Nārada Purāṇa
Jyotiṣa: reckoning, the luminaries, and eclipses54.89-99
568 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 54.89-99

Sanandana

Devanāgarī

गते शोद्ध्यं तथा योज्यं गम्ये तात्कालिको ग्रहः ॥ भचक्रलिप्ताशीत्यंशः परमं दक्षिणोत्तरम्
विक्षिप्यते स्वपातेन स्वक्रांत्यंतादनुष्णगुः ॥ तत्र वासं द्विगुणितजीवस्रिगुणितं कुजः
बुधशुक्रार्कजाः पातैर्विक्षिप्यंते चतुर्गुणम् ॥ राशिलिप्ताष्टमो भागः प्रथमं ज्यार्द्धमुच्यते
ततो द्विभक्तलब्धोनमिश्रितं तद्द्वितीयकम् ॥ आद्येनैव क्रमात्पिंडान्भक्ताल्लब्धोनितैर्युतान्
खंडकाः स्युश्चतुर्विशा ज्यार्द्धपिंडाः क्रमादमी ॥ परमा पक्रमज्या तु सप्तरंध्रगुणेंदवः
तद्गुमज्या त्रिजिवाप्ता तञ्चापं क्रांतिरुच्यते ॥ ग्रहं संशोध्य मंदोञ्चत्तथा शीघ्नाद्विशोध्य च
शेषं कंदपदंतस्माद्भुजज्या कोटिरेव च ॥ गताद्भुजज्याविषमे गम्यात्कोटिः पदे भवेत्
समेति गम्याद्वाहुदज्या कोटिज्यानुगता भवेत् ॥ लिप्तास्तत्त्वयमैर्भक्ता लब्धज्यापिंडकं गतम्
गतगम्यांतराभ्यस्तं विभजेत्तत्त्वलोचनैः ॥ तदवाप्तफलं योज्यं ज्यापिंडे गतसंज्ञके
स्यात्क्रमज्याविधिश्चैवमुत्क्रमज्यागता भवेत् ॥ लिप्तास्तत्त्वयमैर्भक्ता लब्धज्या पिंडकं गतम्
गतगम्यांतराभ्यस्तं विभजेत्तत्त्वलोचनैः ॥ तदवाप्तफलं योज्यं ज्यापिंडे गतसंज्ञके

Transliteration (IAST)

gate śoddhyaṃ tathā yojyaṃ gamye tātkāliko grahaḥ || bhacakraliptāśītyaṃśaḥ paramaṃ dakṣiṇottaram
vikṣipyate svapātena svakrāṃtyaṃtādanuṣṇaguḥ || tatra vāsaṃ dviguṇitajīvasriguṇitaṃ kujaḥ
budhaśukrārkajāḥ pātairvikṣipyaṃte caturguṇam || rāśiliptāṣṭamo bhāgaḥ prathamaṃ jyārddhamucyate
tato dvibhaktalabdhonamiśritaṃ taddvitīyakam || ādyenaiva kramātpiṃḍānbhaktāllabdhonitairyutān
khaṃḍakāḥ syuścaturviśā jyārddhapiṃḍāḥ kramādamī || paramā pakramajyā tu saptaraṃdhraguṇeṃdavaḥ
tadgumajyā trijivāptā tañcāpaṃ krāṃtirucyate || grahaṃ saṃśodhya maṃdoñcattathā śīghnādviśodhya ca
śeṣaṃ kaṃdapadaṃtasmādbhujajyā koṭireva ca || gatādbhujajyāviṣame gamyātkoṭiḥ pade bhavet
sameti gamyādvāhudajyā koṭijyānugatā bhavet || liptāstattvayamairbhaktā labdhajyāpiṃḍakaṃ gatam
gatagamyāṃtarābhyastaṃ vibhajettattvalocanaiḥ || tadavāptaphalaṃ yojyaṃ jyāpiṃḍe gatasaṃjñake
syātkramajyāvidhiścaivamutkramajyāgatā bhavet || liptāstattvayamairbhaktā labdhajyā piṃḍakaṃ gatam
gatagamyāṃtarābhyastaṃ vibhajettattvalocanaiḥ || tadavāptaphalaṃ yojyaṃ jyāpiṃḍe gatasaṃjñake

