Mahabharata
Jayadratha-vadha-parva (dhṛtarāṣṭra-vilāpa) (The Lament of Dhṛtarāṣṭra)7.61.21–23
6839 / 15823
Mahabharata · 7.61.21–23
Devanāgarī

यदा प्रभृत्य् उपप्लव्याच् छान्तिम् इच्छञ् जनार्दनः ॥
आगतः सर्वभूतानाम् अनुकम्पार्थम् अच्युतः ॥
ततो ऽहम् अब्रुवं सूत मन्दं दुर्योधनं तदा ॥
वासुदेवेन तीर्थेन पुत्र संशाम्य पाण्डवैः ॥
कालप्राप्तम् अहं मन्ये मा त्वं दुर्योधनातिगाः ॥
शमे चेद् याचमानं त्वं प्रत्याख्यास्यसि केशवम् ॥
हितार्थम् अभिजल्पन्तं न तथास्त्य् अपराजयः ॥

Transliteration (IAST)

yadā prabhṛty upaplavyāc chāntim icchañ janārdanaḥ ||
āgataḥ sarvabhūtānām anukampārtham acyutaḥ ||
tato 'ham abruvaṃ sūta mandaṃ duryodhanaṃ tadā ||
vāsudevena tīrthena putra saṃśāmya pāṇḍavaiḥ ||
kālaprāptam ahaṃ manye mā tvaṃ duryodhanātigāḥ ||
śame ced yācamānaṃ tvaṃ pratyākhyāsyasi keśavam ||
hitārtham abhijalpantaṃ na tathāsty aparājayaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यदा प्रभृति उपप्लव्यात्yadā prabhṛti upaplavyātsince the time that from Upaplavya; since the time when from Upaplavya
शान्तिम् इच्छन् जनार्दनःśāntim icchan janārdanaḥdesiring peace, Janardana; desiring peace, Janardana
आगतः सर्वभूतानाम्āgataḥ sarvabhūtānāmcame — [for the sake of] all beings; came — for the sake of all beings
अनुकम्पार्थम् अच्युतःanukampārtham acyutaḥout of compassion, Achyuta; out of compassion, Achyuta
ततः अहम् अब्रुवम् सूतtataḥ aham abruvam sūtathen I said, O charioteer; then I spoke, O charioteer
मन्दम् दुर्योधनम् तदाmandam duryodhanam tadāto dull-witted Duryodhana then; to dull Duryodhana then
वासुदेवेन तीर्थेनvāsudevena tīrthenathrough Vasudeva as through a ford [mediator]; through the Vasudeva-ford
पुत्र संशाम्य पाण्डवैःputra saṃśāmya pāṇḍavaiḥson, make peace with the Pandavas; son, make peace with the Pandavas
कालप्राप्तम् अहम् मन्येkālaprāptam aham manyeI consider [this] timely; I deem this timely
मा त्वम् दुर्योधन अतिगाःmā tvam duryodhana atigāḥdo not transgress [this], O Duryodhana; do not transgress, O Duryodhana
शमे चेत् याचमानम् त्वम्śame cet yācamānam tvamif you, [him] pleading for peace; if you, him imploring for peace
प्रत्याख्यास्यसि केशवम्pratyākhyāsyasi keśavamwill reject Keshava; will reject Keshava
Translation

"Ever since Achyuta Janardana came from Upaplavya, desiring peace, out of compassion for all beings, then, O charioteer, I said to dull-witted Duryodhana: 'Son, make peace with the Pandavas through Vasudeva as through a sacred ford; I consider this timely. Do not transgress this, O Duryodhana; if you reject Keshava, who pleads for peace…'"

Version

35a47a38cd3a · published Jul 19, 2026, 3:45:02 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with