Mahabharata
Saṃjaya Brings Word of the Slaughter; Dhṛtarāṣṭra's Swoon9.1.9-13
9020 / 15823
Mahabharata · 9.1.9-13
Devanāgarī

ततः सुतुमुलं युद्धं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥
बभूव भरतश्रेष्ठ देवासुररणोपमम् ॥
ततः शल्यो महाराज कृत्वा कदनम् आहवे ॥
पाण्डुसैन्यस्य मध्याह्ने धर्मराजेन पातितः ॥
ततो दुर्योधनो राजा हतबन्धू रणाजिरात् ॥
अपसृत्य ह्रदं घोरं विवेश रिपुजाद् भयात् ॥
अथापराह्णे तस्याह्नः परिवार्य महारथैः ॥
ह्रदाद् आहूय योगेन भीमसेनेन पातितः ॥
तस्मिन् हते महेष्वासे हतशिष्टास् त्रयो रथाः ॥
संरभान् निशि राजेन्द्र जघ्नुः पाञ्चालसैनिकान् ॥

Transliteration (IAST)

tataḥ sutumulaṃ yuddhaṃ kurupāṇḍavasenayoḥ ||
babhūva bharataśreṣṭha devāsuraraṇopamam ||
tataḥ śalyo mahārāja kṛtvā kadanam āhave ||
pāṇḍusainyasya madhyāhne dharmarājena pātitaḥ ||
tato duryodhano rājā hatabandhū raṇājirāt ||
apasṛtya hradaṃ ghoraṃ viveśa ripujād bhayāt ||
athāparāhṇe tasyāhnaḥ parivārya mahārathaiḥ ||
hradād āhūya yogena bhīmasenena pātitaḥ ||
tasmin hate maheṣvāse hataśiṣṭās trayo rathāḥ ||
saṃrabhān niśi rājendra jaghnuḥ pāñcālasainikān ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततःtataḥзатем; после того
सुतुमुलंsutumulaṃяростнейшая; неистовая; шумная
युद्धंyuddhaṃбитва; сражение
कुरुपाण्डवसेनयोःkurupāṇḍavasenayoḥдвух войск, Куру и Пандавов
बभूवbabhūvaпроизошла; разразилась
भरतश्रेष्ठbharataśreṣṭhaо лучший из Бхаратов
देवासुररणोपमम्devāsuraraṇopamamподобная битве богов и асуров
ततःtataḥзатем
शल्यःśalyaḥШалья
महाराजmahārājaо великий царь
कृत्वा कदनम्kṛtvā kadanamучинив побоище; устроив резню
आहवेāhaveв бою; в сражении
पाण्डुसैन्यस्यpāṇḍusainyasyaв войске Панду; среди рати Пандавов
मध्याह्नेmadhyāhneв полдень
धर्मराजेनdharmarājenaДхармараджей; Юдхиштхирой
पातितःpātitaḥповержен; сражён
ततःtataḥзатем
दुर्योधनः राजाduryodhanaḥ rājāцарь Дурьодхана
हतबन्धूhatabandhūпотерявший родичей; с убитыми сородичами
रणाजिरात्raṇājirātс поля битвы; с ристалища
अपसृत्यapasṛtyaудалившись; отступив
ह्रदं घोरंhradaṃ ghoraṃв страшное озеро; в жуткий водоём
विवेशviveśaвошёл; погрузился
रिपुजाद् भयात्ripujād bhayātиз страха перед врагом; от ужаса, внушённого недругом
अथathaзатем
अपराह्णेaparāhṇeпод вечер; во второй половине дня
तस्य अह्नःtasya ahnaḥтого же дня
परिवार्यparivāryaокружённый; будучи обложен
महारथैःmahārathaiḥвеликими колесничими
ह्रदात्hradātиз озера
आहूयāhūyaвыманенный; вызванный
योगेनyogenaхитростью; уловкой; приёмом
भीमसेनेनbhīmasenenaБхимасеной
पातितःpātitaḥповержен; сражён
तस्मिन् हतेtasmin hateкогда тот был убит
महेष्वासेmaheṣvāseвеликом лучнике
हतशिष्टाःhataśiṣṭāḥуцелевшие после побоища; оставшиеся в живых
त्रयः रथाःtrayaḥ rathāḥтрое колесничих
संरभात्saṃrabhātв ярости; в неистовстве
निशिniśiночью
राजेन्द्रrājendraо владыка царей
जघ्नुःjaghnuḥперебили; сразили
पाञ्चालसैनिकान्pāñcālasainikānвоинов Панчалов
Translation

«Затем, о лучший из Бхаратов, разразилась яростнейшая битва двух войск — Куру и Пандавов, — подобная сражению богов и асуров. И Шалья, о великий царь, учинив побоище в рати Пандавов, в полдень был повержен Дхармараджей. Тогда царь Дурьодхана, потеряв родичей, удалился с поля битвы и, страшась врага, погрузился в жуткое озеро. А под вечер того же дня, окружённый великими колесничими и выманенный из озера хитростью, он был сражён Бхимасеной. Когда этот великий лучник пал, трое уцелевших колесничих в ярости перебили ночью воинов Панчалов».

Version

974ee653d412 · published Jun 20, 2026, 1:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with