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
गतेgateпри прошедшем
शोद्ध्यंśoddhyaṃдолжно вычесть
तथाtathāтак же
योज्यंyojyaṃдолжно прибавить
गम्येgamyeпри грядущем
तात्कालिकोtātkālikoтогдашняя
ग्रहःgrahaḥпланета
भचक्रलिप्ताशीत्यंशःbhacakraliptāśītyaṃśaḥвосьмидесятая доля минут круга
परमंparamaṃнаибольшее
दक्षिणोत्तरम्dakṣiṇottaramюжное и северное
विक्षिप्यतेvikṣipyateотклоняется
स्वपातेनsvapātenaсвоим узлом
स्वक्रांत्यंतादनुष्णगुःsvakrāṃtyaṃtādanuṣṇaguḥот конца своего склонения — Луна
तत्रtatraтам
वासंvāsaṃпребывание
द्विगुणितजीवस्रिगुणितंdviguṇitajīvasriguṇitaṃудвоенный синус, утроенный
कुजःkujaḥМарс
बुधशुक्रार्कजाःbudhaśukrārkajāḥБудха, Шукра, сын Солнца
पातैर्विक्षिप्यंतेpātairvikṣipyaṃteузлами отклоняются
चतुर्गुणम्caturguṇamчетверично
राशिलिप्ताष्टमोrāśiliptāṣṭamoвосьмая доля минут знака
भागःbhāgaḥчасть
प्रथमंprathamaṃпервый
ज्यार्द्धमुच्यतेjyārddhamucyateполусинус называется
ततोtatoзатем
द्विभक्तलब्धोनमिश्रितंdvibhaktalabdhonamiśritaṃделённое надвое, без полученного, смешанное
तद्द्वितीयकम्taddvitīyakamто второй
आद्येनैवādyenaivaпервым именно
क्रमात्पिंडान्भक्ताल्लब्धोनितैर्युतान्kramātpiṃḍānbhaktāllabdhonitairyutānпо порядку — совокупности, делённые, без полученного, сложенные
खंडकाःkhaṃḍakāḥотрезки
स्युश्चतुर्विशाsyuścaturviśāда будут двадцать четыре
ज्यार्द्धपिंडाःjyārddhapiṃḍāḥсовокупности полусинусов
क्रमादमीkramādamīпо порядку эти
परमाparamāнаибольший
पक्रमज्याpakramajyāсинус склонения
तुtuже
सप्तरंध्रगुणेंदवःsaptaraṃdhraguṇeṃdavaḥчисло, выраженное словами: семь, отверстия, качества, луны
तद्गुमज्याtadgumajyāна неё умноженный синус
त्रिजिवाप्ताtrijivāptāделённый на радиус
तञ्चापंtañcāpaṃи его дуга
क्रांतिरुच्यतेkrāṃtirucyateсклонением называется
ग्रहंgrahaṃпланету
संशोध्यsaṃśodhyaвычтя
मंदोञ्चत्तथाmaṃdoñcattathāиз медленного апогея так же
शीघ्नाद्विशोध्यśīghnādviśodhyaиз быстрого вычтя
caи
शेषंśeṣaṃостаток
कंदपदंतस्माद्भुजज्याkaṃdapadaṃtasmādbhujajyāцентр и четверть; от того — синус основания
कोटिरेवkoṭirevaи синус высоты
caи
गताद्भुजज्याविषमेgatādbhujajyāviṣameот прошедшего — синус основания в нечётной
गम्यात्कोटिःgamyātkoṭiḥот грядущего — высота
पदेpadeв четверти
भवेत्bhavetбывает
समेतिsametiв чётной — так
गम्याद्वाहुदज्याgamyādvāhudajyāот грядущего — синус основания
कोटिज्यानुगताkoṭijyānugatāза синусом высоты идущая
भवेत्bhavetбывает
लिप्तास्तत्त्वयमैर्भक्ताliptāstattvayamairbhaktāминуты, делённые на числа
लब्धज्यापिंडकंlabdhajyāpiṃḍakaṃполученная совокупность синусов
गतम्gatamпрошедшая
गतगम्यांतराभ्यस्तंgatagamyāṃtarābhyastaṃна разность прошедшего и грядущего умноженное
विभजेत्तत्त्वलोचनैःvibhajettattvalocanaiḥда разделит числами
तदवाप्तफलंtadavāptaphalaṃполученный плод
योज्यंyojyaṃдолжно прибавить
ज्यापिंडेjyāpiṃḍeк совокупности синусов
गतसंज्ञकेgatasaṃjñakeзовущейся прошедшей
स्यात्क्रमज्याविधिश्चैवमुत्क्रमज्यागताsyātkramajyāvidhiścaivamutkramajyāgatāда будет устав прямого синуса; так же обратный синус прошедший
भवेत्bhavetбывает
लिप्तास्तत्त्वयमैर्भक्ताliptāstattvayamairbhaktāминуты, делённые на числа
लब्धज्याlabdhajyāполученный синус
पिंडकंpiṃḍakaṃсовокупность
गतम्gatamпрошедшая
गतगम्यांतराभ्यस्तंgatagamyāṃtarābhyastaṃна разность прошедшего и грядущего умноженное
विभजेत्तत्त्वलोचनैःvibhajettattvalocanaiḥда разделит числами
तदवाप्तफलंtadavāptaphalaṃполученный плод
योज्यंyojyaṃдолжно прибавить
ज्यापिंडेjyāpiṃḍeк совокупности синусов
गतसंज्ञकेgatasaṃjñakeзовущейся прошедшей
Translation

Санандана: «При прошедшем должно вычесть, при грядущем — прибавить: тогдашняя планета. Восьмидесятая доля минут круга — наибольшее южное и северное. Луна отклоняется своим узлом от конца своего склонения; там пребывание — удвоенный синус, утроенный; Марс, Будха, Шукра и сын Солнца отклоняются узлами четверично. Восьмая доля минут знака называется первым полусинусом; затем то, что разделено надвое, без полученного, смешанное, — второй; и первым именно, по порядку, совокупности, делённые, без полученного, сложенные, — отрезки; да будут двадцать четыре совокупности полусинусов, эти по порядку. Наибольший же синус склонения — число, выраженное словами; умноженный на неё синус, делённый на радиус, и его дуга называется склонением. Вычтя планету из медленного апогея и так же из быстрого, — остаток есть центр и четверть; от того — синус основания и синус высоты. От прошедшего — синус основания в нечётной четверти, от грядущего — высота; в чётной же от грядущего — синус основания, идущий за синусом высоты. Минуты, делённые на числа, — полученная совокупность синусов, прошедшая; умноженное на разность прошедшего и грядущего да разделит он числами, и полученный плод должно прибавить к совокупности синусов, зовущейся прошедшей. Да будет устав прямого синуса; так же бывает и обратный синус, прошедший: минуты, делённые на числа, — полученный синус, совокупность прошедшая; умноженное на разность прошедшего и грядущего да разделит он числами, и полученный плод должно прибавить к совокупности синусов, зовущейся прошедшей».

Version

14e5f6084093 · published Sep 5, 2026, 5:45:45 AM UTC

Available inRU

Page between verses with