Bhaviṣya Purāṇa
The Husband's Conduct Towards His Wives1.8.56-64
108 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.8.56-64
Devanāgarī

स्त्रीभ्यो विप्रतिपन्नाभ्यः प्राणैरपि वियोजनम् । दृष्टं हि च यथा राज्ञामतो रक्षेत्प्रयत्नतः
वेण्या गूढेन शस्त्रेण हतो राजा शुभध्वजः । मेखलामणिना देव्या सौवीरश्च नराधिपः
भ्रात्रा देवीप्रयुक्तेन भद्रसेनो निपातितः । तथा पुत्रेण कारूषो घातितो दर्पणासिना
द्वौ काशिराजौ वै वन्द्यौ चानन्दापुरयोषिता । विषं प्रयुज्य पञ्चत्वमानीतौ पूजितात्मकौ
एवमादि महाभागा राजानो ब्राह्मणाश्च ह । स्त्रीभिर्यत्र निपात्यन्ते तत्रान्येष्विह का कथा
तस्मान्नित्याप्रमत्तेन जाया रक्ष्याश्च नित्यशः । यथावदुपचर्याश्च गुणदोषानुरूपतः
वैषम्यादुपचाराणां विकारैश्चानिमित्तजैः । विशेषेण सपत्नीकैरकस्माच्चापि वेदनैः
असम्भागे च वाग्दण्डपारुष्यादप्रसङ्गतः । प्रद्वेषो भर्तरि स्त्रीणां प्रकोपश्चापि जायते
ततश्चायाति वार्धक्यमुद्वोढुश्चापि शत्रुताम् । तस्मान्न तान्प्रयुञ्जीत दोषान्दारविनाशकान्

Transliteration (IAST)

strībhyo vipratipannābhyaḥ prāṇairapi viyojanam | dṛṣṭaṃ hi ca yathā rājñāmato rakṣetprayatnataḥ
veṇyā gūḍhena śastreṇa hato rājā śubhadhvajaḥ | mekhalāmaṇinā devyā sauvīraśca narādhipaḥ
bhrātrā devīprayuktena bhadraseno nipātitaḥ | tathā putreṇa kārūṣo ghātito darpaṇāsinā
dvau kāśirājau vai vandyau cānandāpurayoṣitā | viṣaṃ prayujya pañcatvamānītau pūjitātmakau
evamādi mahābhāgā rājāno brāhmaṇāśca ha | strībhiryatra nipātyante tatrānyeṣviha kā kathā
tasmānnityāpramattena jāyā rakṣyāśca nityaśaḥ | yathāvadupacaryāśca guṇadoṣānurūpataḥ
vaiṣamyādupacārāṇāṃ vikāraiścānimittajaiḥ | viśeṣeṇa sapatnīkairakasmāccāpi vedanaiḥ
asambhāge ca vāgdaṇḍapāruṣyādaprasaṅgataḥ | pradveṣo bhartari strīṇāṃ prakopaścāpi jāyate
tataścāyāti vārdhakyamudvoḍhuścāpi śatrutām | tasmānna tānprayuñjīta doṣāndāravināśakān

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स्त्रीभ्यो विप्रतिपन्नाभ्यः प्राणैरपि वियोजनम्strībhyo vipratipannābhyaḥ prāṇairapi viyojanam«„от жён, поступивших превратно, бывает разлучение и с дыханиями:; жёнами превратнопоступившими дыханиями же разлучение
वेण्या गूढेन शस्त्रेण हतो राजा शुभध्वजःveṇyā gūḍhena śastreṇa hato rājā śubhadhvajaḥ«„оружием, скрытым в косе, убит был царь Шубхадхваджа,; косой скрытым оружием убитый царь Шубхадхваджа
मेखलामणिना देव्या सौवीरश्च नराधिपःmekhalāmaṇinā devyā sauvīraśca narādhipaḥа самоцветом пояса царицы — владыка людей Саувира; поясасамоцветом царицей Саувира людейвладыка
एवमादि महाभागा राजानो ब्राह्मणाश्च हevamādi mahābhāgā rājāno brāhmaṇāśca ha«„такие и подобные им многосчастливые цари и брахманы,; такиепрочие многосчастливые цари брахманы же
स्त्रीभिर्यत्र निपात्यन्ते तत्रान्येष्विह का कथाstrībhiryatra nipātyante tatrānyeṣviha kā kathāгде жёнами низвергаются, — что уж говорить об иных?; жёнами где низвергаются там обиных здесь какая речь
असम्भागे च वाग्दण्डपारुष्यादप्रसङ्गतःasambhāge ca vāgdaṇḍapāruṣyādaprasaṅgataḥ«„а при неучастии, от грубости речи и наказания, от небрежения,; принеучастии речинаказаниягрубостью небрежением
प्रद्वेषो भर्तरि स्त्रीणां प्रकोपश्चापि जायतेpradveṣo bhartari strīṇāṃ prakopaścāpi jāyateрождается у жён отвращение к мужу и гнев; отвращение кмужу жён гнев же рождается
ततश्चायाति वार्धक्यमुद्वोढुश्चापि शत्रुताम्tataścāyāti vārdhakyamudvoḍhuścāpi śatrutām«„а оттого приходит одряхление и вражда к тому, кто взял её в жёны;; оттого приходит одряхление взявшего же вражда
तस्मान्न तान्प्रयुञ्जीत दोषान्दारविनाशकान्tasmānna tānprayuñjīta doṣāndāravināśakānпотому да не применяет тех пороков, губящих жён“; потому не те пустьприменяет пороки женгубящие
Translation

«„От жён, поступивших превратно, бывает разлучение и с дыханиями: видано ведь у царей, — потому со тщанием да охраняет. Оружием, скрытым в косе, убит был царь Шубхадхваджа, а самоцветом пояса царицы — владыка людей Саувира. Братом, подосланным царицей, повержен был Бхадрасена; так и Каруша умерщвлён сыном, мечом в зеркале. Двое царей Каши, достойные поклонения, женщиною из Анандапуры отравлены и приведены к смерти — при всём почтении к ним. Такие и подобные им многосчастливые цари и брахманы, где жёнами низвергаются, — что уж говорить об иных? Потому неусыпным всегда да охраняются жёны непрестанно, и да будут им оказываемы услуги сообразно достоинствам и порокам. От неровности обхождения и от перемен, возникающих без причины, в особенности от сожён и от внезапных страданий, а при неучастии, от грубости речи и наказания, от небрежения рождается у жён отвращение к мужу и гнев; а оттого приходит одряхление и вражда к тому, кто взял её в жёны; потому да не применяет тех пороков, губящих жён“».

Version

006695635b43 · published Aug 19, 2026, 5:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with