Mahabharata 3.157.14-24

Devanāgarī

ततः कतिपयाहस्य महाह्रदनिवासिनम् ॥
ऋद्धिमन्तं महानागं सुपर्णः सहसाहरत् ॥
प्राकम्पत महाशैलः प्रामृद्यन्त महाद्रुमाः ॥
ददृशुः सर्वभूतानि पाण्डवाश् च तद् अद्भुतम् ॥
ततः शैलोत्तमस्याग्रात् पाण्डवान् प्रति मारुतः ॥
अवहत् सर्वमाल्यानि गन्धवन्ति शुभानि च ॥
तत्र पुष्पाणि दिव्यानि सुहृद्भिः सह पाण्डवाः ॥
ददृशुः पञ्च वर्णानि द्रौपदी च यशस्विनी ॥
भीमसेनं ततः कृष्णा काले वचनम् अब्रवीत् ॥
विविक्ते पर्वतोद्देशे सुखासीनं महाभुजम् ॥
सुपर्णानिलवेगेन श्वसनेन महाबलात् ॥
पञ्चवर्णानि पात्यन्ते पुष्पाणि भरतर्षभ ॥
प्रत्यक्षं सर्वभूतानां नदीम् अश्वरथां प्रति ॥
खाण्डवे सत्यसंधेन भ्रात्रा तव नरेश्वर ॥
गन्धर्वोरगरक्षांसि वासवश् च निवारितः ॥
हता मायाविनश् चोग्रा धनुः प्राप्तं च गाण्डिवम् ॥
तवापि सुमहत् तेजो महद् बाहुबलं च ते ॥
अविषह्यम् अनाधृष्यं शतक्रतुबलोपमम् ॥
त्वद्बाहुबलवेगेन त्रासिताः सर्वराक्षसाः ॥
हित्वा शैलं प्रपद्यन्तां भीमसेन दिशो दश ॥
ततः शैलोत्तमस्याग्रं चित्रमाल्यधरं शिवम् ॥
व्यपेतभयसंमोहाः पश्यन्तु सुहृदस् तव ॥
एवं प्रणिहितं भीम चिरात् प्रभृति मे मनः ॥
द्रष्टुम् इच्छामि शैलाग्रं त्वद्बाहुबलम् आश्रिता ॥

Transliteration (IAST)

tataḥ katipayāhasya mahāhradanivāsinam ||
ṛddhimantaṃ mahānāgaṃ suparṇaḥ sahasāharat ||
prākampata mahāśailaḥ prāmṛdyanta mahādrumāḥ ||
dadṛśuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavāś ca tad adbhutam ||
tataḥ śailottamasyāgrāt pāṇḍavān prati mārutaḥ ||
avahat sarvamālyāni gandhavanti śubhāni ca ||
tatra puṣpāṇi divyāni suhṛdbhiḥ saha pāṇḍavāḥ ||
dadṛśuḥ pañca varṇāni draupadī ca yaśasvinī ||
bhīmasenaṃ tataḥ kṛṣṇā kāle vacanam abravīt ||
vivikte parvatoddeśe sukhāsīnaṃ mahābhujam ||
suparṇānilavegena śvasanena mahābalāt ||
pañcavarṇāni pātyante puṣpāṇi bharatarṣabha ||
pratyakṣaṃ sarvabhūtānāṃ nadīm aśvarathāṃ prati ||
khāṇḍave satyasaṃdhena bhrātrā tava nareśvara ||
gandharvoragarakṣāṃsi vāsavaś ca nivāritaḥ ||
hatā māyāvinaś cogrā dhanuḥ prāptaṃ ca gāṇḍivam ||
tavāpi sumahat tejo mahad bāhubalaṃ ca te ||
aviṣahyam anādhṛṣyaṃ śatakratubalopamam ||
tvadbāhubalavegena trāsitāḥ sarvarākṣasāḥ ||
hitvā śailaṃ prapadyantāṃ bhīmasena diśo daśa ||
tataḥ śailottamasyāgraṃ citramālyadharaṃ śivam ||
vyapetabhayasaṃmohāḥ paśyantu suhṛdas tava ||
evaṃ praṇihitaṃ bhīma cirāt prabhṛti me manaḥ ||
draṣṭum icchāmi śailāgraṃ tvadbāhubalam āśritā ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

