaḥ iha vāva sthira-cara-nikarāṇām nija-niketanānām manaḥ-indriya-asu-gaṇān anātmanaḥ svayam ātmā antaryāmī pracodayati«ты, кто здесь у сонмов недвижного и движущегося, в своих же обиталищах, побуждаешь бессамостные сонмы ума, чувств и дыханий, сам будучи их самостью и внутренним правителем;; кто здесь ведь недвижноподвижносонмов своихобиталищных умчувствадыханиясонмы бессамостные сам самость внутриправитель побуждает
यः एव इमम् लोकम् अति-कराल-वदन-अन्धकार-संज्ञ-अजगर-ग्रह-गिलितम् मृतकम् इव विचेतनम् अवलोक्य अनुकम्पया परम-कारुणिकः ईक्षया एव उत्थाप्यyaḥ eva imam lokam ati-karāla-vadana-andhakāra-saṃjña-ajagara-graha-gilitam mṛtakam iva vicetanam avalokya anukampayā parama-kāruṇikaḥ īkṣayā eva utthāpya«ты, кто, увидев этот мир, проглоченный хваткою удава по имени Тьма с преужасною пастью, — бесчувственный, как мертвец, — из сострадания, милосерднейший, одним лишь взглядом поднимаешь его; кто именно этот мир преужаснопастьТьмаименемудавахваткойпроглоченный мертвец как бесчувственный увидев состраданием высшемилосердный взглядом именно подняв
अहः अहः अनुसवनम् श्रेयसि स्व-धर्म-आख्य-आत्म-अवस्थाने प्रवर्तयतिahaḥ ahaḥ anusavanam śreyasi sva-dharma-ākhya-ātma-avasthāne pravartayatiи день за днём, в каждое время савана, ставишь его на благо — на стояние в себе, называемое своею дхармой;; день день каждыйсаван вблаге своядхармаименуемомсебястоянии направляет
अवनि-पतिः इव असाधूनाम् भयम् उदीरयन् अटति परितः आशा-पालैः तत्र तत्र कमल-कोश-अञ्जलिभिः उपहृत-अर्हणःavani-patiḥ iva asādhūnām bhayam udīrayan aṭati paritaḥ āśā-pālaiḥ tatra tatra kamala-kośa-añjalibhiḥ upahṛta-arhaṇaḥ«и, словно владыка земли, вселяя страх в недобрых, ты обходишь всё кругом, и там и тут стражи сторон подносят тебе почесть пригоршнями лотосных чаш; землевладыка как недобрых страх вселяющий обходит кругом сторонстражами тамтам лотосовчашпригоршнями поднесённопочестный
अथ ह भगवन् तव चरण-नलिन-युगलम् त्रि-भुवन-गुरुभिः अभिवन्दितम् अहम् अयात-याम-यजुः-कामः उपसरामि इतिatha ha bhagavan tava caraṇa-nalina-yugalam tri-bhuvana-gurubhiḥ abhivanditam aham ayāta-yāma-yajuḥ-kāmaḥ upasarāmi iti«и вот, о владыка, к твоей чете лотосных стоп, почитаемой наставниками трёх миров, я подхожу, желая яджусов, у которых не вышел срок»; итак ведь владыка твоей стопулотосовчете трёхмировнаставниками почитаемой я невышедшийсрокяджусжелающий подхожу так
Translation

«Ом, поклон Бхагавану Адитье — в облике самости всех миров и в облике времени; ты один — внутри сердец четырёх родов существ, от Брахмы до пучка травы, и снаружи тоже, не разгораживаемый определением, как пространство, и годами, сложенными из частиц — кшан, лав и нимеш, — забиранием и отдачей вод ты ведёшь этот ход мира. О бык среди богов, Савитар, то, что вон там пылает изо дня в день, в каждое время савана, — о прожигающий самое семя всех грехов и бед у предстоящих по установлению предания, на тот круг Бхагавана мы и сосредоточиваемся, о Тапана. Ты, кто здесь у сонмов недвижного и движущегося, в своих же обиталищах, побуждаешь бессамостные сонмы ума, чувств и дыханий, сам будучи их самостью и внутренним правителем; ты, кто, увидев этот мир, проглоченный хваткою удава по имени Тьма с преужасною пастью, — бесчувственный, как мертвец, — из сострадания, милосерднейший, одним лишь взглядом поднимаешь его и день за днём, в каждое время савана, ставишь его на благо — на стояние в себе, называемое своею дхармой; и, словно владыка земли, вселяя страх в недобрых, ты обходишь всё кругом, и там и тут стражи сторон подносят тебе почесть пригоршнями лотосных чаш. И вот, о владыка, к твоей чете лотосных стоп, почитаемой наставниками трёх миров, я подхожу, желая яджусов, у которых не вышел срок».

Version

f6311792afaa · published Aug 16, 2026, 6:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with