तम् अब्रवीद् धर्मराजो ह्रियमाणो युधिष्ठिरः ॥
धर्मस् ते हीयते मूढ न चैनं समवेक्षसे ॥
ये ऽन्ये के चिन् मनुष्येषु तिर्यग्योनिगता अपि ॥
गन्धर्वयक्षरक्षांसि वयांसि पशवस् तथा ॥
मनुष्यान् उपजीवन्ति ततस् त्वम् उपजीवसि ॥
समृद्ध्या ह्य् अस्य लोकस्य लोको युष्माकम् ऋध्यते ॥
इमं च लोकं शोचन्तम् अनुशोचन्ति देवताः ॥
पूज्यमानाश् च वर्धन्ते हव्यकव्यैर् यथाविधि ॥
वयं राष्ट्रस्य गोप्तारो रक्षितारश् च राक्षस ॥
राष्ट्रस्यारक्ष्यमाणस्य कुतो भूतिः कुतः सुखम् ॥
न च राजावमन्तव्यो रक्षसा जात्व् अनागसि ॥
अणुर् अप्य् अपचारश् च नास्त्य् अस्माकं नराशन ॥
द्रोग्धव्यं न च मित्रेषु न विश्वस्तेषु कर्हि चित् ॥
येषां चान्नानि भुञ्जीत यत्र च स्यात् प्रतिश्रयः ॥
स त्वं प्रतिश्रये ऽस्माकं पूज्यमानः सुखोषितः ॥
भुक्त्वा चान्नानि दुष्प्रज्ञ कथम् अस्माञ् जिहीर्षसि ॥
एवम् एव वृथाचारो वृथावृद्धो वृथामतिः ॥
वृथामरणम् अर्हस् त्वं वृथाद्य न भविष्यसि ॥
अथ चेद् दुष्टबुद्धिस् त्वं सर्वैर् धर्मैर् विवर्जितः ॥
प्रदाय शस्त्राण्य् अस्माकं युद्धेन द्रौपदीं हर ॥
अथ चेत् त्वम् अविज्ञाय इदं कर्म करिष्यसि ॥
अधर्मं चाप्य् अकीर्तिं च लोके प्राप्स्यसि केवलम् ॥
एताम् अद्य परामृश्य स्त्रियं राक्षस मानुषीम् ॥
विषम् एतत् समालोड्य कुम्भेन प्राशितं त्वया ॥
tam abravīd dharmarājo hriyamāṇo yudhiṣṭhiraḥ ||
dharmas te hīyate mūḍha na cainaṃ samavekṣase ||
ye 'nye ke cin manuṣyeṣu tiryagyonigatā api ||
gandharvayakṣarakṣāṃsi vayāṃsi paśavas tathā ||
manuṣyān upajīvanti tatas tvam upajīvasi ||
samṛddhyā hy asya lokasya loko yuṣmākam ṛdhyate ||
imaṃ ca lokaṃ śocantam anuśocanti devatāḥ ||
pūjyamānāś ca vardhante havyakavyair yathāvidhi ||
vayaṃ rāṣṭrasya goptāro rakṣitāraś ca rākṣasa ||
rāṣṭrasyārakṣyamāṇasya kuto bhūtiḥ kutaḥ sukham ||
na ca rājāvamantavyo rakṣasā jātv anāgasi ||
aṇur apy apacāraś ca nāsty asmākaṃ narāśana ||
drogdhavyaṃ na ca mitreṣu na viśvasteṣu karhi cit ||
yeṣāṃ cānnāni bhuñjīta yatra ca syāt pratiśrayaḥ ||
sa tvaṃ pratiśraye 'smākaṃ pūjyamānaḥ sukhoṣitaḥ ||
bhuktvā cānnāni duṣprajña katham asmāñ jihīrṣasi ||
evam eva vṛthācāro vṛthāvṛddho vṛthāmatiḥ ||
vṛthāmaraṇam arhas tvaṃ vṛthādya na bhaviṣyasi ||
atha ced duṣṭabuddhis tvaṃ sarvair dharmair vivarjitaḥ ||
pradāya śastrāṇy asmākaṃ yuddhena draupadīṃ hara ||
atha cet tvam avijñāya idaṃ karma kariṣyasi ||
adharmaṃ cāpy akīrtiṃ ca loke prāpsyasi kevalam ||
etām adya parāmṛśya striyaṃ rākṣasa mānuṣīm ||
viṣam etat samāloḍya kumbhena prāśitaṃ tvayā ||
Юдхиштхира сказал: «Глупец, твоя дхарма гибнет, а ты не видишь этого. Все существа среди людей и даже в иных рождениях — гандхарвы, якши, ракшасы, птицы и звери — живут за счёт людей; поэтому и ты живёшь за их счёт. Когда этот мир процветает, процветает и ваш мир; когда он страдает, божества скорбят о нём. Почитаемые хавьями и кавьями, они возрастают по правилу. Мы — хранители царства, ракшас, его защитники; если царство не защищено, откуда ему взять благополучие и счастье? Ракшасу нельзя презирать невиновного царя. Мы не совершили против тебя даже малого проступка, пожиратель людей. Нельзя вредить друзьям и тем, кому доверился; нельзя вредить тем, чью пищу ел и у кого нашёл приют. Ты жил у нас в почёте, в нашем убежище, ел нашу пищу, дурномыслящий. Как же ты хочешь унести нас? Пусто твоё поведение, пуст твой рост, пуст твой разум; пустой смерти ты достоин, и с сегодняшнего дня ты не останешься без плода. Если же ты злонамерен и лишён всякой дхармы, отдай наше оружие и в бою похищай Драупади. Если ты совершишь это дело без понимания, получишь в мире только адхарму и бесславие. Коснувшись сегодня этой человеческой женщины, ты, ракшас, размешал яд и выпил его целым сосудом».
f381c6b0893f · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC
Page between verses with
Юдхиштхира защищает не только себя, а сам принцип взаимной обязанности. Гость, правитель, брахманский облик, женщина под защитой — Джатасура осквернил всё это одним действием.