Mahabharata 3.267.45-54

Devanāgarī

नलसेतुर् इति ख्यातो यो ऽद्यापि प्रथितो भुवि ॥
रामस्याज्ञां पुरस्कृत्य धार्यते गिरिसंनिभः ॥
तत्रस्थं स तु धर्मात्मा समागच्छद् विभीषणः ॥
भ्राता वै राक्षसेन्द्रस्य चतुर्भिः सचिवैः सह ॥
प्रतिजग्राह रामस् तं स्वागतेन महामनाः ॥
सुग्रीवस्य तु शङ्काभूत् प्रणिधिः स्याद् इति स्म ह ॥
राघवस् तस्य चेष्टाभिः सम्यक् च चरितेङ्गितैः ॥
यदा तत्त्वेन तुष्टो ऽभूत् तत एनम् अपूजयत् ॥
सर्वराक्षसराज्ये चाप्य् अभ्यषिञ्चद् विभीषणम् ॥
चक्रे च मन्त्रानुचरं सुहृदं लक्ष्मणस्य च ॥
विभीषणमते चैव सो ऽत्यक्रामन् महार्णवम् ॥
ससैन्यः सेतुना तेन मासेनैव नराधिप ॥
ततो गत्वा समासाद्य लङ्कोद्यानान्य् अनेकशः ॥
भेदयाम् आस कपिभिर् महान्ति च बहूनि च ॥
तत्रास्तां रावणामात्यौ राक्षसौ शुकसारणौ ॥
चारौ वानररूपेण तौ जग्राह विभीषणः ॥
प्रतिपन्नौ यदा रूपं राक्षसं तौ निशाचरौ ॥
दर्शयित्वा ततः सैन्यं रामः पश्चाद् अवासृजत् ॥
निवेश्योपवने सैन्यं तच् छूरः प्राज्ञवानरम् ॥
प्रेषयाम् आस दौत्येन रावणस्य ततो ऽङ्गदम् ॥

Transliteration (IAST)

nalasetur iti khyāto yo 'dyāpi prathito bhuvi ||
rāmasyājñāṃ puraskṛtya dhāryate girisaṃnibhaḥ ||
tatrasthaṃ sa tu dharmātmā samāgacchad vibhīṣaṇaḥ ||
bhrātā vai rākṣasendrasya caturbhiḥ sacivaiḥ saha ||
pratijagrāha rāmas taṃ svāgatena mahāmanāḥ ||
sugrīvasya tu śaṅkābhūt praṇidhiḥ syād iti sma ha ||
rāghavas tasya ceṣṭābhiḥ samyak ca cariteṅgitaiḥ ||
yadā tattvena tuṣṭo 'bhūt tata enam apūjayat ||
sarvarākṣasarājye cāpy abhyaṣiñcad vibhīṣaṇam ||
cakre ca mantrānucaraṃ suhṛdaṃ lakṣmaṇasya ca ||
vibhīṣaṇamate caiva so 'tyakrāman mahārṇavam ||
sasainyaḥ setunā tena māsenaiva narādhipa ||
tato gatvā samāsādya laṅkodyānāny anekaśaḥ ||
bhedayām āsa kapibhir mahānti ca bahūni ca ||
tatrāstāṃ rāvaṇāmātyau rākṣasau śukasāraṇau ||
cārau vānararūpeṇa tau jagrāha vibhīṣaṇaḥ ||
pratipannau yadā rūpaṃ rākṣasaṃ tau niśācarau ||
darśayitvā tataḥ sainyaṃ rāmaḥ paścād avāsṛjat ||
niveśyopavane sainyaṃ tac chūraḥ prājñavānaram ||
preṣayām āsa dautyena rāvaṇasya tato 'ṅgadam ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

