Mahabharata 3.29.1-6

Кшама-теджас-вивека-парва: Драупади о терпении и силе · Verse 3.29.1-6

2901 / 3756

Mahabharata · 3.29.1-6

॥

Devanāgarī

द्रौपद्य् उवाच
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
प्रह्लादस्य च संवादं बलेर् वैरोचनस्य च ॥
असुरेन्द्रं महाप्राज्ञं धर्माणाम् आगतागमम् ॥
बलिः पप्रच्छ दैत्येन्द्रं प्रह्लादं पितरं पितुः ॥
क्षमा स्विच् छ्रेयसी तात उताहो तेज इत्य् उत ॥
एतन् मे संशयं तात यथावद् ब्रूहि पृच्छते ॥
श्रेयो यद् अत्र धर्मज्ञ ब्रूहि मे तद् असंशयम् ॥
करिष्यामि हि तत् सर्वं यथावद् अनुशासनम् ॥
तस्मै प्रोवाच तत् सर्वम् एवं पृष्टः पितामहः ॥
सर्वनिश्चयवित् प्राज्ञः संशयं परिपृच्छते ॥
प्रह्लाद उवाच
न श्रेयः सततं तेजो न नित्यं श्रेयसी क्षमा ॥
इति तात विजानीहि द्वयम् एतद् असंशयम् ॥

Transliteration (IAST)

draupady uvāca
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
prahlādasya ca saṃvādaṃ baler vairocanasya ca ||
asurendraṃ mahāprājñaṃ dharmāṇām āgatāgamam ||
baliḥ papraccha daityendraṃ prahlādaṃ pitaraṃ pituḥ ||
kṣamā svic chreyasī tāta utāho teja ity uta ||
etan me saṃśayaṃ tāta yathāvad brūhi pṛcchate ||
śreyo yad atra dharmajña brūhi me tad asaṃśayam ||
kariṣyāmi hi tat sarvaṃ yathāvad anuśāsanam ||
tasmai provāca tat sarvam evaṃ pṛṣṭaḥ pitāmahaḥ ||
sarvaniścayavit prājñaḥ saṃśayaṃ paripṛcchate ||
prahlāda uvāca
na śreyaḥ satataṃ tejo na nityaṃ śreyasī kṣamā ||
iti tāta vijānīhi dvayam etad asaṃśayam ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

द्रौपदी उवाचdraupadī uvācaДраупади сказала

अत्र अपि उदाहरन्ति इमम् इतिहासम् पुरातनम् प्रह्लादस्य च संवादम् बलेः वैरोचनस्य चatra api udāharanti imam itihāsam purātanam prahlādasya ca saṃvādam baleḥ vairocanasya caздесь также приводят эту древнюю историю, беседу Прахлады и Бали Вайрочани

असुरेन्द्रम् महाप्राज्ञम् धर्माणाम् आगतागमम् बलिः पप्रच्छ दैत्येन्द्रम् प्रह्लादम् पितरम् पितुःasurendram mahāprājñam dharmāṇām āgatāgamam baliḥ papraccha daityendram prahlādam pitaram pituḥБали спросил владыку асуров, великомудрого царя дайтьев Прахладу, отца своего отца, знающего приход и уход дхарм

क्षमा स्वित् श्रेयसी तात उत अहो तेजः इति उत एतत् मे संशयम् तात यथावत् ब्रूहि पृच्छतेkṣamā svit śreyasī tāta uta aho tejaḥ iti uta etat me saṃśayam tāta yathāvat brūhi pṛcchateчто лучше, отец: терпение или сила? Этот мой сомнение, отец, объясни как следует мне, спрашивающему

श्रेयः यत् अत्र धर्मज्ञ ब्रूहि मे तत् असंशयम् करिष्यामि हि तत् सर्वम् यथावत् अनुशासनम्śreyaḥ yat atra dharmajña brūhi me tat asaṃśayam kariṣyāmi hi tat sarvam yathāvat anuśāsanamчто здесь благо, о знаток дхармы, скажи мне без сомнения; я всё это исполню согласно наставлению

तस्मै प्रोवाच तत् सर्वम् एवम् पृष्टः पितामहः सर्वनिश्चयवित् प्राज्ञः संशयम् परिपृच्छतेtasmai provāca tat sarvam evam pṛṣṭaḥ pitāmahaḥ sarvaniścayavit prājñaḥ saṃśayam paripṛcchateему, так спрошенному о сомнении, мудрый дед, знающий все решения, рассказал всё

प्रह्लाद उवाचprahlāda uvācaПрахлада сказал

न श्रेयः सततम् तेजः न नित्यम् श्रेयसी क्षमा इति तात विजानीहि द्वयम् एतत् असंशयम्na śreyaḥ satatam tejaḥ na nityam śreyasī kṣamā iti tāta vijānīhi dvayam etat asaṃśayamне всегда лучше сила и не всегда лучше терпение; знай, отец, оба эти положения несомненны

Translation

Драупади сказала: «Здесь приводят древнюю беседу Прахлады и Бали. Бали спросил своего деда Прахладу, великого знатока дхармы: “Что лучше — терпение или сила? Скажи без сомнения, и я исполню твоё наставление”. Прахлада ответил: “Не всегда лучше сила и не всегда лучше терпение. Это надо знать твёрдо”».

Commentary

Драупади подкрепляет свою боль традицией рассуждения. Она не зовёт Юдхиштхиру к произволу, а ставит вопрос о различении времени: когда терпение спасает, а когда разрушает.

Version

bcbdecd79657 · published Jun 18, 2026, 3:55:08 AM UTC

PreviousVerse 3.28.32-37 NextVerse 3.29.7-16

Page between verses with