Mahabharata 3.154.1-7

Devanāgarī

वैशंपायन उवाच
ततस् तान् परिविश्वस्तान् वसतस् तत्र पाण्डवान् ॥
गतेषु तेषु रक्षःसु भीमसेनात्मजे ऽपि च ॥
रहितान् भीमसेनेन कदा चित् तान् यदृच्छया ॥
जहार धर्मराजानं यमौ कृष्णां च राक्षसः ॥
ब्राह्मणो मन्त्रकुशलः सर्वास्त्रेष्व् अस्त्रवित्तमः ॥
इति ब्रुवन् पाण्डवेयान् पर्युपास्ते स्म नित्यदा ॥
परीक्षमाणः पार्थानां कलापानि धनूंषि च ॥
अन्तरं समभिप्रेप्सुर् नाम्ना ख्यातो जटासुरः ॥
स भीमसेने निष्क्रान्ते मृगयार्थम् अरिंदमे ॥
अन्यद् रूपं समास्थाय विकृतं भैरवं महत् ॥
गृहीत्वा सर्वशस्त्राणि द्रौपदीं परिगृह्य च ॥
प्रातिष्ठत स दुष्टात्मा त्रीन् गृहीत्वा च पाण्डवान् ॥
सहदेवस् तु यत्नेन ततो ऽपक्रम्य पाण्डवः ॥
आक्रन्दद् भीमसेनं वै येन यातो महाबलः ॥

Transliteration (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tatas tān pariviśvastān vasatas tatra pāṇḍavān ||
gateṣu teṣu rakṣaḥsu bhīmasenātmaje 'pi ca ||
rahitān bhīmasenena kadā cit tān yadṛcchayā ||
jahāra dharmarājānaṃ yamau kṛṣṇāṃ ca rākṣasaḥ ||
brāhmaṇo mantrakuśalaḥ sarvāstreṣv astravittamaḥ ||
iti bruvan pāṇḍaveyān paryupāste sma nityadā ||
parīkṣamāṇaḥ pārthānāṃ kalāpāni dhanūṃṣi ca ||
antaraṃ samabhiprepsur nāmnā khyāto jaṭāsuraḥ ||
sa bhīmasene niṣkrānte mṛgayārtham ariṃdame ||
anyad rūpaṃ samāsthāya vikṛtaṃ bhairavaṃ mahat ||
gṛhītvā sarvaśastrāṇi draupadīṃ parigṛhya ca ||
prātiṣṭhata sa duṣṭātmā trīn gṛhītvā ca pāṇḍavān ||
sahadevas tu yatnena tato 'pakramya pāṇḍavaḥ ||
ākrandad bhīmasenaṃ vai yena yāto mahābalaḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वैशंपायन उवाच ततस् तान् परिविश्वस्तान् वसतस् तत्र पाण्डवान् ॥ गतेषु तेषु रक्षःसु भीमसेनात्मजे ऽपि च ॥ रहितान् भीमसेनेन कदा चित् तान् यदृच्छया ॥ जहार धर्मराजानं यमौ कृष्णां च राक्षसः ॥ ब्राह्मणो मन्त्रकुशलः सर्वास्त्रेष्व् अस्त्रवित्तमः ॥ इति ब्रुवन् पाण्डवेयान् पर्युपास्ते स्म नित्यदा ॥ परीक्षमाणः पार्थानां कलापानि धनूंषि च ॥ अन्तरं समभिप्रेप्सुर् नाम्ना ख्यातो जटासुरः ॥ स भीमसेने निष्क्रान्ते मृगयार्थम् अरिंदमे ॥ अन्यद् रूपं समास्थाय विकृतं भैरवं महत् ॥ गृहीत्वा सर्वशस्त्राणि द्रौपदीं परिगृह्य च ॥ प्रातिष्ठत स दुष्टात्मा त्रीन् गृहीत्वा च पाण्डवान् ॥ सहदेवस् तु यत्नेन ततो ऽपक्रम्य पाण्डवः ॥ आक्रन्दद् भीमसेनं वै येन यातो महाबलः ॥vaiśaṃpāyana uvāca tatas tān pariviśvastān vasatas tatra pāṇḍavān || gateṣu teṣu rakṣaḥsu bhīmasenātmaje 'pi ca || rahitān bhīmasenena kadā cit tān yadṛcchayā || jahāra dharmarājānaṃ yamau kṛṣṇāṃ ca rākṣasaḥ || brāhmaṇo mantrakuśalaḥ sarvāstreṣv astravittamaḥ || iti bruvan pāṇḍaveyān paryupāste sma nityadā || parīkṣamāṇaḥ pārthānāṃ kalāpāni dhanūṃṣi ca || antaraṃ samabhiprepsur nāmnā khyāto jaṭāsuraḥ || sa bhīmasene niṣkrānte mṛgayārtham ariṃdame || anyad rūpaṃ samāsthāya vikṛtaṃ bhairavaṃ mahat || gṛhītvā sarvaśastrāṇi draupadīṃ parigṛhya ca || prātiṣṭhata sa duṣṭātmā trīn gṛhītvā ca pāṇḍavān || sahadevas tu yatnena tato 'pakramya pāṇḍavaḥ || ākrandad bhīmasenaṃ vai yena yāto mahābalaḥ ||Когда Пандавы жили там спокойно и ракшасы с сыном Бхимы ушли, однажды, когда Бхимасена был на охоте, ракшас Джатасура похитил Дхармараджу, близнецов и Кришну; прежде он постоянно прислуживал Пандавам под видом брахмана, знатока мантр и оружия, высматривая их колчаны и луки и ожидая удобного момента; приняв страшный облик, он взял оружие, Драупади и троих Пандавов, но Сахадева вырвался и закричал Бхиме в сторону, куда тот ушёл.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Когда Пандавы жили там спокойно, а ракшасы и сын Бхимасены были вдали, однажды, когда Бхима ушёл на охоту, ракшас похитил Дхармараджу, близнецов и Кришну. Он был известен под именем Джатасура. Прежде он постоянно находился при Пандавах, говоря: “Я брахман, искусный в мантрах, лучший знаток оружия”. На самом деле он высматривал их колчаны и луки и искал удобный случай. Когда Бхимасена, укротитель врагов, вышел за добычей, Джатасура принял иной, страшный и огромный облик, схватил всё оружие, Драупади и троих Пандавов и бросился прочь. Но Сахадева с усилием вырвался и закричал Бхимасене в ту сторону, куда ушёл могучий герой».

Commentary

Джатасура нарушает сразу несколько уз: гостеприимство, доверие и облик брахмана. Поэтому его преступление тяжелее обычного насилия: он использует священную форму как прикрытие для хищения.

Version

1a902bc8dc60 · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC