तथालक्षितरूपस्तु बहुरूपधरो हि सः । भूर्लोकः पृथिवी प्रोक्ता अन्तरिक्षं भुवः स्मृतम्
स्वर्लोकस्त्रिदिवं ज्ञेयं शेषादूर्ध्वं यथाक्रमम् । भूपतिस्तु सदा त्वग्निस्तेनासौ भूपतिः स्मृतः
वायुर्नभस्पतिस्तेन तथा सूर्यो दिवस्पतिः । गन्धर्वाप्सरसश्चैव गुह्यकाः सिद्धराक्षसाः
भूर्लोकवासिनः सर्वे अन्तरिक्षचराञ्छृणु । मरुतः सप्तमस्कंधे रुद्रास्तत्रैव चाश्विनौ
आदित्या वसवः सर्वे तथैव च गवां गणाः । चतुर्थे तु महर्लोके वसन्ते कल्पवासिनः
प्रजानां पतिभिः सर्वेः सहिताः कुरुनन्दन । जनलोके पञ्चमे च वसन्ते भूमिदाः सदा
ऋतुः सनत्कुमाराद्या वैराजभ्र तथाश्रयाः । सत्यस्तु सप्तमे लोके ह्यपुनर्मार्गगामिनाम्
ब्रह्मलोकः समाख्यातो ह्यप्रतीघातलक्षणः । इतिहासविदो यत्र क्रीडन्ते कुरुनन्दन
शृण्वन्ति च पुराणानि ये सदा भीमनंदन । महीतलात्सहस्राणां शतादूर्ध्वं दिवाकरः
tathālakṣitarūpastu bahurūpadharo hi saḥ | bhūrlokaḥ pṛthivī proktā antarikṣaṃ bhuvaḥ smṛtam
svarlokastridivaṃ jñeyaṃ śeṣādūrdhvaṃ yathākramam | bhūpatistu sadā tvagnistenāsau bhūpatiḥ smṛtaḥ
vāyurnabhaspatistena tathā sūryo divaspatiḥ | gandharvāpsarasaścaiva guhyakāḥ siddharākṣasāḥ
bhūrlokavāsinaḥ sarve antarikṣacarāñchṛṇu | marutaḥ saptamaskaṃdhe rudrāstatraiva cāśvinau
ādityā vasavaḥ sarve tathaiva ca gavāṃ gaṇāḥ | caturthe tu maharloke vasante kalpavāsinaḥ
prajānāṃ patibhiḥ sarveḥ sahitāḥ kurunandana | janaloke pañcame ca vasante bhūmidāḥ sadā
ṛtuḥ sanatkumārādyā vairājabhra tathāśrayāḥ | satyastu saptame loke hyapunarmārgagāminām
brahmalokaḥ samākhyāto hyapratīghātalakṣaṇaḥ | itihāsavido yatra krīḍante kurunandana
śṛṇvanti ca purāṇāni ye sadā bhīmanaṃdana | mahītalātsahasrāṇāṃ śatādūrdhvaṃ divākaraḥ
«„Бхурлока названа землёю, поднебесье помнится [миром] Бхувас; Сварлока ведома как третье небо; и выше остальные, по порядку. Владыка земли всегда Агни — оттого он и помнится Бхупати; Ваю — владыка небес, а Солнце — владыка неба. Гандхарвы и апсары, гухьяки, совершенные и ракшасы — все они обитатели Бхурлоки; о ходящих же в поднебесье слушай. Маруты в седьмом слое, там же Рудры и Ашвины, Адитьи и все Васу, и так же сонмы лучей. В четвёртом же, Махарлоке, обитают живущие кальпу, вместе со всеми владыками тварей, о радость Куру. А в пятом, Джаналоке, обитают всегда дающие землю, Рита, Санаткумара и прочие, и те, чьё прибежище в Вайрадже. В седьмом же мире, Сатье, — тех, кто идёт путём невозвратным: Брахмалока названа [миром], чей признак — беспрепятственность, где знатоки сказаний играют и всегда слушают пураны, о радость Бхимы. Выше сотни тысяч от поверхности земли — Творящий день“».
6cb469b0848d · published Aug 19, 2026, 2:00:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Бхурлоках притхиви прокта — миры перечислены снизу вверх, и первый — попросту земля. Миры перечислены снизу вверх, и первый — попросту земля.
Бхупатис ту сада тв агнис — «владыка земли всегда Агни». Каждому ярусу дан свой владыка, и имя выведено из должности. Каждому ярусу дан свой владыка, и имя выведено из должности.
Ваюр набхаспатис тена — Ваю небесам, Солнце небу. Три яруса и три хозяина, без перекрытий. Три яруса и три хозяина, без перекрытий.
Марутах саптама-скандхе — «Маруты в седьмом слое». У поднебесья есть свои этажи, и обитатели расписаны по ним. У поднебесья есть свои этажи, и обитатели расписаны по ним.
Брахмалоках... апратигхата-лакшанах — «чей признак — беспрепятственность». Высший мир определён не блеском, а тем, что там ничто ничему не преграда. Высший мир определён не блеском, а тем, что там ничто ничему не преграда.
Итихасавидо ятра криданте — «где знатоки сказаний играют» и всегда слушают пураны. В высшем мире занимаются ровно тем, к чему книга призывает на земле. В высшем мире занимаются ровно тем, к чему книга призывает на земле.