सूर्यो ऽर्यमा भगस् त्वष्टा पूषार्कः सविता रविः ॥
गभस्तिमान् अजः कालो मृत्युर् धाता प्रभाकरः ॥
पृथिव्य् आपश् च तेजश् च खं वायुश् च परायणम् ॥
सोमो बृहस्पतिः शुक्रो बुधो ऽङ्गारक एव च ॥
इन्द्रो विवस्वान् दीप्तांशुः शुचिः शौरिः शनैश्चरः ॥
ब्रह्मा विष्णुश् च रुद्रश् च स्कन्दो वैश्रवणो यमः ॥
वैद्युतो जाठरश् चाग्निर् ऐन्धनस् तेजसां पतिः ॥
धर्मध्वजो वेदकर्ता वेदाङ्गो वेदवाहनः ॥
कृतं त्रेता द्वापरश् च कलिः सर्वामराश्रयः ॥
कला काष्ठा मुहूर्ताश् च पक्षा मासा ऋतुस् तथा ॥
संवत्सरकरो ऽश्वत्थः कालचक्रो विभावसुः ॥
पुरुषः शाश्वतो योगी व्यक्ताव्यक्तः सनातनः ॥
लोकाध्यक्षः प्रजाध्यक्षो विश्वकर्मा तमोनुदः ॥
वरुणः सागरो ऽंशुश् च जीमूतो जीवनो ऽरिहा ॥
भूताश्रयो भूतपतिः सर्वभूतनिषेवितः ॥
मणिः सुवर्णो भूतादिः कामदः सर्वतोमुखः ॥
जयो विशालो वरदः शीघ्रगः प्राणधारणः ॥
धन्वन्तरिर् धूमकेतुर् आदिदेवो ऽदितेः सुतः ॥
द्वादशात्मारविन्दाक्षः पिता माता पितामहः ॥
स्वर्गद्वारं प्रजाद्वारं मोक्षद्वारं त्रिविष्टपम् ॥
देहकर्ता प्रशान्तात्मा विश्वात्मा विश्वतोमुखः ॥
चराचरात्मा सूक्ष्मात्मा मैत्रेण वपुषान्वितः ॥
एतद् वै कीर्तनीयस्य सूर्यस्यैव महात्मनः ॥
नाम्नाम् अष्टशतं पुण्यं शक्रेणोक्तं महात्मना ॥
शक्राच् च नारदः प्राप्तो धौम्यश् च तदनन्तरम् ॥
धौम्याद् युधिष्ठिरः प्राप्य सर्वान् कामान् अवाप्तवान् ॥
sūryo 'ryamā bhagas tvaṣṭā pūṣārkaḥ savitā raviḥ ||
gabhastimān ajaḥ kālo mṛtyur dhātā prabhākaraḥ ||
pṛthivy āpaś ca tejaś ca khaṃ vāyuś ca parāyaṇam ||
somo bṛhaspatiḥ śukro budho 'ṅgāraka eva ca ||
indro vivasvān dīptāṃśuḥ śuciḥ śauriḥ śanaiścaraḥ ||
brahmā viṣṇuś ca rudraś ca skando vaiśravaṇo yamaḥ ||
vaidyuto jāṭharaś cāgnir aindhanas tejasāṃ patiḥ ||
dharmadhvajo vedakartā vedāṅgo vedavāhanaḥ ||
kṛtaṃ tretā dvāparaś ca kaliḥ sarvāmarāśrayaḥ ||
kalā kāṣṭhā muhūrtāś ca pakṣā māsā ṛtus tathā ||
saṃvatsarakaro 'śvatthaḥ kālacakro vibhāvasuḥ ||
puruṣaḥ śāśvato yogī vyaktāvyaktaḥ sanātanaḥ ||
lokādhyakṣaḥ prajādhyakṣo viśvakarmā tamonudaḥ ||
varuṇaḥ sāgaro 'ṃśuś ca jīmūto jīvano 'rihā ||
bhūtāśrayo bhūtapatiḥ sarvabhūtaniṣevitaḥ ||
maṇiḥ suvarṇo bhūtādiḥ kāmadaḥ sarvatomukhaḥ ||
jayo viśālo varadaḥ śīghragaḥ prāṇadhāraṇaḥ ||
dhanvantarir dhūmaketur ādidevo 'diteḥ sutaḥ ||
dvādaśātmāravindākṣaḥ pitā mātā pitāmahaḥ ||
svargadvāraṃ prajādvāraṃ mokṣadvāraṃ triviṣṭapam ||
dehakartā praśāntātmā viśvātmā viśvatomukhaḥ ||
carācarātmā sūkṣmātmā maitreṇa vapuṣānvitaḥ ||
etad vai kīrtanīyasya sūryasyaiva mahātmanaḥ ||
nāmnām aṣṭaśataṃ puṇyaṃ śakreṇoktaṃ mahātmanā ||
śakrāc ca nāradaḥ prāpto dhaumyaś ca tadanantaram ||
dhaumyād yudhiṣṭhiraḥ prāpya sarvān kāmān avāptavān ||
В гимне Солнце называется Сурьей, Арьяманом, Бхагой, Тваштаром, Пушаном, Аркой, Савитаром, Рави, Лученосным, Нерождённым, Временем, Смертью, Установителем и Светоносным. Оно именуется землёй, водами, огнём, пространством, ветром и высшим прибежищем; Луной, Брихаспати, Шукра, Будхой, Ангаракой, Индрой, Вивасваном, сияющим лучом, чистым, Шаури и Шанайшчарой; Брахмой, Вишну, Рудрой, Скандой, Вайшраваной и Ямой; молнией, пищеварительным и древесным огнём, владыкой светов, знаменем дхармы, творцом Вед, членом Вед и носителем Вед. Оно — Крита, Трета, Двапара и Кали, опора бессмертных, мера времени: кала, каштха, мухурта, половины месяца, месяцы и сезоны; творец года, ашваттха, колесо времени, Вибхавасу, вечный Пуруша, йогин, проявленное и непроявленное, древнее начало. Оно — надзиратель миров и существ, Вишвакарман, рассеиватель тьмы, Варуна, океан, луч, облако, жизнь и победитель врагов; опора существ, владыка существ, почитаемый всеми существами, драгоценность, золото, начало существ, дарующий желания и смотрящий во все стороны. Оно — победа, простор, даритель благ, быстродвижущийся, поддерживающий дыхание, Дханвантари, дымный знак, изначальный бог и сын Адити; двенадцатиликий, лотосоокий, отец, мать и прародитель, врата неба, врата существ, врата освобождения и небесный мир. Оно — создатель тела, умиротворённая душа, душа мира, смотрящее во все стороны, душа движущегося и неподвижного, тонкая душа, облачённая в дружелюбный облик. Эти священные сто восемь имён великого Солнца, достойного прославления, были сказаны великим Индрой. От Индры их получил Нарада, затем Дхаумья, а от Дхаумьи — Юдхиштхира, и так он обрёл все желанные блага».
09df9f910a0e · published Jun 18, 2026, 3:10:20 AM UTC
Page between verses with
Гимн собирает в образе Солнца множество функций: время, пищу, здоровье, Веды, богов, элементы и освобождение. Это не простое перечисление имён, а созерцание единого поддерживающего принципа, через который мир получает порядок и жизнь.