वर्ताम्य् अहं तु यां वृत्तिं पाण्डवेषु महात्मसु ॥
तां सर्वां शृणु मे सत्यां सत्यभामे यशस्विनि ॥
अहंकारं विहायाहं कामक्रोधौ च सर्वदा ॥
सदारान् पाण्डवान् नित्यं प्रयतोपचराम्य् अहम् ॥
प्रणयं प्रतिसंगृह्य निधायात्मानम् आत्मनि ॥
शुश्रूषुर् निरभीमाना पतीनां चित्तरक्षिणी ॥
दुर्व्याहृताच् छङ्कमाना दुःस्थिताद् दुरवेक्षितात् ॥
दुरासिताद् दुर्व्रजिताद् इङ्गिताध्यासिताद् अपि ॥
सूर्यवैश्वानरनिभान् सोमकल्पान् महारथान् ॥
सेवे चक्षुर्हणः पार्थान् उग्रतेजःप्रतापिनः ॥
देवो मनुष्यो गन्धर्वो युवा चापि स्वलंकृतः ॥
द्रव्यवान् अभिरूपो वा न मे ऽन्यः पुरुषो मतः ॥
नाभुक्तवति नास्नाते नासंविष्टे च भर्तरि ॥
न संविशामि नाश्नामि सदा कर्मकरेष्व् अपि ॥
क्षेत्राद् वनाद् वा ग्रामाद् वा भर्तारं गृहम् आगतम् ॥
प्रत्युत्थायाभिनन्दामि आसनेनोदकेन च ॥
प्रमृष्टभाण्डा मृष्टान्ना काले भोजनदायिनी ॥
संयता गुप्तधान्या च सुसंमृष्टनिवेशना ॥
अतिरस्कृतसंभाषा दुःस्त्रियो नानुसेवती ॥
अनुकूलवती नित्यं भवाम्य् अनलसा सदा ॥
अनर्मे चापि हसनं द्वारि स्थानम् अभीक्ष्णशः ॥
अवस्करे चिरस्थानं निष्कुटेषु च वर्जये ॥
अतिहासातिरोषौ च क्रोधस्थानं च वर्जये ॥
निरताहं सदा सत्ये भर्तॄणाम् उपसेवने ॥
सर्वथा भर्तृरहितं न ममेष्टं कथं चन ॥
यदा प्रवसते भर्ता कुटुम्बार्थेन केन चित् ॥
सुमनोवर्णकापेता भवामि व्रतचारिणी ॥
यच् च भर्ता न पिबति यच् च भर्ता न खादति ॥
यच् च नाश्नाति मे भर्ता सर्वं तद् वर्जयाम्य् अहम् ॥
यथोपदेशं नियता वर्तमाना वराङ्गने ॥
स्वलंकृता सुप्रयता भर्तुः प्रियहिते रता ॥
ये च धर्माः कुटुम्बेषु श्वश्र्वा मे कथिताः पुरा ॥
भिक्षाबलिश्राद्धम् इति स्थालीपाकाश् च पर्वसु ॥
मान्यानां मानसत्कारा ये चान्ये विदिता मया ॥
तान् सर्वान् अनुवर्तामि दिवारात्रम् अतन्द्रिता ॥
विनयान् नियमांश् चापि सदा सर्वात्मना श्रिता ॥
मृदून् सतः सत्यशीलान् सत्यधर्मानुपालिनः ॥
आशीविषान् इव क्रुद्धान् पतीन् परिचराम्य् अहम् ॥
पत्याश्रयो हि मे धर्मो मतः स्त्रीणां सनातनः ॥
स देवः सा गतिर् नान्या तस्य का विप्रियं चरेत् ॥
vartāmy ahaṃ tu yāṃ vṛttiṃ pāṇḍaveṣu mahātmasu ||
tāṃ sarvāṃ śṛṇu me satyāṃ satyabhāme yaśasvini ||
ahaṃkāraṃ vihāyāhaṃ kāmakrodhau ca sarvadā ||
sadārān pāṇḍavān nityaṃ prayatopacarāmy aham ||
praṇayaṃ pratisaṃgṛhya nidhāyātmānam ātmani ||
śuśrūṣur nirabhīmānā patīnāṃ cittarakṣiṇī ||
durvyāhṛtāc chaṅkamānā duḥsthitād duravekṣitāt ||
durāsitād durvrajitād iṅgitādhyāsitād api ||
sūryavaiśvānaranibhān somakalpān mahārathān ||
seve cakṣurhaṇaḥ pārthān ugratejaḥpratāpinaḥ ||
devo manuṣyo gandharvo yuvā cāpi svalaṃkṛtaḥ ||
dravyavān abhirūpo vā na me 'nyaḥ puruṣo mataḥ ||
nābhuktavati nāsnāte nāsaṃviṣṭe ca bhartari ||
na saṃviśāmi nāśnāmi sadā karmakareṣv api ||
kṣetrād vanād vā grāmād vā bhartāraṃ gṛham āgatam ||
pratyutthāyābhinandāmi āsanenodakena ca ||
pramṛṣṭabhāṇḍā mṛṣṭānnā kāle bhojanadāyinī ||
saṃyatā guptadhānyā ca susaṃmṛṣṭaniveśanā ||
atiraskṛtasaṃbhāṣā duḥstriyo nānusevatī ||
anukūlavatī nityaṃ bhavāmy analasā sadā ||
anarme cāpi hasanaṃ dvāri sthānam abhīkṣṇaśaḥ ||
avaskare cirasthānaṃ niṣkuṭeṣu ca varjaye ||
atihāsātiroṣau ca krodhasthānaṃ ca varjaye ||
niratāhaṃ sadā satye bhartṝṇām upasevane ||
sarvathā bhartṛrahitaṃ na mameṣṭaṃ kathaṃ cana ||