नलसेतुर् इति ख्यातो यो ऽद्यापि प्रथितो भुवि ॥ रामस्याज्ञां पुरस्कृत्य धार्यते गिरिसंनिभः ॥ तत्रस्थं स तु धर्मात्मा समागच्छद् विभीषणः ॥ भ्राता वै राक्षसेन्द्रस्य चतुर्भिः सचिवैः सह ॥ प्रतिजग्राह रामस् तं स्वागतेन महामनाः ॥ सुग्रीवस्य तु शङ्काभूत् प्रणिधिः स्याद् इति स्म ह ॥ राघवस् तस्य चेष्टाभिः सम्यक् च चरितेङ्गितैः ॥ यदा तत्त्वेन तुष्टो ऽभूत् तत एनम् अपूजयत् ॥ सर्वराक्षसराज्ये चाप्य् अभ्यषिञ्चद् विभीषणम् ॥ चक्रे च मन्त्रानुचरं सुहृदं लक्ष्मणस्य च ॥ विभीषणमते चैव सो ऽत्यक्रामन् महार्णवम् ॥ ससैन्यः सेतुना तेन मासेनैव नराधिप ॥ ततो गत्वा समासाद्य लङ्कोद्यानान्य् अनेकशः ॥ भेदयाम् आस कपिभिर् महान्ति च बहूनि च ॥ तत्रास्तां रावणामात्यौ राक्षसौ शुकसारणौ ॥ चारौ वानररूपेण तौ जग्राह विभीषणः ॥ प्रतिपन्नौ यदा रूपं राक्षसं तौ निशाचरौ ॥ दर्शयित्वा ततः सैन्यं रामः पश्चाद् अवासृजत् ॥ निवेश्योपवने सैन्यं तच् छूरः प्राज्ञवानरम् ॥ प्रेषयाम् आस दौत्येन रावणस्य ततो ऽङ्गदम् ॥nalasetur iti khyāto yo 'dyāpi prathito bhuvi || rāmasyājñāṃ puraskṛtya dhāryate girisaṃnibhaḥ || tatrasthaṃ sa tu dharmātmā samāgacchad vibhīṣaṇaḥ || bhrātā vai rākṣasendrasya caturbhiḥ sacivaiḥ saha || pratijagrāha rāmas taṃ svāgatena mahāmanāḥ || sugrīvasya tu śaṅkābhūt praṇidhiḥ syād iti sma ha || rāghavas tasya ceṣṭābhiḥ samyak ca cariteṅgitaiḥ || yadā tattvena tuṣṭo 'bhūt tata enam apūjayat || sarvarākṣasarājye cāpy abhyaṣiñcad vibhīṣaṇam || cakre ca mantrānucaraṃ suhṛdaṃ lakṣmaṇasya ca || vibhīṣaṇamate caiva so 'tyakrāman mahārṇavam || sasainyaḥ setunā tena māsenaiva narādhipa || tato gatvā samāsādya laṅkodyānāny anekaśaḥ || bhedayām āsa kapibhir mahānti ca bahūni ca || tatrāstāṃ rāvaṇāmātyau rākṣasau śukasāraṇau || cārau vānararūpeṇa tau jagrāha vibhīṣaṇaḥ || pratipannau yadā rūpaṃ rākṣasaṃ tau niśācarau || darśayitvā tataḥ sainyaṃ rāmaḥ paścād avāsṛjat || niveśyopavane sainyaṃ tac chūraḥ prājñavānaram || preṣayām āsa dautyena rāvaṇasya tato 'ṅgadam ||Рама велит послать к Раване посла; Сугрива, Хануман и Вибхишана советуют Ангаду, сына Вали, и Рама отправляет его с посольством к Раване.

Translation

Рама велел послать к Раване посла. Сугрива, Хануман и Вибхишана посоветовали Ангаду, сына Вали. Тогда Рама отправил Ангаду с посольством к Раване».

Commentary

Перед битвой Рама все еще посылает слово. Даже к Раване сначала приходит возможность вернуть Ситу и остановить разрушение.

Version

63a64f9874bc · published Jun 18, 2026, 7:33:40 AM UTC