Mahabharata 3.152.4-7

Devanāgarī

राक्षसा ऊचुः
आक्रीडो ऽयं कुबेरस्य दयितः पुरुषर्षभ ॥
नेह शक्यं मनुष्येण विहर्तुं मर्त्यधर्मिणा ॥
देवर्षयस् तथा यक्षा देवाश् चात्र वृकोदर ॥
आमन्त्र्य यक्षप्रवरं पिबन्ति विहरन्ति च ॥
गन्धर्वाप्सरसश् चैव विहरन्त्य् अत्र पाण्डव ॥
अन्यायेनेह यः कश् चिद् अवमन्य धनेश्वरम् ॥
विहर्तुम् इच्छेद् दुर्वृत्तः स विनश्येद् असंशयम् ॥
तम् अनादृत्य पद्मानि जिहीर्षसि बलाद् इतः ॥
धर्मराजस्य चात्मानं ब्रवीषि भ्रातरं कथम् ॥

Transliteration (IAST)

rākṣasā ūcuḥ
ākrīḍo 'yaṃ kuberasya dayitaḥ puruṣarṣabha ||
neha śakyaṃ manuṣyeṇa vihartuṃ martyadharmiṇā ||
devarṣayas tathā yakṣā devāś cātra vṛkodara ||
āmantrya yakṣapravaraṃ pibanti viharanti ca ||
gandharvāpsarasaś caiva viharanty atra pāṇḍava ||
anyāyeneha yaḥ kaś cid avamanya dhaneśvaram ||
vihartum icched durvṛttaḥ sa vinaśyed asaṃśayam ||
tam anādṛtya padmāni jihīrṣasi balād itaḥ ||
dharmarājasya cātmānaṃ bravīṣi bhrātaraṃ katham ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

राक्षसा ऊचुः आक्रीडो ऽयं कुबेरस्य दयितः पुरुषर्षभ ॥ नेह शक्यं मनुष्येण विहर्तुं मर्त्यधर्मिणा ॥ देवर्षयस् तथा यक्षा देवाश् चात्र वृकोदर ॥ आमन्त्र्य यक्षप्रवरं पिबन्ति विहरन्ति च ॥ गन्धर्वाप्सरसश् चैव विहरन्त्य् अत्र पाण्डव ॥ अन्यायेनेह यः कश् चिद् अवमन्य धनेश्वरम् ॥ विहर्तुम् इच्छेद् दुर्वृत्तः स विनश्येद् असंशयम् ॥ तम् अनादृत्य पद्मानि जिहीर्षसि बलाद् इतः ॥ धर्मराजस्य चात्मानं ब्रवीषि भ्रातरं कथम् ॥rākṣasā ūcuḥ ākrīḍo 'yaṃ kuberasya dayitaḥ puruṣarṣabha || neha śakyaṃ manuṣyeṇa vihartuṃ martyadharmiṇā || devarṣayas tathā yakṣā devāś cātra vṛkodara || āmantrya yakṣapravaraṃ pibanti viharanti ca || gandharvāpsarasaś caiva viharanty atra pāṇḍava || anyāyeneha yaḥ kaś cid avamanya dhaneśvaram || vihartum icched durvṛttaḥ sa vinaśyed asaṃśayam || tam anādṛtya padmāni jihīrṣasi balād itaḥ || dharmarājasya cātmānaṃ bravīṣi bhrātaraṃ katham ||Ракшасы отвечают, что это любимое место Куберы, недоступное для смертных; здесь наслаждаются боги, якши, гандхарвы и апсары; брать цветы без разрешения владыки богатств нельзя, поэтому Бхима должен отказаться от намерения.

Translation

Ракшасы сказали: «Это любимое место Вайшраваны, недоступное для людей. Здесь наслаждаются боги, якши, гандхарвы и апсары. Нельзя брать цветы из озера владыки богатств без его разрешения. Поэтому оставь это намерение, Пандава».

Commentary

Стражи говорят языком порядка: есть хозяин, есть предел, есть разрешение. В эпосе дхарма часто проявляется именно так — через границу, которую герой не должен переступить слепо.

Version

270cb26dbf2b · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC