Mahabharata 3.275.26-38

Devanāgarī

वायुर् उवाच
भो भो राघव सत्यं वै वायुर् अस्मि सदागतिः ॥
अपापा मैथिली राजन् संगच्छ सह भार्यया ॥
अग्निर् उवाच
अहम् अन्तःशरीरस्थो भूतानां रघुनन्दन ॥
सुसूक्ष्मम् अपि काकुत्स्थ मैथिली नापराध्यति ॥
वरुण उवाच
रसा वै मत्प्रसूता हि भूतदेहेषु राघव ॥
अहं वै त्वां प्रब्रवीमि मैथिली प्रतिगृह्यताम् ॥
ब्रह्मोवाच
पुत्र नैतद् इहाश्चर्यं त्वयि राजर्षिधर्मिणि ॥
साधो सद्वृत्तमार्गस्थे शृणु चेदं वचो मम ॥
शत्रुर् एष त्वया वीर देवगन्धर्वभोगिनाम् ॥
यक्षाणां दानवानां च महर्षीणां च पातितः ॥
अवध्यः सर्वभूतानां मत्प्रसादात् पुराभवत् ॥
कस्माच् चित् कारणात् पापः कं चित् कालम् उपेक्षितः ॥
वधार्थम् आत्मनस् तेन हृता सीता दुरात्मना ॥
नलकूबरशापेन रक्षा चास्याः कृता मया ॥
यदि ह्य् अकामाम् आसेवेत् स्त्रियम् अन्याम् अपि ध्रुवम् ॥
शतधास्य फलेद् देह इत्य् उक्तः सो ऽभवत् पुरा ॥
नात्र शङ्का त्वया कार्या प्रतीच्छेमां महाद्युते ॥
कृतं त्वया महत् कार्यं देवानाम् अमरप्रभ ॥
दशरथ उवाच
प्रीतो ऽस्मि वत्स भद्रं ते पिता दशरथो ऽस्मि ते ॥
अनुजानामि राज्यं च प्रशाधि पुरुषोत्तम ॥
राम उवाच
अभिवादये त्वां राजेन्द्र यदि त्वं जनको मम ॥
गमिष्यामि पुरीं रम्याम् अयोध्यां शासनात् तव ॥
मार्कण्डेय उवाच
तम् उवाच पिता भूयः प्रहृष्टो मनुजाधिप ॥
गच्छायोध्यां प्रशाधि त्वं राम रक्तान्तलोचन ॥
ततो देवान् नमस्कृत्य सुहृद्भिर् अभिनन्दितः ॥
महेन्द्र इव पौलोम्या भार्यया स समेयिवान् ॥

Transliteration (IAST)

vāyur uvāca
bho bho rāghava satyaṃ vai vāyur asmi sadāgatiḥ ||
apāpā maithilī rājan saṃgaccha saha bhāryayā ||
agnir uvāca
aham antaḥśarīrastho bhūtānāṃ raghunandana ||
susūkṣmam api kākutstha maithilī nāparādhyati ||
varuṇa uvāca
rasā vai matprasūtā hi bhūtadeheṣu rāghava ||
ahaṃ vai tvāṃ prabravīmi maithilī pratigṛhyatām ||
brahmovāca
putra naitad ihāścaryaṃ tvayi rājarṣidharmiṇi ||
sādho sadvṛttamārgasthe śṛṇu cedaṃ vaco mama ||
śatrur eṣa tvayā vīra devagandharvabhoginām ||
yakṣāṇāṃ dānavānāṃ ca maharṣīṇāṃ ca pātitaḥ ||
avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ matprasādāt purābhavat ||
kasmāc cit kāraṇāt pāpaḥ kaṃ cit kālam upekṣitaḥ ||
vadhārtham ātmanas tena hṛtā sītā durātmanā ||
nalakūbaraśāpena rakṣā cāsyāḥ kṛtā mayā ||
yadi hy akāmām āsevet striyam anyām api dhruvam ||
śatadhāsya phaled deha ity uktaḥ so 'bhavat purā ||
nātra śaṅkā tvayā kāryā pratīcchemāṃ mahādyute ||
kṛtaṃ tvayā mahat kāryaṃ devānām amaraprabha ||
daśaratha uvāca
prīto 'smi vatsa bhadraṃ te pitā daśaratho 'smi te ||
anujānāmi rājyaṃ ca praśādhi puruṣottama ||
rāma uvāca
abhivādaye tvāṃ rājendra yadi tvaṃ janako mama ||
gamiṣyāmi purīṃ ramyām ayodhyāṃ śāsanāt tava ||
mārkaṇḍeya uvāca
tam uvāca pitā bhūyaḥ prahṛṣṭo manujādhipa ||
gacchāyodhyāṃ praśādhi tvaṃ rāma raktāntalocana ||
tato devān namaskṛtya suhṛdbhir abhinanditaḥ ||
mahendra iva paulomyā bhāryayā sa sameyivān ||

