Mahabharata 3.44.1-7

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
स ददर्श पुरीं रम्यां सिद्धचारणसेविताम् ॥
सर्वर्तुकुसुमैः पुण्यैः पादपैर् उपशोभिताम् ॥
तत्र सौगन्धिकानां स द्रुमाणां पुण्यगन्धिनाम् ॥
उपवीज्यमानो मिश्रेण वायुना पुण्यगन्धिना ॥
नन्दनं च वनं दिव्यम् अप्सरोगणसेवितम् ॥
ददर्श दिव्यकुसुमैर् आह्वयद्भिर् इव द्रुमैः ॥
नातप्ततपसा शक्यो द्रष्टुं नानाहिताग्निना ॥
स लोकः पुण्यकर्तॄणां नापि युद्धपराङ्मुखैः ॥
नायज्वभिर् नानृतकैर् न वेदश्रुतिवर्जितैः ॥
नानाप्लुताङ्गैस् तीर्थेषु यज्ञदानबहिष्कृतैः ॥
नापि यज्ञहनैः क्षुद्रैर् द्रष्टुं शक्यः कथं चन ॥
पानपैर् गुरुतल्पैश् च मांसादैर् वा दुरात्मभिः ॥
स तद् दिव्यं वनं पश्यन् दिव्यगीतनिनादितम् ॥
प्रविवेश महाबाहुः शक्रस्य दयितां पुरीम् ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
sa dadarśa purīṃ ramyāṃ siddhacāraṇasevitām ||
sarvartukusumaiḥ puṇyaiḥ pādapair upaśobhitām ||
tatra saugandhikānāṃ sa drumāṇāṃ puṇyagandhinām ||
upavījyamāno miśreṇa vāyunā puṇyagandhinā ||
nandanaṃ ca vanaṃ divyam apsarogaṇasevitam ||
dadarśa divyakusumair āhvayadbhir iva drumaiḥ ||
nātaptatapasā śakyo draṣṭuṃ nānāhitāgninā ||
sa lokaḥ puṇyakartṝṇāṃ nāpi yuddhaparāṅmukhaiḥ ||
nāyajvabhir nānṛtakair na vedaśrutivarjitaiḥ ||
nānāplutāṅgais tīrtheṣu yajñadānabahiṣkṛtaiḥ ||
nāpi yajñahanaiḥ kṣudrair draṣṭuṃ śakyaḥ kathaṃ cana ||
pānapair gurutalpaiś ca māṃsādair vā durātmabhiḥ ||
sa tad divyaṃ vanaṃ paśyan divyagītanināditam ||
praviveśa mahābāhuḥ śakrasya dayitāṃ purīm ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच स ददर्श पुरीं रम्यां सिद्धचारणसेविताम् ॥ सर्वर्तुकुसुमैः पुण्यैः पादपैर् उपशोभिताम् ॥ तत्र सौगन्धिकानां स द्रुमाणां पुण्यगन्धिनाम् ॥ उपवीज्यमानो मिश्रेण वायुना पुण्यगन्धिना ॥ नन्दनं च वनं दिव्यम् अप्सरोगणसेवितम् ॥ ददर्श दिव्यकुसुमैर् आह्वयद्भिर् इव द्रुमैः ॥ नातप्ततपसा शक्यो द्रष्टुं नानाहिताग्निना ॥ स लोकः पुण्यकर्तॄणां नापि युद्धपराङ्मुखैः ॥ नायज्वभिर् नानृतकैर् न वेदश्रुतिवर्जितैः ॥ नानाप्लुताङ्गैस् तीर्थेषु यज्ञदानबहिष्कृतैः ॥ नापि यज्ञहनैः क्षुद्रैर् द्रष्टुं शक्यः कथं चन ॥ पानपैर् गुरुतल्पैश् च मांसादैर् वा दुरात्मभिः ॥ स तद् दिव्यं वनं पश्यन् दिव्यगीतनिनादितम् ॥ प्रविवेश महाबाहुः शक्रस्य दयितां पुरीम् ॥vaiśaṃpāyana uvāca sa dadarśa purīṃ ramyāṃ siddhacāraṇasevitām || sarvartukusumaiḥ puṇyaiḥ pādapair upaśobhitām || tatra saugandhikānāṃ sa drumāṇāṃ puṇyagandhinām || upavījyamāno miśreṇa vāyunā puṇyagandhinā || nandanaṃ ca vanaṃ divyam apsarogaṇasevitam || dadarśa divyakusumair āhvayadbhir iva drumaiḥ || nātaptatapasā śakyo draṣṭuṃ nānāhitāgninā || sa lokaḥ puṇyakartṝṇāṃ nāpi yuddhaparāṅmukhaiḥ || nāyajvabhir nānṛtakair na vedaśrutivarjitaiḥ || nānāplutāṅgais tīrtheṣu yajñadānabahiṣkṛtaiḥ || nāpi yajñahanaiḥ kṣudrair draṣṭuṃ śakyaḥ kathaṃ cana || pānapair gurutalpaiś ca māṃsādair vā durātmabhiḥ || sa tad divyaṃ vanaṃ paśyan divyagītanināditam || praviveśa mahābāhuḥ śakrasya dayitāṃ purīm ||Арджуна видит прекрасную Амаравати, Нандану и благоуханные деревья; этот мир праведников недоступен без аскезы, жертв, правды, тиртх, даров и мужества.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Арджуна увидел прекрасный город, где служат сиддхи и чараны, украшенный святыми деревьями, цветущими во все времена года. Его обвевал смешанный благоуханный ветер от деревьев саугандхика. Он увидел божественный лес Нандану, посещаемый апсарами, где деревья с небесными цветами словно звали к себе. Этот мир праведников не видит тот, кто не совершал аскезы, не поддерживал огней, отворачивался от боя, не жертвовал, лгал, не слушал Веду, не омывался в тиртхах, был лишён жертв и даров, разрушал жертвы, пил, нарушал ложе учителя или был жесток и нечист. Созерцая этот божественный лес, наполненный небесным пением, могучий Арджуна вошёл в любимый город Шакры».

Commentary

Амаравати описана не как случайная награда, а как мир, созвучный очищенной жизни. Дверь туда открывается делами, правдой, жертвой и мужеством.

Version

ea8b70ba32cd · published Jun 18, 2026, 4:25:03 AM UTC