Mahabharata 3.37.1-10

Вьяса-пратисмрити-парва: Вьяса открывает путь к оружию · Verse 3.37.1-10

2936 / 3756

Mahabharata · 3.37.1-10

॥

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
भीमसेनवचः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥
निःश्वस्य पुरुषव्याघ्रः संप्रदध्यौ परंतपः ॥
स मुहूर्तम् इव ध्यात्वा विनिश्चित्येतिकृत्यताम् ॥
भीमसेनम् इदं वाक्यम् अपदान्तरम् अब्रवीत् ॥
एवम् एतन् महाबाहो यथा वदसि भारत ॥
इदम् अन्यत् समाधत्स्व वाक्यं मे वाक्यकोविद ॥
महापापानि कर्माणि यानि केवलसाहसात् ॥
आरभ्यन्ते भीमसेन व्यथन्ते तानि भारत ॥
सुमन्त्रिते सुविक्रान्ते सुकृते सुविचारिते ॥
सिध्यन्त्य् अर्था महाबाहो दैवं चात्र प्रदक्षिणम् ॥
त्वं तु केवलचापल्याद् बलदर्पोच्छ्रितः स्वयम् ॥
आरब्धव्यम् इदं कर्म मन्यसे शृणु तत्र मे ॥
भूरिश्रवाः शलश् चैव जलसंधश् च वीर्यवान् ॥
भीष्मो द्रोणश् च कर्णश् च द्रोणपुत्रश् च वीर्यवान् ॥
धार्तराष्ट्रा दुराधर्षा दुर्योधनपुरोगमाः ॥
सर्व एव कृतास्त्राश् च सततं चाततायिनः ॥
राजानः पार्थिवाश् चैव ये ऽस्माभिर् उपतापिताः ॥
संश्रिताः कौरवं पक्षं जातस्नेहाश् च सांप्रतम् ॥
दुर्योधनहिते युक्ता न तथास्मासु भारत ॥
पूर्णकोशा बलोपेताः प्रयतिष्यन्ति रक्षणे ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
bhīmasenavacaḥ śrutvā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||
niḥśvasya puruṣavyāghraḥ saṃpradadhyau paraṃtapaḥ ||
sa muhūrtam iva dhyātvā viniścityetikṛtyatām ||
bhīmasenam idaṃ vākyam apadāntaram abravīt ||
evam etan mahābāho yathā vadasi bhārata ||
idam anyat samādhatsva vākyaṃ me vākyakovida ||
mahāpāpāni karmāṇi yāni kevalasāhasāt ||
ārabhyante bhīmasena vyathante tāni bhārata ||
sumantrite suvikrānte sukṛte suvicārite ||
sidhyanty arthā mahābāho daivaṃ cātra pradakṣiṇam ||
tvaṃ tu kevalacāpalyād baladarpocchritaḥ svayam ||
ārabdhavyam idaṃ karma manyase śṛṇu tatra me ||
bhūriśravāḥ śalaś caiva jalasaṃdhaś ca vīryavān ||
bhīṣmo droṇaś ca karṇaś ca droṇaputraś ca vīryavān ||
dhārtarāṣṭrā durādharṣā duryodhanapurogamāḥ ||
sarva eva kṛtāstrāś ca satataṃ cātatāyinaḥ ||
rājānaḥ pārthivāś caiva ye 'smābhir upatāpitāḥ ||
saṃśritāḥ kauravaṃ pakṣaṃ jātasnehāś ca sāṃpratam ||
duryodhanahite yuktā na tathāsmāsu bhārata ||
pūrṇakośā balopetāḥ prayatiṣyanti rakṣaṇe ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал

भीमसेनवचः श्रुत्वा कुन्तीपुत्रः युधिष्ठिरः निःश्वस्य पुरुषव्याघ्रः संप्रदध्यौ परंतपःbhīmasenavacaḥ śrutvā kuntīputraḥ yudhiṣṭhiraḥ niḥśvasya puruṣavyāghraḥ saṃpradadhyau paraṃtapaḥуслышав слова Бхимасены, сын Кунти Юдхиштхира, тигр среди людей, сокрушитель врагов, вздохнул и глубоко задумался

स मुहूर्तम् इव ध्यात्वा विनिश्चित्य इतिकृत्यताम् भीमसेनम् इदम् वाक्यम् अपदान्तरम् अब्रवीत्sa muhūrtam iva dhyātvā viniścitya itikṛtyatām bhīmasenam idam vākyam apadāntaram abravītпоразмыслив мгновение и решив, что делать, он без запинки сказал Бхимасене это слово