Word-by-word

SanskritIASTMeaning

वायुर् उवाच भो भो राघव सत्यं वै वायुर् अस्मि सदागतिः ॥ अपापा मैथिली राजन् संगच्छ सह भार्यया ॥ अग्निर् उवाच अहम् अन्तःशरीरस्थो भूतानां रघुनन्दन ॥ सुसूक्ष्मम् अपि काकुत्स्थ मैथिली नापराध्यति ॥ वरुण उवाच रसा वै मत्प्रसूता हि भूतदेहेषु राघव ॥ अहं वै त्वां प्रब्रवीमि मैथिली प्रतिगृह्यताम् ॥ ब्रह्मोवाच पुत्र नैतद् इहाश्चर्यं त्वयि राजर्षिधर्मिणि ॥ साधो सद्वृत्तमार्गस्थे शृणु चेदं वचो मम ॥ शत्रुर् एष त्वया वीर देवगन्धर्वभोगिनाम् ॥ यक्षाणां दानवानां च महर्षीणां च पातितः ॥ अवध्यः सर्वभूतानां मत्प्रसादात् पुराभवत् ॥ कस्माच् चित् कारणात् पापः कं चित् कालम् उपेक्षितः ॥ वधार्थम् आत्मनस् तेन हृता सीता दुरात्मना ॥ नलकूबरशापेन रक्षा चास्याः कृता मया ॥ यदि ह्य् अकामाम् आसेवेत् स्त्रियम् अन्याम् अपि ध्रुवम् ॥ शतधास्य फलेद् देह इत्य् उक्तः सो ऽभवत् पुरा ॥ नात्र शङ्का त्वया कार्या प्रतीच्छेमां महाद्युते ॥ कृतं त्वया महत् कार्यं देवानाम् अमरप्रभ ॥ दशरथ उवाच प्रीतो ऽस्मि वत्स भद्रं ते पिता दशरथो ऽस्मि ते ॥ अनुजानामि राज्यं च प्रशाधि पुरुषोत्तम ॥ राम उवाच अभिवादये त्वां राजेन्द्र यदि त्वं जनको मम ॥ गमिष्यामि पुरीं रम्याम् अयोध्यां शासनात् तव ॥ मार्कण्डेय उवाच तम् उवाच पिता भूयः प्रहृष्टो मनुजाधिप ॥ गच्छायोध्यां प्रशाधि त्वं राम रक्तान्तलोचन ॥ ततो देवान् नमस्कृत्य सुहृद्भिर् अभिनन्दितः ॥ महेन्द्र इव पौलोम्या भार्यया स समेयिवान् ॥vāyur uvāca bho bho rāghava satyaṃ vai vāyur asmi sadāgatiḥ || apāpā maithilī rājan saṃgaccha saha bhāryayā || agnir uvāca aham antaḥśarīrastho bhūtānāṃ raghunandana || susūkṣmam api kākutstha maithilī nāparādhyati || varuṇa uvāca rasā vai matprasūtā hi bhūtadeheṣu rāghava || ahaṃ vai tvāṃ prabravīmi maithilī pratigṛhyatām || brahmovāca putra naitad ihāścaryaṃ tvayi rājarṣidharmiṇi || sādho sadvṛttamārgasthe śṛṇu cedaṃ vaco mama || śatrur eṣa tvayā vīra devagandharvabhoginām || yakṣāṇāṃ dānavānāṃ ca maharṣīṇāṃ ca pātitaḥ || avadhyaḥ sarvabhūtānāṃ matprasādāt purābhavat || kasmāc cit kāraṇāt pāpaḥ kaṃ cit kālam upekṣitaḥ || vadhārtham ātmanas tena hṛtā sītā durātmanā || nalakūbaraśāpena rakṣā cāsyāḥ kṛtā mayā || yadi hy akāmām āsevet striyam anyām api dhruvam || śatadhāsya phaled deha ity uktaḥ so 'bhavat purā || nātra śaṅkā tvayā kāryā pratīcchemāṃ mahādyute || kṛtaṃ tvayā mahat kāryaṃ devānām amaraprabha || daśaratha uvāca prīto 'smi vatsa bhadraṃ te pitā daśaratho 'smi te || anujānāmi rājyaṃ ca praśādhi puruṣottama || rāma uvāca abhivādaye tvāṃ rājendra yadi tvaṃ janako mama || gamiṣyāmi purīṃ ramyām ayodhyāṃ śāsanāt tava || mārkaṇḍeya uvāca tam uvāca pitā bhūyaḥ prahṛṣṭo manujādhipa || gacchāyodhyāṃ praśādhi tvaṃ rāma raktāntalocana || tato devān namaskṛtya suhṛdbhir abhinanditaḥ || mahendra iva paulomyā bhāryayā sa sameyivān ||Ваю говорит Раме, что Майтили безгрешна и он должен соединиться с женой; Агни свидетельствует, что, находясь внутри тел существ, он знает: Майтили не согрешила даже самым тонким образом; Варуна говорит, что соки в телах существ происходят от него, и велит принять Майтили; Брахма говорит Раме, стоящему на пути доброго поведения, что им повержен враг богов, гандхарвов, змей, якшей, данавов и махарши; Равана по милости Брахмы прежде был неубиваем для всех существ и по некоторой причине был оставлен на время; ради своей гибели дурной похитил Ситу, а Брахма защитил ее проклятием Налакубары; если бы Равана коснулся нежелающей женщины, его тело раскололось бы на сто частей; сомневаться не надо, пусть Рама примет Ситу; Дашаратха говорит, что доволен сыном, разрешает ему царствовать; Рама кланяется отцу и по его велению собирается идти в Айодхью; Дашаратха снова велит ему править, и Рама, почтив богов, соединяется с женой, как Индра с Пауломи.