yadā pravasate bhartā kuṭumbārthena kena cit ||
sumanovarṇakāpetā bhavāmi vratacāriṇī ||
yac ca bhartā na pibati yac ca bhartā na khādati ||
yac ca nāśnāti me bhartā sarvaṃ tad varjayāmy aham ||
yathopadeśaṃ niyatā vartamānā varāṅgane ||
svalaṃkṛtā suprayatā bhartuḥ priyahite ratā ||
ye ca dharmāḥ kuṭumbeṣu śvaśrvā me kathitāḥ purā ||
bhikṣābaliśrāddham iti sthālīpākāś ca parvasu ||
mānyānāṃ mānasatkārā ye cānye viditā mayā ||
tān sarvān anuvartāmi divārātram atandritā ||
vinayān niyamāṃś cāpi sadā sarvātmanā śritā ||
mṛdūn sataḥ satyaśīlān satyadharmānupālinaḥ ||
āśīviṣān iva kruddhān patīn paricarāmy aham ||
patyāśrayo hi me dharmo mataḥ strīṇāṃ sanātanaḥ ||
sa devaḥ sā gatir nānyā tasya kā vipriyaṃ caret ||
«Теперь, славная Сатьябхама, услышь всю ту жизнь, которой я живу среди великих Пандавов. Оставив гордость, желание и гнев, я всегда чисто служу Пандавам вместе с их женами. Сдерживая привязанность и держа себя в себе, я стремлюсь служить без самомнения и хранить сердца мужей. Я остерегаюсь грубого слова, дурной позы, дурного взгляда, дурного сидения, дурной походки и даже жеста. Я служу Партхам, сияющим как солнце и Вайшванара, подобным Соме, великим колесничим, страшным в сиянии и силе; для меня нет другого мужчины - будь он бог, человек, гандхарва, юноша, украшенный, богатый или прекрасный. Пока муж не поел, не омылся и не лег, я не ложусь и не ем, даже если слуги уже поработали. Когда муж возвращается с поля, из леса или из деревни, я встаю, приветствую его, даю сиденье и воду. Мои сосуды вычищены, пища приготовлена, я даю еду вовремя, сдержана, храню зерно и держу дом чистым. Я не говорю пренебрежительно, не общаюсь с дурными женщинами, всегда благосклонна и не ленюсь. Я избегаю смеха без причины, частого стояния у двери, долгого пребывания у нечистот и во внутренних дворах; избегаю чрезмерного смеха, чрезмерного гнева и мест гнева. Я всегда предана истине и служению мужьям; всякое состояние без мужа мне не мило. Когда муж уезжает ради семейного дела, я отказываюсь от цветов и красок и живу как соблюдающая обет. Чего муж не пьет, не ест и не вкушает, того я избегаю. Я живу согласно наставлению, украшенная, чистая, занятая приятным и полезным для мужа. Все семейные дхармы, которые прежде сказала мне свекровь, - бхикшу, бали, шраддху, стхалипаку в праздничные дни, почитание достойных и все прочее, что я узнала, - я соблюдаю день и ночь без лености. Смирение и правила я всегда принимаю всем существом. Мужей, мягких, истинных, следующих истине и дхарме, но в гневе подобных ядовитым змеям, я почитаю и служу им. Для женщин вечная дхарма, как я считаю, - опора на мужа; он ее божество, ее путь, и как она может сделать ему неприятное?»
5680933c05d6 · published Jun 18, 2026, 6:49:32 AM UTC
Page between verses with
Этот фрагмент отражает древний семейный идеал, но его центр - не техника подчинения, а самодисциплина, чистота, внимание и ответственность за дом.