एवम् एतत् महाबाहो यथा वदसि भारत इदम् अन्यत् समाधत्स्व वाक्यम् मे वाक्यकोविदevam etat mahābāho yathā vadasi bhārata idam anyat samādhatsva vākyam me vākyakovidaвсё это так, могучерукий Бхарата, как ты говоришь; но усвой и другое моё слово, знаток речи

महापापानि कर्माणि यानि केवलसाहसात् आरभ्यन्ते भीमसेन व्यथन्ते तानि भारतmahāpāpāni karmāṇi yāni kevalasāhasāt ārabhyante bhīmasena vyathante tāni bhārataдела, начатые одним безрассудным дерзанием, становятся великими грехами и приносят боль, Бхимасена

सुमन्त्रिते सुविक्रान्ते सुकृते सुविचारिते सिध्यन्ति अर्थाः महाबाहो दैवम् च अत्र प्रदक्षिणम्sumantrite suvikrānte sukṛte suvicārite sidhyanti arthāḥ mahābāho daivam ca atra pradakṣiṇamцели достигаются, могучерукий, когда хорошо посоветовались, хорошо выступили, хорошо сделали и хорошо обдумали; тогда и дайва благосклонна

त्वम् तु केवलचापल्यात् बलदर्पोच्छ्रितः स्वयम् आरब्धव्यम् इदम् कर्म मन्यसे शृणु तत्र मेtvam tu kevalacāpalyāt baladarpocchritaḥ svayam ārabdhavyam idam karma manyase śṛṇu tatra meты же по одной горячности, поднятый гордостью силы, думаешь, что это дело надо начать; выслушай меня об этом

भूरिश्रवाः शलः च एव जलसंधः च वीर्यवान् भीष्मः द्रोणः च कर्णः च द्रोणपुत्रः च वीर्यवान्bhūriśravāḥ śalaḥ ca eva jalasaṃdhaḥ ca vīryavān bhīṣmaḥ droṇaḥ ca karṇaḥ ca droṇaputraḥ ca vīryavānБхуришрава, Шала, доблестный Джаласандха, Бхишма, Дрона, Карна и доблестный сын Дроны

धार्तराष्ट्राः दुराधर्षाः दुर्योधनपुरोगमाः सर्वे एव कृतास्त्राः च सततम् च आततायिनःdhārtarāṣṭrāḥ durādharṣāḥ duryodhanapurogamāḥ sarve eva kṛtāstrāḥ ca satatam ca ātatāyinaḥнеприступные Дхритараштровичи во главе с Дурьодханой, все обучены оружию и постоянно готовы нападать

राजानः पार्थिवाः च एव ये अस्माभिः उपतापिताः संश्रिताः कौरवम् पक्षम् जातस्नेहाः च सांप्रतम्rājānaḥ pārthivāḥ ca eva ye asmābhiḥ upatāpitāḥ saṃśritāḥ kauravam pakṣam jātasnehāḥ ca sāṃpratamи земные цари, которых мы теснили, теперь примкнули к стороне Кауравов и обрели к ним привязанность

दुर्योधनहिते युक्ताः न तथा अस्मासु भारत पूर्णकोशाः बलोपेताः प्रयतिष्यन्ति रक्षणेduryodhanahite yuktāḥ na tathā asmāsu bhārata pūrṇakośāḥ balopetāḥ prayatiṣyanti rakṣaṇeони заняты пользой Дурьодханы, а не нашей, о Бхарата; с полными казнами и войском они будут стараться защищать его

Translation

Вайшампаяна сказал: «Услышав Бхиму, Юдхиштхира вздохнул, задумался и ответил: “Ты говоришь правду, могучерукий, но выслушай и другое. Дела, начатые одним безрассудным порывом, становятся великим грехом. Цели достигаются после совета, продуманного выступления, правильного действия и трезвого расчёта; тогда и судьба становится благосклонной. Ты же говоришь из горячности и гордости силой. Посмотри: Бхуришрава, Шала, Джаласандха, Бхишма, Дрона, Карна, Ашваттхаман, Дхритараштровичи и многие цари стоят на стороне Дурьодханы. Их казны полны, войска сильны, и они будут защищать его”».

Commentary

Юдхиштхира не отвергает мужество Бхимы, но требует стратегии. Вайшнавский взгляд на действие не равен импульсу: даже правое дело должно быть совершено с разумом, советом и учётом дайвы.

Version

439e9d2db237 · published Jun 18, 2026, 4:17:35 AM UTC

PreviousVerse 3.36.21-34 NextVerse 3.37.11-19

Page between verses with