Mahabharata
Sudarśana Conquers Death by Householder Dharma13.2.78-84
11733 / 15823
Mahabharata · 13.2.78-84
Devanāgarī

धर्मो ऽहम् अस्मि भद्रं ते जिज्ञासार्थं तवानघ ॥
प्राप्तः सत्यं च ते ज्ञात्वा प्रीतिर् मे परमा त्वयि ॥
विजितश् च त्वया मृत्युर् यो ऽयं त्वाम् अनुगच्छति ॥
रन्ध्रान्वेषी तव सदा त्वया धृत्या वशीकृतः ॥
न चास्ति शक्तिस् त्रैलोक्ये कस्य चित् पुरुषोत्तम ॥
पतिव्रताम् इमां साध्वीं तवोद्वीक्षितुम् अप्य् उत ॥
रक्षिता त्वद्गुणैर् एषा पतिव्रतगुणैस् तथा ॥
अधृष्या यद् इयं ब्रूयात् तथा तन् नान्यथा भवेत् ॥
एषा हि तपसा स्वेन संयुक्ता ब्रह्मवादिनी ॥
पावनार्थं च लोकस्य सरिच्छ्रेष्ठा भविष्यति ॥
अर्धेनौघवती नाम त्वाम् अर्धेनानुयास्यति ॥
शरीरेण महाभागा योगो ह्य् अस्या वशे स्थितः ॥
अनया सह लोकांश् च गन्तासि तपसार्जितान् ॥
यत्र नावृत्तिम् अभ्येति शाश्वतांस् तान् सनातनान् ॥

Transliteration (IAST)

dharmo 'ham asmi bhadraṃ te jijñāsārthaṃ tavānagha ||
prāptaḥ satyaṃ ca te jñātvā prītir me paramā tvayi ||
vijitaś ca tvayā mṛtyur yo 'yaṃ tvām anugacchati ||
randhrānveṣī tava sadā tvayā dhṛtyā vaśīkṛtaḥ ||
na cāsti śaktis trailokye kasya cit puruṣottama ||
pativratām imāṃ sādhvīṃ tavodvīkṣitum apy uta ||
rakṣitā tvadguṇair eṣā pativrataguṇais tathā ||
adhṛṣyā yad iyaṃ brūyāt tathā tan nānyathā bhavet ||
eṣā hi tapasā svena saṃyuktā brahmavādinī ||
pāvanārthaṃ ca lokasya saricchreṣṭhā bhaviṣyati ||
ardhenaughavatī nāma tvām ardhenānuyāsyati ||
śarīreṇa mahābhāgā yogo hy asyā vaśe sthitaḥ ||
anayā saha lokāṃś ca gantāsi tapasārjitān ||
yatra nāvṛttim abhyeti śāśvatāṃs tān sanātanān ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
धर्मः अहम् अस्मि भद्रं तेdharmaḥ aham asmi bhadraṃ te«Дхарма я есмь, благо тебе
जिज्ञासार्थं तव अनघjijñāsārthaṃ tava anaghaради испытания тебя, о безупречный
प्राप्तः सत्यं च ते ज्ञात्वाprāptaḥ satyaṃ ca te jñātvāпришёл; и истину твою познав
प्रीतिः मे परमा त्वयिprītiḥ me paramā tvayiрадость моя высшая в тебе
विजितः च त्वया मृत्युःvijitaḥ ca tvayā mṛtyuḥи побеждена тобою Смерть
यः अयं त्वाम् अनुगच्छतिyaḥ ayaṃ tvām anugacchatiчто вот за тобою следует
रन्ध्रान्वेषी तव सदाrandhrānveṣī tava sadāвыискивая промах твой всегда
त्वया धृत्या वशीकृतःtvayā dhṛtyā vaśīkṛtaḥтобою, стойкостью, подчинена
न च अस्ति शक्तिः त्रैलोक्येna ca asti śaktiḥ trailokyeи нет силы в трёх мирах
कस्य चित् पुरुषोत्तमkasya cit puruṣottamaни у кого, о лучший из мужей
पतिव्रताम् इमां साध्वींpativratām imāṃ sādhvīṃна эту верную, добродетельную
तव उद्वीक्षितुम् अपि उतtava udvīkṣitum api utaтвою жену даже взглянуть
रक्षिता त्वद्गुणैः एषाrakṣitā tvadguṇaiḥ eṣāхранима твоими достоинствами эта
पतिव्रतगुणैः तथाpativrataguṇaiḥ tathāи достоинствами верной жены
अधृष्या यत् इयं ब्रूयात्adhṛṣyā yat iyaṃ brūyātнеприступная; что она скажет
तथा तत् न अन्यथा भवेत्tathā tat na anyathā bhavetтак то, не иначе, да будет
एषा हि तपसा स्वेनeṣā hi tapasā svenaона ведь подвигом своим
संयुक्ता ब्रह्मवादिनीsaṃyuktā brahmavādinīнаделённая, изрекающая Брахман
पावनार्थं च लोकस्यpāvanārthaṃ ca lokasyaради очищения мира
सरिच्छ्रेष्ठा भविष्यतिsaricchreṣṭhā bhaviṣyatiлучшею из рек станет
अर्धेन ओघवती नामardhena oghavatī nāmaполовиною (тела) рекой Огхавати
त्वाम् अर्धेन अनुयास्यतिtvām ardhena anuyāsyatiтебя другою половиною последует
शरीरेण महाभागाśarīreṇa mahābhāgāтелом, многочтимая
योगः हि अस्या वशे स्थितःyogaḥ hi asyā vaśe sthitaḥибо йога в её власти
अनया सह लोकान् चanayā saha lokān caс нею и миры
गन्ता असि तपसा अर्जितान्gantā asi tapasā arjitānдостигнешь, подвигом обретённые
यत्र न आवृत्तिम् अभ्येतिyatra na āvṛttim abhyetiоткуда не возвращаются
शाश्वतान् तान् सनातनान्śāśvatān tān sanātanānвечные те, древние»
Translation

Дхарма сказал: «„Дхарма я есмь — благо тебе! — ради испытания тебя, о безупречный, пришёл; и истину твою познав, радость моя в тебе высшая. И побеждена тобою Смерть, что вот следует за тобою, выискивая твой промах всегда, — тобою, стойкостью, подчинена. И нет силы в трёх мирах ни у кого, о лучший из мужей, на эту верную, добродетельную твою жену даже взглянуть. Хранима она твоими достоинствами и достоинствами верной жены, неприступная; что она скажет, то так, не иначе, да будет. Она ведь, наделённая своим подвигом, изрекающая Брахман, ради очищения мира станет лучшею из рек. Половиною тела, под именем рекою Огхавати, а другою половиною тебя последует, многочтимая, ибо йога в её власти. С нею достигнешь и миров, подвигом обретённых, откуда не возвращаются, вечных, древних“».

Version

3b7edd6a9a25 · published Jun 20, 2026, 7:05:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with