Bhaviṣya Purāṇa
The Husband's Conduct Towards His Wives1.8.65-72
109 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.8.65-72
Devanāgarī

न चैताः स्वकुलाचारमधर्मं वापि चाञ्जसा । न गुणांश्चाप्युपेक्षन्ते प्रकृत्या किमु पीडिताः
सतीत्वे प्रायशः स्त्रीणां प्रदृष्टं कारणत्रयम् । परपुंसामसम्प्रीतिः प्रिये प्रीतिः स्वरक्षणे
तस्मात्सुरक्षिता नित्यमुपचारैर्यथोचितैः । सुभृता१ नित्यकर्माणः कर्तव्या योषितः सदा
उत्तमां सामदानाभ्यां मध्यमाभ्यां तु मध्यमाम् । पश्चिमाभ्यामुभाम्यां च अधमां सम्प्रसाधयेत्
भेददण्डौ प्रयुज्यापि प्रागपत्याद्यपेक्षया । तच्छिष्टानां तदा पश्चात्सामदानप्रसाधने
यास्तु विध्वस्तचारित्रा भर्तुश्चाहितकारिकाः । त्याज्या एवं स्त्रियः सद्भिः२ कालकूटविषोपमाः
इष्टाः कुलोद्गताः साध्व्यो विनीता भर्तृवत्सलाः । सर्वदा साधनीयास्ताः सम्प्रदायोत्तरोत्तरैः
एवमेव यथोद्दिष्टं स्त्रीवृत्तं योऽनुतिष्ठति । प्राप्नोत्येव स सम्पूर्णं त्रिवर्गं लोकसम्भवम्

Transliteration (IAST)

na caitāḥ svakulācāramadharmaṃ vāpi cāñjasā | na guṇāṃścāpyupekṣante prakṛtyā kimu pīḍitāḥ
satītve prāyaśaḥ strīṇāṃ pradṛṣṭaṃ kāraṇatrayam | parapuṃsāmasamprītiḥ priye prītiḥ svarakṣaṇe
tasmātsurakṣitā nityamupacārairyathocitaiḥ | subhṛtā1 nityakarmāṇaḥ kartavyā yoṣitaḥ sadā
uttamāṃ sāmadānābhyāṃ madhyamābhyāṃ tu madhyamām | paścimābhyāmubhāmyāṃ ca adhamāṃ samprasādhayet
bhedadaṇḍau prayujyāpi prāgapatyādyapekṣayā | tacchiṣṭānāṃ tadā paścātsāmadānaprasādhane
yāstu vidhvastacāritrā bhartuścāhitakārikāḥ | tyājyā evaṃ striyaḥ sadbhiḥ2 kālakūṭaviṣopamāḥ
iṣṭāḥ kulodgatāḥ sādhvyo vinītā bhartṛvatsalāḥ | sarvadā sādhanīyāstāḥ sampradāyottarottaraiḥ
evameva yathoddiṣṭaṃ strīvṛttaṃ yo'nutiṣṭhati | prāpnotyeva sa sampūrṇaṃ trivargaṃ lokasambhavam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
न चैताः स्वकुलाचारमधर्मं वापि चाञ्जसाna caitāḥ svakulācāramadharmaṃ vāpi cāñjasā«„и они не оставляют без внимания ни обихода своего рода, ни беззакония,; не эти своегородаобиход беззаконие или прямо
न गुणांश्चाप्युपेक्षन्ते प्रकृत्या किमु पीडिताःna guṇāṃścāpyupekṣante prakṛtyā kimu pīḍitāḥни достоинств — по природе; что уж, если они притеснены?; не достоинства же пренебрегают поприроде чтоуж притеснённые
सतीत्वे प्रायशः स्त्रीणां प्रदृष्टं कारणत्रयम्satītve prāyaśaḥ strīṇāṃ pradṛṣṭaṃ kāraṇatrayam«„в верности жён по большей части усмотрены три причины:; вверности побольшейчасти жён усмотренная причинтройка
परपुंसामसम्प्रीतिः प्रिये प्रीतिः स्वरक्षणेparapuṃsāmasamprītiḥ priye prītiḥ svarakṣaṇeнеприязнь к чужим мужчинам, любовь к любимому, самосбережение; чужихмужчин неприязнь клюбимому любовь самосбережении
तस्मात्सुरक्षिता नित्यमुपचारैर्यथोचितैःtasmātsurakṣitā nityamupacārairyathocitaiḥ«„потому хорошо охраняемы всегда обхождением, каким подобает,; потому хорошоохраняемые всегда обхождениями какподобает
सुभृता नित्यकर्माणः कर्तव्या योषितः सदाsubhṛtā nityakarmāṇaḥ kartavyā yoṣitaḥ sadāхорошо содержимы, с постоянными делами да будут жёны всегда; хорошосодержимые постояннодельные совершаемые жёны всегда
यास्तु विध्वस्तचारित्रा भर्तुश्चाहितकारिकाःyāstu vidhvastacāritrā bhartuścāhitakārikāḥ«„а те, у кого поведение разрушено и кто творит мужу неблагое,; которые же разрушенноповедение мужа неблаготворящие
त्याज्या एवं स्त्रियः सद्भिः कालकूटविषोपमाःtyājyā evaṃ striyaḥ sadbhiḥ kālakūṭaviṣopamāḥтаких жён праведные да оставляют — они подобны яду калакута; оставляемые так жёны праведными калакутаядуподобные
प्राप्नोत्येव स सम्पूर्णं त्रिवर्गं लोकसम्भवम्prāpnotyeva sa sampūrṇaṃ trivargaṃ lokasambhavam«„тот и обретает полную троицу целей, возникающую в мире“; обретает именно он полную троицу мирувозникающую
Translation

«„И они не оставляют без внимания ни обихода своего рода, ни беззакония, ни достоинств — по природе; что уж, если они притеснены? В верности жён по большей части усмотрены три причины: неприязнь к чужим мужчинам, любовь к любимому, самосбережение. Потому хорошо охраняемы всегда обхождением, каким подобает, хорошо содержимы, с постоянными делами да будут жёны всегда. Высшую да располагает миром и даянием, среднюю — двумя средними, а низшую — двумя последними; применив и разделение с наказанием, — а прежде того по соображению о потомстве и прочем, — затем, для оставшихся, уже миром и даянием. А те, у кого поведение разрушено и кто творит мужу неблагое, таких жён праведные да оставляют — они подобны яду калакута. Желанные, из хорошего рода, добрые, воспитанные, преданные мужу — их всегда должно располагать всё лучшими и лучшими способами. Кто так, как изложено, исполняет поведение при жёнах, тот и обретает полную троицу целей, возникающую в мире“».

Chapter colophon

इति श्रीभविष्ये महापुराणे शतार्द्धसाहस्र्यां संहितायां ब्राह्मे पर्वणि विवाहधर्मेषु स्त्रीविषये नरवृत्तवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

Version

17a8087f78fc · published Aug 19, 2026, 5:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with