Nārada Purāṇa
The greatness of the Gaṅgā: the tale of Sagara8.92-100
77 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 8.92-100

Kapila

Devanāgarī

अदृष्टसप्तयस्ते च पातालं गन्तुमुद्यताः । चख्नुर्महीतलं सर्वमेकैको योजनं पृथक्
मृत्तिकां खनितां ते चोदधितीरे समाकिरन् । तद्द्वारेण गताः सर्वे पातालं सगरात्मजाः
विचिन्वन्ति हयं तत्र मदोन्मत्ता विचेतसः
तत्रापश्यन्महात्मानं कोटिसूर्यसमप्रभम् । कपिलं ध्याननिरतं वाजिनं च तदन्तिके
ततः सर्वे तु संरब्धा मुनिं दृष्ट्वाऽतिवेगतः । हन्तुमुद्युक्तमनसो विद्र वन्तः समासदन्
हन्यतां हन्यतामेष वध्यतां वध्यतामयम् । गृह्यतां गृह्यतामाशु इत्यूचुस्ते परस्परम्
हृताश्वं साधुभावेन बकवद्ध्य्नातत्परम् । सन्ति चाहो खला लोके कुर्वन्त्याडम्बरं महत्
इत्युच्चरन्तो जहसुः कपिलं ते मुनीश्वरम् । समस्तेन्द्रि यसन्दोहं नियम्यात्मानमात्मनि
आस्थितः कपिलस्तेषां तत्कर्म ज्ञातवान्नहि

Transliteration (IAST)

adṛṣṭasaptayaste ca pātālaṃ gantumudyatāḥ | cakhnurmahītalaṃ sarvamekaiko yojanaṃ pṛthak
mṛttikāṃ khanitāṃ te codadhitīre samākiran | taddvāreṇa gatāḥ sarve pātālaṃ sagarātmajāḥ
vicinvanti hayaṃ tatra madonmattā vicetasaḥ
tatrāpaśyanmahātmānaṃ koṭisūryasamaprabham | kapilaṃ dhyānanirataṃ vājinaṃ ca tadantike
tataḥ sarve tu saṃrabdhā muniṃ dṛṣṭvā'tivegataḥ | hantumudyuktamanaso vidra vantaḥ samāsadan
hanyatāṃ hanyatāmeṣa vadhyatāṃ vadhyatāmayam | gṛhyatāṃ gṛhyatāmāśu ityūcuste parasparam
hṛtāśvaṃ sādhubhāvena bakavaddhynātatparam | santi cāho khalā loke kurvantyāḍambaraṃ mahat
ityuccaranto jahasuḥ kapilaṃ te munīśvaram | samastendri yasandohaṃ niyamyātmānamātmani
āsthitaḥ kapilasteṣāṃ tatkarma jñātavānnahi

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अदृष्टसप्तयस्तेadṛṣṭasaptayasteне увидевшие коня, они
caи
पातालंpātālaṃв паталу
गन्तुमुद्यताःgantumudyatāḥидти изготовились
चख्नुर्महीतलंcakhnurmahītalaṃизрыли лик земли
सर्वमेकैकोsarvamekaikoвесь; каждый
योजनंyojanaṃпо йоджане
पृथक्pṛthakотдельно
मृत्तिकांmṛttikāṃземлю
खनितांkhanitāṃвыкопанную
तेteони
चोदधितीरेcodadhitīreи на берегу океана
समाकिरन्samākiranссыпали
तद्द्वारेणtaddvāreṇaтем ходом
गताःgatāḥушли
सर्वेsarveвсе
पातालंpātālaṃв паталу
सगरात्मजाःsagarātmajāḥсыновья Сагары
विचिन्वन्तिvicinvantiищут
हयंhayaṃконя
तत्रtatraтам
मदोन्मत्ताmadonmattāспесью обезумевшие
विचेतसःvicetasaḥлишённые рассудка
तत्रापश्यन्महात्मानंtatrāpaśyanmahātmānaṃтам увидели великого духом
कोटिसूर्यसमप्रभम्koṭisūryasamaprabhamсиянием равного коти солнц
कपिलंkapilaṃКапилу
ध्याननिरतंdhyānanirataṃв созерцание погружённого
वाजिनंvājinaṃконя
caи
तदन्तिकेtadantikeподле него
ततःtataḥзатем
सर्वेsarveвсе
तुtuже
संरब्धाsaṃrabdhāразъярённые
मुनिंmuniṃмудреца
दृष्ट्वाऽतिवेगतःdṛṣṭvā'tivegataḥувидев, весьма стремительно
हन्तुमुद्युक्तमनसोhantumudyuktamanasoс умом, изготовившимся убить
विद्रvidraс шумом
वन्तःvantaḥустремившись
समासदन्samāsadanподступили
हन्यतांhanyatāṃда будет убит
हन्यतामेषhanyatāmeṣaда будет убит этот
वध्यतांvadhyatāṃда будет умерщвлён
वध्यतामयम्vadhyatāmayamда будет умерщвлён он
गृह्यतांgṛhyatāṃда будет схвачен
गृह्यतामाशुgṛhyatāmāśuда будет схвачен скорее
इत्यूचुस्तेityūcusteтак говорили они
परस्परम्parasparamдруг другу
हृताश्वंhṛtāśvaṃконя укравший
साधुभावेनsādhubhāvenaпод видом благочестия
बकवद्ध्य्नातत्परम्bakavaddhynātatparamкак цапля, в созерцание погружённый
सन्तिsantiесть
चाहोcāhoи о
खलाkhalāнегодяи
लोकेlokeв мире
कुर्वन्त्याडम्बरंkurvantyāḍambaraṃустраивают показное
महत्mahatвеликое
इत्युच्चरन्तोityuccarantoтак восклицая
जहसुःjahasuḥсмеялись
कपिलंkapilaṃнад Капилой
तेteони
मुनीश्वरम्munīśvaramвладыкой мудрецов
समस्तेन्द्रिsamastendriвсе чувства
यसन्दोहंyasandohaṃво множестве
नियम्यात्मानमात्मनिniyamyātmānamātmaniобуздав, себя в себе
आस्थितःāsthitaḥутвердившийся
कपिलस्तेषांkapilasteṣāṃКапила, их
तत्कर्मtatkarmaто дело
ज्ञातवान्नहिjñātavānnahiне заметил вовсе
Translation

«Не увидевшие коня, они изготовились идти в паталу и изрыли весь лик земли — каждый по йоджане отдельно. Выкопанную землю они ссыпали на берегу океана, и тем ходом все сыновья Сагары ушли в паталу. Ищут они там коня, спесью обезумевшие, лишённые рассудка. Там увидели они великого духом, сиянием равного коти солнц, Капилу, погружённого в созерцание, и коня подле него. Затем все, разъярённые, увидев мудреца, весьма стремительно, с умом, изготовившимся убить, с шумом устремившись, подступили. „Да будет убит, да будет убит этот! Да будет умерщвлён, да будет умерщвлён он! Да будет схвачен, да будет схвачен скорее!“ — так говорили они друг другу. „Коня укравший под видом благочестия, как цапля, погружённый в созерцание! О, есть в мире негодяи, устраивающие великое показное!“ Так восклицая, они смеялись над Капилой, владыкой мудрецов. А он, обуздав все чувства во множестве и утвердившийся в себе самом, Капила, того их дела вовсе не заметил».

Version

c1b95b92faaf · published Sep 4, 2026, 8:56:17 PM UTC

Available inRU

Page between verses with