Sanat-kumāra
कुक्षिं रक्षतु मे विद्वान् वक्षः परपुरंजयः ॥ करौ सर्वार्थदः पातुकराग्राणि जगत्प्रियः
रेवांबगुलीलासंहप्तो जठरं परिरक्षतु ॥ वीरशूरस्तु मे नाभिं पार्श्वौ मे सर्वदुष्टहा
सहस्रभुजनृत्पृष्टं सप्तद्वीपाधिपः कटिम् ॥ ऊरू माहिष्मतीनाथो जानुनी वल्लभो भुवः
जंघे वीराधिपः पातु पातु पादौ मनोजवः ॥ पातु सर्वायुधधरः सर्वांगं सर्वमर्मसु
सर्वदुष्टांतकः पातु धात्वष्टककलेवरम् ॥ प्राणादिदशजीवेशान्सर्वशिष्टेष्टदोऽवतु
वशीकृतेंद्रियग्रामः पातु सर्वेन्द्रियाणि मे ॥ अनुक्तमपि यत्स्थान शरीरांतर्बहिश्च यत्
तत्सर्वं पातु मे सर्वलोकनाथेश्वरेश्वरः ॥ वज्रात्सारतरं चेदं शरीरं कवचावृतम्
बाधाशतविनिर्मुक्तमस्तु मे भयवर्जितम् ॥ बद्धेदं कवचं दिव्यमभेद्यं हैहयेशितुः
विचरामि दिवा रात्रौ निर्भयेनांतरात्मना ॥ राजमार्गे महादुर्गे मार्गे चौरा दिसंकुले
विषमे विपिने घोरे दावाग्नौ गिरिकंदरे ॥ संग्रामे शस्त्रसंघाते सिंहव्याघ्रनिषेविते
गह्वरे सर्वसंकीर्णे संध्याकाले नृपालये ॥ विवादे विपुलावर्ते समुद्रे च नदीतटे
परिपंथिजनाकीर्णे देशे दस्युगणावृते ॥ सर्वस्वहरणे प्राप्ते प्राप्ते प्राणस्य संकटे
kukṣiṃ rakṣatu me vidvān vakṣaḥ parapuraṃjayaḥ || karau sarvārthadaḥ pātukarāgrāṇi jagatpriyaḥ
revāṃbagulīlāsaṃhapto jaṭharaṃ parirakṣatu || vīraśūrastu me nābhiṃ pārśvau me sarvaduṣṭahā
sahasrabhujanṛtpṛṣṭaṃ saptadvīpādhipaḥ kaṭim || ūrū māhiṣmatīnātho jānunī vallabho bhuvaḥ
jaṃghe vīrādhipaḥ pātu pātu pādau manojavaḥ || pātu sarvāyudhadharaḥ sarvāṃgaṃ sarvamarmasu
sarvaduṣṭāṃtakaḥ pātu dhātvaṣṭakakalevaram || prāṇādidaśajīveśānsarvaśiṣṭeṣṭado'vatu
vaśīkṛteṃdriyagrāmaḥ pātu sarvendriyāṇi me || anuktamapi yatsthāna śarīrāṃtarbahiśca yat
tatsarvaṃ pātu me sarvalokanātheśvareśvaraḥ || vajrātsārataraṃ cedaṃ śarīraṃ kavacāvṛtam
bādhāśatavinirmuktamastu me bhayavarjitam || baddhedaṃ kavacaṃ divyamabhedyaṃ haihayeśituḥ
vicarāmi divā rātrau nirbhayenāṃtarātmanā || rājamārge mahādurge mārge caurā disaṃkule
viṣame vipine ghore dāvāgnau girikaṃdare || saṃgrāme śastrasaṃghāte siṃhavyāghraniṣevite
gahvare sarvasaṃkīrṇe saṃdhyākāle nṛpālaye || vivāde vipulāvarte samudre ca nadītaṭe
paripaṃthijanākīrṇe deśe dasyugaṇāvṛte || sarvasvaharaṇe prāpte prāpte prāṇasya saṃkaṭe
«Живот мой да хранит Ведающий, грудь — Победитель вражьих градов, обе руки — Дающий всякое благо, кончики пальцев да хранит Милый миру. Увлечённый игрою с водами Ревы да охраняет чрево, Герой-храбрец — пупок мой, бока мои — Губитель всех злых. Тысячерукий царь — спину, Владыка семи островов — бёдра, ляжки — Владыка Махишмати, колени — Возлюбленный земли. Голени да хранит Владыка героев, стопы да хранит Быстрый как мысль, всё тело во всех уязвимых местах да хранит Держатель всех оружий. Конец всем злым да хранит тело из восьми составов; десять владык жизни, от праны начиная, да хранит Дающий желанное всем достойным. Подчинивший сонм чувств да хранит все мои чувства; и то место, что не названо, внутри тела и снаружи, — то всё моё да хранит Владыка владык, господь всех миров. И это тело, облечённое бронёю, крепче алмаза; да будет оно свободно от сотни бед и лишено страха. Связана эта дивная, нерассекаемая броня владыки хайхаев. Хожу я днём и ночью с бесстрашной внутренней душою: на царской дороге, в великой крепости, на пути, теснимом ворами и прочими, в бездорожье, в страшном лесу, в лесном пожаре, в горной пещере, в битве, в столкновении оружий, в месте, обитаемом львами и тиграми, в чаще, во всяком тесном месте, в сумерки, в царском дворце, в тяжбе, в широком водовороте, в море и на берегу реки, в краю, полном разбойного люда, окружённом шайками, при отнятии всего имущества, при наступившей опасности для жизни...»
2a87e81a6a5c · published Sep 5, 2026, 11:58:53 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Перечень членов доведён до конца и завершён оговоркой, без которой любая такая опись остаётся дырявой: «и то место, что не названо, внутри тела и снаружи». Составитель знает, что список не может быть полным, и закрывает его прямо.
Среди защитных имён стоит одно неожиданное: «Увлечённый игрою с водами Ревы». Это то самое своеволие, за которое Картавирью помнят, — как он запрудил Нармаду руками. Слабость обращена в имя-охранителя, а не спрятана.
Дальше идёт список опасностей, и он читается как опись мира глазами путника: дорога, крепость, лес, пожар, пещера, битва, сумерки — и среди них, наравне со львами и разбойниками, «царский дворец» и «тяжба». Суд и власть поставлены в один ряд с пожаром: там тоже пропадают люди.