ततः कतिपयाहस्य महाह्रदनिवासिनम् ॥ ऋद्धिमन्तं महानागं सुपर्णः सहसाहरत् ॥ प्राकम्पत महाशैलः प्रामृद्यन्त महाद्रुमाः ॥ ददृशुः सर्वभूतानि पाण्डवाश् च तद् अद्भुतम् ॥ ततः शैलोत्तमस्याग्रात् पाण्डवान् प्रति मारुतः ॥ अवहत् सर्वमाल्यानि गन्धवन्ति शुभानि च ॥ तत्र पुष्पाणि दिव्यानि सुहृद्भिः सह पाण्डवाः ॥ ददृशुः पञ्च वर्णानि द्रौपदी च यशस्विनी ॥ भीमसेनं ततः कृष्णा काले वचनम् अब्रवीत् ॥ विविक्ते पर्वतोद्देशे सुखासीनं महाभुजम् ॥ सुपर्णानिलवेगेन श्वसनेन महाबलात् ॥ पञ्चवर्णानि पात्यन्ते पुष्पाणि भरतर्षभ ॥ प्रत्यक्षं सर्वभूतानां नदीम् अश्वरथां प्रति ॥ खाण्डवे सत्यसंधेन भ्रात्रा तव नरेश्वर ॥ गन्धर्वोरगरक्षांसि वासवश् च निवारितः ॥ हता मायाविनश् चोग्रा धनुः प्राप्तं च गाण्डिवम् ॥ तवापि सुमहत् तेजो महद् बाहुबलं च ते ॥ अविषह्यम् अनाधृष्यं शतक्रतुबलोपमम् ॥ त्वद्बाहुबलवेगेन त्रासिताः सर्वराक्षसाः ॥ हित्वा शैलं प्रपद्यन्तां भीमसेन दिशो दश ॥ ततः शैलोत्तमस्याग्रं चित्रमाल्यधरं शिवम् ॥ व्यपेतभयसंमोहाः पश्यन्तु सुहृदस् तव ॥ एवं प्रणिहितं भीम चिरात् प्रभृति मे मनः ॥ द्रष्टुम् इच्छामि शैलाग्रं त्वद्बाहुबलम् आश्रिता ॥tataḥ katipayāhasya mahāhradanivāsinam || ṛddhimantaṃ mahānāgaṃ suparṇaḥ sahasāharat || prākampata mahāśailaḥ prāmṛdyanta mahādrumāḥ || dadṛśuḥ sarvabhūtāni pāṇḍavāś ca tad adbhutam || tataḥ śailottamasyāgrāt pāṇḍavān prati mārutaḥ || avahat sarvamālyāni gandhavanti śubhāni ca || tatra puṣpāṇi divyāni suhṛdbhiḥ saha pāṇḍavāḥ || dadṛśuḥ pañca varṇāni draupadī ca yaśasvinī || bhīmasenaṃ tataḥ kṛṣṇā kāle vacanam abravīt || vivikte parvatoddeśe sukhāsīnaṃ mahābhujam || suparṇānilavegena śvasanena mahābalāt || pañcavarṇāni pātyante puṣpāṇi bharatarṣabha || pratyakṣaṃ sarvabhūtānāṃ nadīm aśvarathāṃ prati || khāṇḍave satyasaṃdhena bhrātrā tava nareśvara || gandharvoragarakṣāṃsi vāsavaś ca nivāritaḥ || hatā māyāvinaś cogrā dhanuḥ prāptaṃ ca gāṇḍivam || tavāpi sumahat tejo mahad bāhubalaṃ ca te || aviṣahyam anādhṛṣyaṃ śatakratubalopamam || tvadbāhubalavegena trāsitāḥ sarvarākṣasāḥ || hitvā śailaṃ prapadyantāṃ bhīmasena diśo daśa || tataḥ śailottamasyāgraṃ citramālyadharaṃ śivam || vyapetabhayasaṃmohāḥ paśyantu suhṛdas tava || evaṃ praṇihitaṃ bhīma cirāt prabhṛti me manaḥ || draṣṭum icchāmi śailāgraṃ tvadbāhubalam āśritā ||На гору пришли сиддхи и чараны; затем Супарна схватил великого нага из озера, и от этого гора, деревья и воды содрогнулись; ветер принёс пятицветные душистые цветы; Драупади, увидев их, просит Бхиму расчистить путь и дать ей увидеть вершину и обитель Куберы, напоминая о подвигах Арджуны в Кхандаве и о силе самого Бхимы.

Translation

Вайшампаяна сказал: «Однажды на гору пришли сиддхи и чараны. Затем Супарна схватил из озера великого нага, и от этого задрожали гора, деревья и воды. Ветер принёс душистые пятицветные цветы. Увидев их, Драупади сказала Бхиме: “Расчисти путь, герой, чтобы я увидела вершину и обитель Куберы. Разве Арджуна не совершил великое дело в Кхандаве? И разве твоя сила меньше? Ты способен пройти туда, куда не идут другие”».

Commentary

Слова Драупади пробуждают в Бхиме не только любовь, но и соперничество с памятью об Арджуне. Именно здесь тонкая граница между вдохновением и провокацией становится опасной.

Version

a6f85fe6e40e · published Jun 18, 2026, 5:49:39 AM UTC