Mahabharata 3.221.71-80

Devanāgarī

संपूज्यमानस् त्रिदशैर् अभिवाद्य महेश्वरम् ॥
शुशुभे कृत्तिकापुत्रः प्रकीर्णांशुर् इवांशुमान् ॥
नष्टशत्रुर् यदा स्कन्दः प्रयातश् च महेश्वरम् ॥
अथाब्रवीन् महासेनं परिष्वज्य पुरंदरः ॥
ब्रह्मदत्तवरः स्कन्द त्वयायं महिषो हतः ॥
देवास् तृणमया यस्य बभूवुर् जयतां वर ॥
सो ऽयं त्वया महाबाहो शमितो देवकण्टकः ॥
शतं महिषतुल्यानां दानवानां त्वया रणे ॥
निहतं देवशत्रूणां यैर् वयं पूर्वतापिताः ॥
तावकैर् भक्षिताश् चान्ये दानवाः शतसंघशः ॥
अजेयस् त्वं रणे ऽरीणाम् उमापतिर् इव प्रभुः ॥
एतत् ते प्रथमं देव ख्यातं कर्म भविष्यति ॥
त्रिषु लोकेषु कीर्तिश् च तवाक्षय्या भविष्यति ॥
वशगाश् च भविष्यन्ति सुरास् तव सुरात्मज ॥
महासेनेत्य् एवम् उक्त्वा निवृत्तः सह दैवतैः ॥
अनुज्ञातो भगवता त्र्यम्बकेन शचीपतिः ॥
गतो भद्रवटं रुद्रो निवृत्ताश् च दिवौकसः ॥
उक्ताश् च देवा रुद्रेण स्कन्दं पश्यत माम् इव ॥
स हत्वा दानवगणान् पूज्यमानो महर्षिभिः ॥
एकाह्नैवाजयत् सर्वं त्रैलोक्यं वह्निनन्दनः ॥
स्कन्दस्य य इदं जन्म पठते सुसमाहितः ॥
स पुष्टिम् इह संप्राप्य स्कन्दसालोक्यताम् इयात् ॥

Transliteration (IAST)

saṃpūjyamānas tridaśair abhivādya maheśvaram ||
śuśubhe kṛttikāputraḥ prakīrṇāṃśur ivāṃśumān ||
naṣṭaśatrur yadā skandaḥ prayātaś ca maheśvaram ||
athābravīn mahāsenaṃ pariṣvajya puraṃdaraḥ ||
brahmadattavaraḥ skanda tvayāyaṃ mahiṣo hataḥ ||
devās tṛṇamayā yasya babhūvur jayatāṃ vara ||
so 'yaṃ tvayā mahābāho śamito devakaṇṭakaḥ ||
śataṃ mahiṣatulyānāṃ dānavānāṃ tvayā raṇe ||
nihataṃ devaśatrūṇāṃ yair vayaṃ pūrvatāpitāḥ ||
tāvakair bhakṣitāś cānye dānavāḥ śatasaṃghaśaḥ ||
ajeyas tvaṃ raṇe 'rīṇām umāpatir iva prabhuḥ ||
etat te prathamaṃ deva khyātaṃ karma bhaviṣyati ||
triṣu lokeṣu kīrtiś ca tavākṣayyā bhaviṣyati ||
vaśagāś ca bhaviṣyanti surās tava surātmaja ||
mahāsenety evam uktvā nivṛttaḥ saha daivataiḥ ||
anujñāto bhagavatā tryambakena śacīpatiḥ ||
gato bhadravaṭaṃ rudro nivṛttāś ca divaukasaḥ ||
uktāś ca devā rudreṇa skandaṃ paśyata mām iva ||
sa hatvā dānavagaṇān pūjyamāno maharṣibhiḥ ||
ekāhnaivājayat sarvaṃ trailokyaṃ vahninandanaḥ ||
skandasya ya idaṃ janma paṭhate susamāhitaḥ ||
sa puṣṭim iha saṃprāpya skandasālokyatām iyāt ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

