Bhaviṣya Purāṇa
The Marks of a Man, in the Fourth-Day Rite1.24.1-9
194 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.24.1-9
Devanāgarī

चतुर्थीकल्पे पुरुषलक्षणवर्णनम् शतानीक उवाच नराणां योषितां चैव लक्षणानि महामते । प्रोक्तानि यानि विप्रेन्द्र व्योमकेशस्य सूनुना
क्रुद्धेन यानि क्षिप्तानि ईश्वरेण महोदधौ । कृष्णस्य वचनाद् भूयः समुद्रेणार्पितानि वै
अर्पितानि ततस्तस्य तेन प्राप्तानि वै कथन् । बाहुलेयेन विप्रेन्द्र तानि मे वद सुव्रत
सुमन्तुरुवाच यथा गुहेन राजेन्द्र स्त्रीपुंसां लक्षणानि वै । प्रोक्तानि कुरुशार्दूल तथा ते कथयामि वै
शक्तिपाताद्धते क्रौञ्चे व्योमकेशस्य सूनुना । ब्रह्मा तुष्टोऽब्रवीदेनं वरं वरय मेऽनघ
असावपि महातेजाः प्रणम्य शिरसा विभुम् । पितामहं बभाषेदं लक्षणं ब्रूहि मे विभो
नराणां युवतीनां च कौतुकं परमं मम । यन्मयोक्तं पुरा देव प्रक्षिप्तं लवणार्णवे
मत्पित्रा देवदेवेश सक्रोधेन पुरा तथा । प्राप्तं च विस्मृतं भूयस्तन्मे ब्रूहि ह्यशेषतः
ब्रह्मोवाच साधु पृष्टोऽस्मि देवेश भीमस्यानन्दवर्धन । लक्षणानि निबोध त्वं पुरुषाणामशेषतः ॥ अधमोत्तममध्यानि यानि प्राप पयोनिधिः

Transliteration (IAST)

caturthīkalpe puruṣalakṣaṇavarṇanam śatānīka uvāca narāṇāṃ yoṣitāṃ caiva lakṣaṇāni mahāmate | proktāni yāni viprendra vyomakeśasya sūnunā
kruddhena yāni kṣiptāni īśvareṇa mahodadhau | kṛṣṇasya vacanād bhūyaḥ samudreṇārpitāni vai
arpitāni tatastasya tena prāptāni vai kathan | bāhuleyena viprendra tāni me vada suvrata
sumanturuvāca yathā guhena rājendra strīpuṃsāṃ lakṣaṇāni vai | proktāni kuruśārdūla tathā te kathayāmi vai
śaktipātāddhate krauñce vyomakeśasya sūnunā | brahmā tuṣṭo'bravīdenaṃ varaṃ varaya me'nagha
asāvapi mahātejāḥ praṇamya śirasā vibhum | pitāmahaṃ babhāṣedaṃ lakṣaṇaṃ brūhi me vibho
narāṇāṃ yuvatīnāṃ ca kautukaṃ paramaṃ mama | yanmayoktaṃ purā deva prakṣiptaṃ lavaṇārṇave
matpitrā devadeveśa sakrodhena purā tathā | prāptaṃ ca vismṛtaṃ bhūyastanme brūhi hyaśeṣataḥ
brahmovāca sādhu pṛṣṭo'smi deveśa bhīmasyānandavardhana | lakṣaṇāni nibodha tvaṃ puruṣāṇāmaśeṣataḥ || adhamottamamadhyāni yāni prāpa payonidhiḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
क्रुद्धेन यानि क्षिप्तानि ईश्वरेण महोदधौkruddhena yāni kṣiptāni īśvareṇa mahodadhau«которые во гневе были брошены владыкою в великий океан,; гневным которые брошенные владыкой ввеликийокеан
कृष्णस्य वचनाद् भूयः समुद्रेणार्पितानि वैkṛṣṇasya vacanād bhūyaḥ samudreṇārpitāni vaiа по слову Кришны снова вручены Морем; Кришны пословуснова Морем вручённые
शक्तिपाताद्धते क्रौञ्चे व्योमकेशस्य सूनुनाśaktipātāddhate krauñce vyomakeśasya sūnunā«когда пал Краунча от удара копья сына Того, чьи волосы — небо,; копьяпадением убитом Краунче небоволосого сыном
ब्रह्मा तुष्टोऽब्रवीदेनं वरं वरय मेऽनघbrahmā tuṣṭo'bravīdenaṃ varaṃ varaya me'naghaБрахма, довольный, сказал ему: «избери у меня дар, о безгрешный»; Брахма довольный сказал ему дар избери умня безгрешный
प्राप्तं च विस्मृतं भूयस्तन्मे ब्रूहि ह्यशेषतःprāptaṃ ca vismṛtaṃ bhūyastanme brūhi hyaśeṣataḥ«и обретено, и снова забыто — о том мне поведай без остатка»; обретённое забытое снова то мне поведай ведь безостатка
अधमोत्तममध्यानि यानि प्राप पयोनिधिःadhamottamamadhyāni yāni prāpa payonidhiḥ«худшие, лучшие и средние, что обрёл Вместилище вод»; худшиелучшиесредние которые обрёл водвместилище
Translation

«Шатаника сказал: „Приметы мужей и жён, о великий разумом, — те, что возглашены, о владыка брахманов, сыном Того, чьи волосы — небо, которые во гневе были брошены владыкою в великий океан, а по слову Кришны снова вручены Морем, — вручённые, как же были им затем обретены, сыном Бахулы, о владыка брахманов? О том мне скажи, о крепкий обетом“. Суманту сказал: „Как Гухою, о владыка царей, были возглашены приметы жён и мужей, о тигр среди Куру, — так я тебе и поведаю. Когда пал Краунча от удара копья сына Того, чьи волосы — небо, Брахма, довольный, сказал ему: „Избери у меня дар, о безгрешный“. И тот, великий сиянием, поклонившись головою владыке, сказал Прародителю: „Поведай мне примету, о владыка: любопытство моё о мужах и юных женах превелико. То, что мною было сказано в древности, о бог, брошено в солёный океан отцом моим, о владыка богов богов, во гневе, в древности, — и обретено, и снова забыто; о том мне поведай без остатка“. Брахма сказал: „Хорошо ты спросил, о владыка богов, умножающий радость Грозного; узнай же приметы мужей без остатка — худшие, лучшие и средние, что обрёл Вместилище вод“».

Version

bd8fbc0b309a · published Aug 19, 2026, 6:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with