प्रायः स्त्रीशेषम् अभवज् जगत् कालेन मोहितम् ॥
सप्त पाण्डवतः शेषा धार्तराष्ट्रास् तथा त्रयः ॥
ते चैव भ्रातरः पञ्च वासुदेवो ऽथ सात्यकिः ॥
कृपश् च कृतवर्मा च द्रौणिश् च जयतां वरः ॥
तवाप्य् एते महाराज रथिनो नृपसत्तम ॥
अक्षौहिणीनां सर्वासां समेतानां जनेश्वर ॥
एते शेषा महाराज सर्वे ऽन्ये निधनं गताः ॥
कालेन निहतं सर्वं जगद् वै भरतर्षभ ॥
दुर्योधनं वै पुरतः कृत्वा वैरस्य भारत ॥
prāyaḥ strīśeṣam abhavaj jagat kālena mohitam ||
sapta pāṇḍavataḥ śeṣā dhārtarāṣṭrās tathā trayaḥ ||
te caiva bhrātaraḥ pañca vāsudevo 'tha sātyakiḥ ||
kṛpaś ca kṛtavarmā ca drauṇiś ca jayatāṃ varaḥ ||
tavāpy ete mahārāja rathino nṛpasattama ||
akṣauhiṇīnāṃ sarvāsāṃ sametānāṃ janeśvara ||
ete śeṣā mahārāja sarve 'nye nidhanaṃ gatāḥ ||
kālena nihataṃ sarvaṃ jagad vai bharatarṣabha ||
duryodhanaṃ vai purataḥ kṛtvā vairasya bhārata ||
«Мир, ослеплённый Временем, обратился большей частью в остаток из одних женщин. Семеро уцелели со стороны Пандавов и трое — со стороны Дхритараштры. Семеро — это пятеро братьев, Васудева и Сатьяки; трое — Крипа, Критаварман и сын Дроны, первейший из воителей. Это и есть твои колесничие, о великий царь, наилучший из царей, — из всех собравшихся акшаухини, о владыка людей. Временем уничтожен весь мир, о бык среди Бхаратов, ибо распря поставила впереди себя Дурьодхану, о Бхарата».
f659c9258961 · published Jun 20, 2026, 1:00:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Счёт уцелевших — семеро и трое из несчётных полчищ; «мир обратился в остаток из одних женщин». Кала здесь действует как сила, что сперва ослепляет (jagat mohitam), а затем губит. В перечне выживших тихо обозначены те, кем держится будущее: Пандавы под защитой Васудевы — и Ашваттхаман, что принесёт ночной ужас. Распря «поставила впереди Дурьодхану»: адхарме нужно лицо, и за ним последовала гибель.