Translation

Ваю сказал: «Рагхава, я всепроникающий Ветер: Майтили безгрешна. Соединись с женой». Агни сказал: «Я нахожусь внутри тел существ, Рагхунандана; даже самым тонким образом Майтили не согрешила». Варуна сказал: «Соки в телах существ происходят от меня; я говорю тебе: Майтили должна быть принята». Брахма сказал: «Сын, в тебе, царственном риши, стоящем на пути доброго поведения, это не удивительно. Ты поверг врага богов, гандхарвов, змей, якшей, данавов и махарши. Прежде он по моей милости был неубиваем для всех существ и по некой причине был оставлен на время. Ради собственной гибели дурной похитил Ситу, а я защитил ее проклятием Налакубары: если бы он коснулся нежелающей женщины, его тело раскололось бы на сто частей. Не сомневайся: прими ее». Дашаратха сказал: «Сын, я доволен тобой. Разрешаю тебе царство: правь, лучший из людей». Рама поклонился отцу и сказал, что по его велению пойдет в Айодхью. Дашаратха снова велел ему править, и Рама, почтив богов, соединялся с женой, как Индра с Пауломи».

Commentary

Свидетельство приходит от самих элементов и творца: чистота Ситы не зависит от человеческой сплетни. Рама принимает ее перед теми же мирами, перед которыми она была оклеветана пленом.

Version

e4602322734b · published Jun 18, 2026, 7:42:12 AM UTC