Bhaviṣya Purāṇa
The Majesty of the Sun1.78.47-54
456 / 3103
LinuxTurn pages
Bhaviṣya Purāṇa · 1.78.47-54
Devanāgarī

क्षणा मुहूर्ता दिवसा निशाः पक्षास्तु नित्यशः । मासाः सम्वत्सराश्चैव ऋतवोऽथ युगानि च ॥ अथादित्यमृते ह्येषां कालसंख्या न विद्यते
कालादृते न नियमा नाग्नेर्विहरणक्रिया । ऋतू नामविभागाच्च पुष्पमूलफलं कुतः
अभावो व्यवहाराणां जन्तूनां दिवि चेह च । जगत्प्रतापनमृते भास्करं वारितस्करम्
नावृष्ट्या तपते सूर्यो नावृष्ट्या परिवेष्यते । आदित्यस्य च नामानि सामान्यानीह द्वादश
द्वादशैव पृथक्त्वेन तानि वक्ष्याम्यनेकशः । आदित्यः सविता सूर्यो मिहिरोऽर्कः प्रतापनः
मार्तंडो भास्करो भानुश्चित्रभानुर्दिवाकरः । रविर्वै द्वादशश्चैव ज्ञेयः सामान्यनामभिः
विष्णुर्धाता भगः पूषा मित्रेन्द्रो वरुणोऽर्यमा । विवस्वानंशुमांस्त्वष्टा पर्जन्यो द्वादश स्मृताः
इत्येते द्वादशादित्याः पृथक्त्वेन प्रकीर्तिताः । उत्तिष्ठन्ति सदा ह्येते मासैर्द्वादशभिः क्रमात्

Transliteration (IAST)

kṣaṇā muhūrtā divasā niśāḥ pakṣāstu nityaśaḥ | māsāḥ samvatsarāścaiva ṛtavo'tha yugāni ca || athādityamṛte hyeṣāṃ kālasaṃkhyā na vidyate
kālādṛte na niyamā nāgnerviharaṇakriyā | ṛtū nāmavibhāgācca puṣpamūlaphalaṃ kutaḥ
abhāvo vyavahārāṇāṃ jantūnāṃ divi ceha ca | jagatpratāpanamṛte bhāskaraṃ vāritaskaram
nāvṛṣṭyā tapate sūryo nāvṛṣṭyā pariveṣyate | ādityasya ca nāmāni sāmānyānīha dvādaśa
dvādaśaiva pṛthaktvena tāni vakṣyāmyanekaśaḥ | ādityaḥ savitā sūryo mihiro'rkaḥ pratāpanaḥ
mārtaṃḍo bhāskaro bhānuścitrabhānurdivākaraḥ | ravirvai dvādaśaścaiva jñeyaḥ sāmānyanāmabhiḥ
viṣṇurdhātā bhagaḥ pūṣā mitrendro varuṇo'ryamā | vivasvānaṃśumāṃstvaṣṭā parjanyo dvādaśa smṛtāḥ
ityete dvādaśādityāḥ pṛthaktvena prakīrtitāḥ | uttiṣṭhanti sadā hyete māsairdvādaśabhiḥ kramāt

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथादित्यमृते ह्येषां कालसंख्या न विद्यतेathādityamṛte hyeṣāṃ kālasaṃkhyā na vidyate«без Адитьи не бывает этого счёта времени; Адитьибез ведь этих временисчёт не имеется
ऋतूनामविभागाच्च पुष्पमूलफलं कुतःṛtūnāmavibhāgācca puṣpamūlaphalaṃ kutaḥ«а от неразделения времён года — откуда цветок, корень и плод?; времёнгода неразделением цветоккореньплод откуда
आदित्यः सविता सूर्यो मिहिरोऽर्कः प्रतापनःādityaḥ savitā sūryo mihiro'rkaḥ pratāpanaḥ«Адитья, Савитри, Сурья, Михира, Арка, Пратапана,; Адитья Савитри Сурья Михира Арка Пратапана
मार्तंडो भास्करो भानुश्चित्रभानुर्दिवाकरःmārtaṃḍo bhāskaro bhānuścitrabhānurdivākaraḥМартанда, Бхаскара, Бхану, Читрабхану, Дивакара; Мартанда Бхаскара Бхану Читрабхану Дивакара
विष्णुर्धाता भगः पूषा मित्रेन्द्रो वरुणोऽर्यमाviṣṇurdhātā bhagaḥ pūṣā mitrendro varuṇo'ryamā«Вишну, Дхатри, Бхага, Пушан, Митра, Индра, Варуна, Арьяман,; Вишну Дхатри Бхага Пушан МитраИндра Варуна Арьяман
उत्तिष्ठन्ति सदा ह्येते मासैर्द्वादशभिः क्रमात्uttiṣṭhanti sadā hyete māsairdvādaśabhiḥ kramāt«они всегда восходят по двенадцати месяцам, по порядку; восходят всегда эти месяцами двенадцатью попорядку
Translation

«„Кшаны, мухурты, дни, ночи, половины месяца постоянно, месяцы, годы, времена года и юги — без Адитьи не бывает этого счёта времени. А без времени нет ни уставов, ни дела разнесения огня; а от неразделения времён года — откуда цветок, корень и плод? Небытие всякого обихода у существ — и на небе, и здесь, — не будь Бхаскары, согревающего мир и подъемлющего воду. Без дождя Солнце не жжёт, без дождя не бывает окружено. Общих имён Адитьи здесь двенадцать, и двенадцать же по отдельности — их я поведаю поимённо. Адитья, Савитри, Сурья, Михира, Арка, Пратапана, Мартанда, Бхаскара, Бхану, Читрабхану, Дивакара и Рави двенадцатый — вот они, по общим именам. Вишну, Дхатри, Бхага, Пушан, Митра, Индра, Варуна, Арьяман, Вивасват, Аншуман, Тваштри, Парджанья — двенадцать помнятся. Вот эти двенадцать Адитьев, возглашённые по отдельности; они всегда восходят по двенадцати месяцам, по порядку“».

Version

c502376277fb · published Aug 19, 2026, 11:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with