संपूज्यमानस् त्रिदशैर् अभिवाद्य महेश्वरम् ॥ शुशुभे कृत्तिकापुत्रः प्रकीर्णांशुर् इवांशुमान् ॥ नष्टशत्रुर् यदा स्कन्दः प्रयातश् च महेश्वरम् ॥ अथाब्रवीन् महासेनं परिष्वज्य पुरंदरः ॥ ब्रह्मदत्तवरः स्कन्द त्वयायं महिषो हतः ॥ देवास् तृणमया यस्य बभूवुर् जयतां वर ॥ सो ऽयं त्वया महाबाहो शमितो देवकण्टकः ॥ शतं महिषतुल्यानां दानवानां त्वया रणे ॥ निहतं देवशत्रूणां यैर् वयं पूर्वतापिताः ॥ तावकैर् भक्षिताश् चान्ये दानवाः शतसंघशः ॥ अजेयस् त्वं रणे ऽरीणाम् उमापतिर् इव प्रभुः ॥ एतत् ते प्रथमं देव ख्यातं कर्म भविष्यति ॥ त्रिषु लोकेषु कीर्तिश् च तवाक्षय्या भविष्यति ॥ वशगाश् च भविष्यन्ति सुरास् तव सुरात्मज ॥ महासेनेत्य् एवम् उक्त्वा निवृत्तः सह दैवतैः ॥ अनुज्ञातो भगवता त्र्यम्बकेन शचीपतिः ॥ गतो भद्रवटं रुद्रो निवृत्ताश् च दिवौकसः ॥ उक्ताश् च देवा रुद्रेण स्कन्दं पश्यत माम् इव ॥ स हत्वा दानवगणान् पूज्यमानो महर्षिभिः ॥ एकाह्नैवाजयत् सर्वं त्रैलोक्यं वह्निनन्दनः ॥ स्कन्दस्य य इदं जन्म पठते सुसमाहितः ॥ स पुष्टिम् इह संप्राप्य स्कन्दसालोक्यताम् इयात् ॥saṃpūjyamānas tridaśair abhivādya maheśvaram || śuśubhe kṛttikāputraḥ prakīrṇāṃśur ivāṃśumān || naṣṭaśatrur yadā skandaḥ prayātaś ca maheśvaram || athābravīn mahāsenaṃ pariṣvajya puraṃdaraḥ || brahmadattavaraḥ skanda tvayāyaṃ mahiṣo hataḥ || devās tṛṇamayā yasya babhūvur jayatāṃ vara || so 'yaṃ tvayā mahābāho śamito devakaṇṭakaḥ || śataṃ mahiṣatulyānāṃ dānavānāṃ tvayā raṇe || nihataṃ devaśatrūṇāṃ yair vayaṃ pūrvatāpitāḥ || tāvakair bhakṣitāś cānye dānavāḥ śatasaṃghaśaḥ || ajeyas tvaṃ raṇe 'rīṇām umāpatir iva prabhuḥ || etat te prathamaṃ deva khyātaṃ karma bhaviṣyati || triṣu lokeṣu kīrtiś ca tavākṣayyā bhaviṣyati || vaśagāś ca bhaviṣyanti surās tava surātmaja || mahāsenety evam uktvā nivṛttaḥ saha daivataiḥ || anujñāto bhagavatā tryambakena śacīpatiḥ || gato bhadravaṭaṃ rudro nivṛttāś ca divaukasaḥ || uktāś ca devā rudreṇa skandaṃ paśyata mām iva || sa hatvā dānavagaṇān pūjyamāno maharṣibhiḥ || ekāhnaivājayat sarvaṃ trailokyaṃ vahninandanaḥ || skandasya ya idaṃ janma paṭhate susamāhitaḥ || sa puṣṭim iha saṃprāpya skandasālokyatām iyāt ||Сын Криттик, почитаемый тридцатью богами, приветствует Махешвару и сияет как солнце; после уничтожения врагов Индра обнимает Махасену и говорит, что он убил Махишу, получившего дар Брахмы, перед которым боги были как трава, и сотни других данавов; его первое деяние станет знаменитым, слава в трех мирах будет нетленной, и боги будут ему послушны; Индра, с разрешения Трьямбаки, уходит, Рудра возвращается к Бхадравате, а богам велено видеть в Сканде самого Рудру; в один день сын Огня завоевал все трехмирье, и тот, кто сосредоточенно читает о рождении Сканды, получает процветание и близость к миру Сканды.

Translation

Сын Криттик, почитаемый тридцатью богами, приветствовал Махешвару и засиял, как солнце с рассыпанными лучами. Когда враги были уничтожены и Сканда направился к Махешваре, Пураṃдара обнял Махасену и сказал: «Сканда, тобой убит этот Махиша, получивший дар Брахмы, перед которым боги стали как трава, о лучший из победителей. Ты умиротворил этого мучителя богов, о могучерукий. В битве тобой убита сотня данавов, равных Махише, врагов богов, которые прежде нас терзали; другие данавы сотнями были съедены твоими спутниками. Ты непобедим в бою для врагов, как сам супруг Умы. Это твое первое деяние станет знаменитым; твоя слава в трех мирах будет нетленной, и боги будут послушны тебе, сын бога». Сказав «Махасена», Шачипати вместе с богами ушел с разрешения благословенного Трьямбаки. Рудра отправился к Бхадравате, и небожители тоже разошлись; Рудра сказал богам: «Смотрите на Сканду как на меня самого». Убив сонмы данавов и почитаемый великими риши, сын Огня в один день завоевал все трехмирье. Кто сосредоточенно читает это рождение Сканды, тот, получив здесь процветание, достигает близости к миру Сканды».

Commentary

Плод чтения завершает цикл: память о рождении и победе Сканды сама становится практикой приближения к его миру.

Version

8980418b1c24 · published Jun 18, 2026, 6:49:32 AM UTC