ध्रुवो धरश्च सोमश्च आपश्चैवाऽनिलोऽनलः । प्रत्यूषश्च प्रभातश्च वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः
नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनावुभौ । विश्वेदेवान्प्रवक्ष्यामि नामतस्तान्निबोधत
क्रतुर्दक्षो वसुः सत्यः कालकामौ धृतिः कुरुः । शङ्कुमात्रो वामनश्च विश्वेदेवा दश स्मृताः
वर्तमाना इमे देवा भविष्यानन्तरे शृणु । यमश्च तुषिताश्चैव१ वसवो२ वशवर्तिनः
सत्याश्च भूतरजसः साध्याश्च तदनन्तरा । षट्सु मन्वन्तरेष्वेवं देवा द्वादशद्वादश३ ॥ पारावतास्तथा चान्ये ते ह्यासंस्तुषितैः सह
साध्यान्देवान्प्रवक्ष्यामि नामतस्तान्निबोध मे । मनोऽनुमन्ता प्राणश्च नरो नारायणस्तथा
वृत्तिलम्बो मनुश्चैव समो४ धर्मश्च वीर्यवान् । वित्तस्वामी प्रभुश्चैव साध्या द्वादश कीर्तिताः
एते यज्ञभुजो देवाः सर्वलोकेषु पूजिताः । आदित्यामेव ते धीर कश्यपस्यात्मजाः स्मृताः
विश्वे च वसवः साध्या विज्ञेया धर्मसूनवः । एवं धर्मसुतः सोमस्तृतीयो वसुरिष्यते
धर्मोऽपि ब्रह्मणः पुत्रः पुराणे निश्चयं गतः । अथ चेन्द्रान्वसूंश्चैव नामभिश्च निबोध मे
dhruvo dharaśca somaśca āpaścaivā'nilo'nalaḥ | pratyūṣaśca prabhātaśca vasavo'ṣṭau prakīrtitāḥ
nāsatyaścaiva dasraśca smṛtau dvāvaśvināvubhau | viśvedevānpravakṣyāmi nāmatastānnibodhata
kraturdakṣo vasuḥ satyaḥ kālakāmau dhṛtiḥ kuruḥ | śaṅkumātro vāmanaśca viśvedevā daśa smṛtāḥ
vartamānā ime devā bhaviṣyānantare śṛṇu | yamaśca tuṣitāścaiva1 vasavo2 vaśavartinaḥ
satyāśca bhūtarajasaḥ sādhyāśca tadanantarā | ṣaṭsu manvantareṣvevaṃ devā dvādaśadvādaśa3 || pārāvatāstathā cānye te hyāsaṃstuṣitaiḥ saha
sādhyāndevānpravakṣyāmi nāmatastānnibodha me | mano'numantā prāṇaśca naro nārāyaṇastathā
vṛttilambo manuścaiva samo4 dharmaśca vīryavān | vittasvāmī prabhuścaiva sādhyā dvādaśa kīrtitāḥ
ete yajñabhujo devāḥ sarvalokeṣu pūjitāḥ | ādityāmeva te dhīra kaśyapasyātmajāḥ smṛtāḥ
viśve ca vasavaḥ sādhyā vijñeyā dharmasūnavaḥ | evaṃ dharmasutaḥ somastṛtīyo vasuriṣyate
dharmo'pi brahmaṇaḥ putraḥ purāṇe niścayaṃ gataḥ | atha cendrānvasūṃścaiva nāmabhiśca nibodha me
«„Дхрува, Дхара, Сома, Апас, Анила, Анала, Пратьюша и Прабхата — восемь провозглашены Васу. Насатья и Дасра — двое, оба Ашвины. О Вишведевах поведаю: узнайте их по именам. Крату, Дакша, Васу, Сатья, Кала и Кама, Дхрити, Куру, Шанкуматра и Вамана — десять помнятся Вишведевами. Это боги нынешние; о будущих же, в промежутке, слушай: Яма и тушиты, васу и вашавартины, сатьи и бхутараджасы, и садхьи вслед за ними. В шести манвантарах так — боги по двенадцати и по двенадцати; и параваты, и иные, что были вместе с тушитами. О садхьях-богах поведаю, узнай их от меня по именам: Манас, Ануманта, Прана, Нара и Нараяна, Вриттиламба и Ману, Сама и Дхарма могучий, Виттасвамин и Прабху — двенадцать провозглашены садхьями. Это боги, вкушающие жертву, чтимые во всех мирах; Адитьи — они помнятся сынами Кашьяпы, о твёрдый. А Вишве, Васу и Садхьи ведомы сынами Дхармы; так и Сома, сын Дхармы, признаётся третьим Васу. И Дхарма — сын Брахмы: в пуране это решено. Теперь же об Индрах и о Васу узнай от меня по именам“».
138ddce7b358 · published Aug 19, 2026, 2:00:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Дхруво дхараш ча — восемь Васу названы поимённо, и среди них Дхрува. Восемь Васу названы поимённо, и среди них Дхрува.
Насатьяш чаива дасраш ча — Ашвинов двое, и у каждого своё имя. Пара разведена, а не слита. Ашвинов двое, и у каждого своё имя: пара разведена, а не слита.
Наро нараянас татха — среди двенадцати садхьев стоят Нара и Нараяна. Знаменитая двоица попала в общий список. Знаменитая двоица Нары и Нараяны попала здесь в общий список.
Адитьям эва те... кашьяпасьятмаджах — «помнятся сынами Кашьяпы». У списков есть родословие, а не только имена. У списков есть родословие, а не только имена.
Вишве ча васавах садхья... дхарма-сунавах — «ведомы сынами Дхармы». Боги расписаны по двум отцам, и деление проведено ясно. Боги расписаны по двум отцам, и деление проведено ясно.
Дхармо'пи брахманах путрах пуране нишчаям гатах — «в пуране это решено». Ссылка на решённое: книга опирается на предание как на свод, а не спорит. Книга опирается на предание как на свод, а не спорит с ним.