Mahabharata 3.221.26-31

Devanāgarī

अथाब्रवीन् महासेनं महादेवो बृहद्वचः ॥
सप्तमं मारुतस्कन्धं रक्ष नित्यम् अतन्द्रितः ॥
स्कन्द उवाच
सप्तमं मारुतस्कन्धं पालयिष्याम्य् अहं प्रभो ॥
यद् अन्यद् अपि मे कार्यं देव तद् वद माचिरम् ॥
रुद्र उवाच
कार्येष्व् अहं त्वया पुत्र संद्रष्टव्यः सदैव हि ॥
दर्शनान् मम भक्त्या च श्रेयः परम् अवाप्स्यसि ॥
मार्कण्डेय उवाच
इत्य् उक्त्वा विससर्जैनं परिष्वज्य महेष्वरः ॥
विसर्जिते ततः स्कन्दे बभूवौत्पातिकं महत् ॥
सहसैव महाराज देवान् सर्वान् प्रमोहयत् ॥
जज्वाल खं सनक्षत्रं प्रमूढं भुवनं भृशम् ॥
चचाल व्यनदच् चोर्वी तमोभूतं जगत् प्रभो ॥
ततस् तद् दारुणं दृष्ट्वा क्षुभितः शंकरस् तदा ॥
उमा चैव महाभागा देवाश् च समहर्षयः ॥

Transliteration (IAST)

athābravīn mahāsenaṃ mahādevo bṛhadvacaḥ ||
saptamaṃ mārutaskandhaṃ rakṣa nityam atandritaḥ ||
skanda uvāca
saptamaṃ mārutaskandhaṃ pālayiṣyāmy ahaṃ prabho ||
yad anyad api me kāryaṃ deva tad vada māciram ||
rudra uvāca
kāryeṣv ahaṃ tvayā putra saṃdraṣṭavyaḥ sadaiva hi ||
darśanān mama bhaktyā ca śreyaḥ param avāpsyasi ||
mārkaṇḍeya uvāca
ity uktvā visasarjainaṃ pariṣvajya maheṣvaraḥ ||
visarjite tataḥ skande babhūvautpātikaṃ mahat ||
sahasaiva mahārāja devān sarvān pramohayat ||
jajvāla khaṃ sanakṣatraṃ pramūḍhaṃ bhuvanaṃ bhṛśam ||
cacāla vyanadac corvī tamobhūtaṃ jagat prabho ||
tatas tad dāruṇaṃ dṛṣṭvā kṣubhitaḥ śaṃkaras tadā ||
umā caiva mahābhāgā devāś ca samaharṣayaḥ ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

अथाब्रवीन् महासेनं महादेवो बृहद्वचः ॥ सप्तमं मारुतस्कन्धं रक्ष नित्यम् अतन्द्रितः ॥ स्कन्द उवाच सप्तमं मारुतस्कन्धं पालयिष्याम्य् अहं प्रभो ॥ यद् अन्यद् अपि मे कार्यं देव तद् वद माचिरम् ॥ रुद्र उवाच कार्येष्व् अहं त्वया पुत्र संद्रष्टव्यः सदैव हि ॥ दर्शनान् मम भक्त्या च श्रेयः परम् अवाप्स्यसि ॥ मार्कण्डेय उवाच इत्य् उक्त्वा विससर्जैनं परिष्वज्य महेष्वरः ॥ विसर्जिते ततः स्कन्दे बभूवौत्पातिकं महत् ॥ सहसैव महाराज देवान् सर्वान् प्रमोहयत् ॥ जज्वाल खं सनक्षत्रं प्रमूढं भुवनं भृशम् ॥ चचाल व्यनदच् चोर्वी तमोभूतं जगत् प्रभो ॥ ततस् तद् दारुणं दृष्ट्वा क्षुभितः शंकरस् तदा ॥ उमा चैव महाभागा देवाश् च समहर्षयः ॥athābravīn mahāsenaṃ mahādevo bṛhadvacaḥ || saptamaṃ mārutaskandhaṃ rakṣa nityam atandritaḥ || skanda uvāca saptamaṃ mārutaskandhaṃ pālayiṣyāmy ahaṃ prabho || yad anyad api me kāryaṃ deva tad vada māciram || rudra uvāca kāryeṣv ahaṃ tvayā putra saṃdraṣṭavyaḥ sadaiva hi || darśanān mama bhaktyā ca śreyaḥ param avāpsyasi || mārkaṇḍeya uvāca ity uktvā visasarjainaṃ pariṣvajya maheṣvaraḥ || visarjite tataḥ skande babhūvautpātikaṃ mahat || sahasaiva mahārāja devān sarvān pramohayat || jajvāla khaṃ sanakṣatraṃ pramūḍhaṃ bhuvanaṃ bhṛśam || cacāla vyanadac corvī tamobhūtaṃ jagat prabho || tatas tad dāruṇaṃ dṛṣṭvā kṣubhitaḥ śaṃkaras tadā || umā caiva mahābhāgā devāś ca samaharṣayaḥ ||Махадева велит Махасене неустанно охранять седьмую марут-скандху; Сканда обещает и просит дальнейшее поручение; Рудра говорит, что в делах Сканда всегда должен созерцать его, ибо через видение и бхакти к нему обретет высшее благо; Махешвара обнимает и отпускает Сканду, после чего возникает великий зловещий знак: небо горит, мир помрачен, земля дрожит и ревет, а Шанкара, Ума и боги тревожатся.

Translation

Махадева обратился к Махасене великими словами: «Неустанно охраняй седьмую марут-скандху». Сканда ответил: «Владыка, я буду охранять седьмую марут-скандху. Если есть еще дело для меня, скажи без промедления». Рудра сказал: «Сын, во всех делах ты всегда должен созерцать меня; через мое видение и через бхакти ко мне ты достигнешь высшего блага». Сказав это, Махешвара обнял его и отпустил. Когда Сканда был отпущен, внезапно явилось великое зловещее знамение: небо с накшатрами вспыхнуло, мир был сильно смущен, земля содрогнулась и заревела, все погрузилось во тьму. Увидев это страшное, Шанкара, великая Ума, боги и великие риши пришли в смятение».

Commentary

Даже получив самостоятельное служение, Сканда остается направлен к источнику. Сила становится чистой, когда помнит того, кому служит.

Version

73fa0d3da791 · published Jun 18, 2026, 6:49:32 AM UTC