Mahabharata 3.263.36-43

Devanāgarī

तस्य देहाद् विनिःसृत्य पुरुषो दिव्यदर्शनः ॥
ददृशे दिवम् आस्थाय दिवि सूर्य इव ज्वलन् ॥
पप्रच्छ रामस् तं वाग्मी कस् त्वं प्रब्रूहि पृच्छतः ॥
कामया किम् इदं चित्रम् आश्चर्यं प्रतिभाति मे ॥
तस्याचचक्षे गन्धर्वो विश्वावसुर् अहं नृप ॥
प्राप्तो ब्रह्मानुशापेन योनिं राक्षससेविताम् ॥
रावणेन हृता सीता राज्ञा लङ्कानिवासिना ॥
सुग्रीवम् अभिगच्छस्व स ते साह्यं करिष्यति ॥
एषा पम्पा शिवजला हंसकारण्डवायुता ॥
ऋश्यमूकस्य शैलस्य संनिकर्षे तटाकिनी ॥
संवसत्य् अत्र सुग्रीवश् चतुर्भिः सचिवैः सह ॥
भ्राता वानरराजस्य वालिनो हेममालिनः ॥
एतावच् छक्यम् अस्माभिर् वक्तुं द्रष्टासि जानकीम् ॥
ध्रुवं वानरराजस्य विदितो रावणालयः ॥
इत्य् उक्त्वान्तर्हितो दिव्यः पुरुषः स महाप्रभः ॥
विस्मयं जग्मतुश् चोभौ तौ वीरौ रामलक्ष्मणौ ॥

Transliteration (IAST)

tasya dehād viniḥsṛtya puruṣo divyadarśanaḥ ||
dadṛśe divam āsthāya divi sūrya iva jvalan ||
papraccha rāmas taṃ vāgmī kas tvaṃ prabrūhi pṛcchataḥ ||
kāmayā kim idaṃ citram āścaryaṃ pratibhāti me ||
tasyācacakṣe gandharvo viśvāvasur ahaṃ nṛpa ||
prāpto brahmānuśāpena yoniṃ rākṣasasevitām ||
rāvaṇena hṛtā sītā rājñā laṅkānivāsinā ||
sugrīvam abhigacchasva sa te sāhyaṃ kariṣyati ||
eṣā pampā śivajalā haṃsakāraṇḍavāyutā ||
ṛśyamūkasya śailasya saṃnikarṣe taṭākinī ||
saṃvasaty atra sugrīvaś caturbhiḥ sacivaiḥ saha ||
bhrātā vānararājasya vālino hemamālinaḥ ||
etāvac chakyam asmābhir vaktuṃ draṣṭāsi jānakīm ||
dhruvaṃ vānararājasya vidito rāvaṇālayaḥ ||
ity uktvāntarhito divyaḥ puruṣaḥ sa mahāprabhaḥ ||
vismayaṃ jagmatuś cobhau tau vīrau rāmalakṣmaṇau ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

तस्य देहाद् विनिःसृत्य पुरुषो दिव्यदर्शनः ॥ ददृशे दिवम् आस्थाय दिवि सूर्य इव ज्वलन् ॥ पप्रच्छ रामस् तं वाग्मी कस् त्वं प्रब्रूहि पृच्छतः ॥ कामया किम् इदं चित्रम् आश्चर्यं प्रतिभाति मे ॥ तस्याचचक्षे गन्धर्वो विश्वावसुर् अहं नृप ॥ प्राप्तो ब्रह्मानुशापेन योनिं राक्षससेविताम् ॥ रावणेन हृता सीता राज्ञा लङ्कानिवासिना ॥ सुग्रीवम् अभिगच्छस्व स ते साह्यं करिष्यति ॥ एषा पम्पा शिवजला हंसकारण्डवायुता ॥ ऋश्यमूकस्य शैलस्य संनिकर्षे तटाकिनी ॥ संवसत्य् अत्र सुग्रीवश् चतुर्भिः सचिवैः सह ॥ भ्राता वानरराजस्य वालिनो हेममालिनः ॥ एतावच् छक्यम् अस्माभिर् वक्तुं द्रष्टासि जानकीम् ॥ ध्रुवं वानरराजस्य विदितो रावणालयः ॥ इत्य् उक्त्वान्तर्हितो दिव्यः पुरुषः स महाप्रभः ॥ विस्मयं जग्मतुश् चोभौ तौ वीरौ रामलक्ष्मणौ ॥tasya dehād viniḥsṛtya puruṣo divyadarśanaḥ || dadṛśe divam āsthāya divi sūrya iva jvalan || papraccha rāmas taṃ vāgmī kas tvaṃ prabrūhi pṛcchataḥ || kāmayā kim idaṃ citram āścaryaṃ pratibhāti me || tasyācacakṣe gandharvo viśvāvasur ahaṃ nṛpa || prāpto brahmānuśāpena yoniṃ rākṣasasevitām || rāvaṇena hṛtā sītā rājñā laṅkānivāsinā || sugrīvam abhigacchasva sa te sāhyaṃ kariṣyati || eṣā pampā śivajalā haṃsakāraṇḍavāyutā || ṛśyamūkasya śailasya saṃnikarṣe taṭākinī || saṃvasaty atra sugrīvaś caturbhiḥ sacivaiḥ saha || bhrātā vānararājasya vālino hemamālinaḥ || etāvac chakyam asmābhir vaktuṃ draṣṭāsi jānakīm || dhruvaṃ vānararājasya vidito rāvaṇālayaḥ || ity uktvāntarhito divyaḥ puruṣaḥ sa mahāprabhaḥ || vismayaṃ jagmatuś cobhau tau vīrau rāmalakṣmaṇau ||Из тела Кабандхи выходит сияющий божественный человек; Рама спрашивает, кто он; тот отвечает, что он гандхарва Вишвавасу, проклятием Брахмы попавший в лоно ракшасов; он говорит, что Ситу похитил Равана, царь Ланки, и советует Раме идти к Сугриве у озера Пампа и горы Ришьямука; Сугрива, брат царя ванаров Валина, живет там с четырьмя советниками и поможет, потому что ему известно жилище Раваны; сказав это, сияющий дух исчезает, а Рама и Лакшмана удивляются.

Translation

Из тела Кабандхи вышел божественный сияющий человек. Рама спросил, кто он. Тот ответил: «Я гандхарва Вишвавасу. По проклятию Брахмы я попал в лоно, населенное ракшасами. Ситу похитил Равана, царь Ланки. Иди к Сугриве: он поможет тебе. Вот Пампа с чистыми водами, где плавают гуси и карандавы; рядом гора Ришьямука. Там с четырьмя советниками живет Сугрива, брат царя ванаров Валина. Мы можем сказать лишь это: ты непременно увидишь Джанаки, и царю ванаров известно жилище Раваны». Сказав это, сияющий дух исчез, а Рама и Лакшмана изумились».

Commentary

Освобожденный Кабандха становится проводником к союзу. Даже встреча с чудовищным страданием может открыть следующий шаг, когда Рама превращает препятствие в путь.

Version

599a43e51cd1 · published Jun 18, 2026, 7:33:40 AM UTC