Mahabharata 3.265.26-30

Devanāgarī

तच् छ्रुत्वा रावणो वाक्यं सीतयोक्तं सुनिष्ठुरम् ॥
प्रत्याख्यातो ऽपि दुर्मेधाः पुनर् एवाब्रवीद् वचः ॥
कामम् अङ्गानि मे सीते दुनोतु मकरध्वजः ॥
न त्वाम् अकामां सुश्रोणीं समेष्ये चारुहासिनीम् ॥
किं नु शक्यं मया कर्तुं यत् त्वम् अद्यापि मानुषम् ॥
आहारभूतम् अस्माकं रामम् एवानुरुध्यसे ॥
इत्य् उक्त्वा ताम् अनिन्द्याङ्गीं स राक्षसगणेश्वरः ॥
तत्रैवान्तर्हितो भूत्वा जगामाभिमतां दिशम् ॥
राक्षसीभिः परिवृता वैदेही शोककर्शिता ॥
सेव्यमाना त्रिजटया तत्रैव न्यवसत् तदा ॥

Transliteration (IAST)

tac chrutvā rāvaṇo vākyaṃ sītayoktaṃ suniṣṭhuram ||
pratyākhyāto 'pi durmedhāḥ punar evābravīd vacaḥ ||
kāmam aṅgāni me sīte dunotu makaradhvajaḥ ||
na tvām akāmāṃ suśroṇīṃ sameṣye cāruhāsinīm ||
kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yat tvam adyāpi mānuṣam ||
āhārabhūtam asmākaṃ rāmam evānurudhyase ||
ity uktvā tām anindyāṅgīṃ sa rākṣasagaṇeśvaraḥ ||
tatraivāntarhito bhūtvā jagāmābhimatāṃ diśam ||
rākṣasībhiḥ parivṛtā vaidehī śokakarśitā ||
sevyamānā trijaṭayā tatraiva nyavasat tadā ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

तच् छ्रुत्वा रावणो वाक्यं सीतयोक्तं सुनिष्ठुरम् ॥ प्रत्याख्यातो ऽपि दुर्मेधाः पुनर् एवाब्रवीद् वचः ॥ कामम् अङ्गानि मे सीते दुनोतु मकरध्वजः ॥ न त्वाम् अकामां सुश्रोणीं समेष्ये चारुहासिनीम् ॥ किं नु शक्यं मया कर्तुं यत् त्वम् अद्यापि मानुषम् ॥ आहारभूतम् अस्माकं रामम् एवानुरुध्यसे ॥ इत्य् उक्त्वा ताम् अनिन्द्याङ्गीं स राक्षसगणेश्वरः ॥ तत्रैवान्तर्हितो भूत्वा जगामाभिमतां दिशम् ॥ राक्षसीभिः परिवृता वैदेही शोककर्शिता ॥ सेव्यमाना त्रिजटया तत्रैव न्यवसत् तदा ॥tac chrutvā rāvaṇo vākyaṃ sītayoktaṃ suniṣṭhuram || pratyākhyāto 'pi durmedhāḥ punar evābravīd vacaḥ || kāmam aṅgāni me sīte dunotu makaradhvajaḥ || na tvām akāmāṃ suśroṇīṃ sameṣye cāruhāsinīm || kiṃ nu śakyaṃ mayā kartuṃ yat tvam adyāpi mānuṣam || āhārabhūtam asmākaṃ rāmam evānurudhyase || ity uktvā tām anindyāṅgīṃ sa rākṣasagaṇeśvaraḥ || tatraivāntarhito bhūtvā jagāmābhimatāṃ diśam || rākṣasībhiḥ parivṛtā vaidehī śokakarśitā || sevyamānā trijaṭayā tatraiva nyavasat tadā ||Равана, отвергнутый жесткими словами Ситы, снова говорит, что пусть Кама мучит его тело, но он не приблизится к ней против ее воли; он не понимает, почему она все еще держится за человеческого Раму, пищу для ракшасов; сказав это, владыка ракшасов исчезает и уходит; Сита, окруженная ракшаси, измученная скорбью, остается там, служимая Триджатой.

Translation

Равана, отвергнутый жесткими словами Ситы, снова сказал: «Пусть Кама мучит мое тело, но я не приближусь к тебе против твоей воли. Что я могу сделать, если ты и теперь держишься за человека Раму, который для нас лишь пища?» Сказав это, владыка ракшасов исчез и ушел куда пожелал. Сита, окруженная ракшаси и измученная скорбью, осталась там, служимая Триджатой».

Commentary

Проклятие удерживает руку Раваны, но не очищает его сердце. Его презрение к Раме снова показывает ту слепоту, через которую он идет к поражению.

Version

29ebea69728a · published Jun 18, 2026, 7:33:40 AM UTC