Padma Purāṇa
The Curse of the Gandharva Maidens3.22.16-23
2310 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 3.22.16-23
Devanāgarī

स्वरग्रामावलीहासु विविधामूर्च्छनासु च । तालवाद्यविनोदेषु वेणुवीणाप्रवादने
मृदङ्गनादसम्भिन्नलास्यमध्यलयेषु च । चित्रादिषु विनोदेषु कलासु च विशारदाः
एवं भूताश्च ताः कन्या मुमुहुः क्रीडनैर्वरेः । पितृभिर्लालिताः सर्वाश्चेरुश्च धनदालये
कौतुकादेकदा पञ्च मिलित्वा मासि माधवे । कन्यामन्दारपुष्पाणि विचिन्वन्त्यो वनाद्वनम्
गौरी समाराधयितुं सुराङ्गनाः कदाचिदच्छोदसरोवरं ययुः । हेमाम्बुजानि प्रवराणि ताः पुनस्तस्मादुपादाय वरोत्पलैः सह
वैडूर्यशुद्धस्फटिकप्रकुट्टिमे स्नात्वा तु घट्टे परिधाय चाम्बरम् । मौनेन च स्थण्डिले पिण्डिकामुमां सुवर्णमुक्ताभरणां विनिर्ममुः
समर्चितां चन्दनगन्धकुङ्कमैरभ्यर्च्य गौरी वरपङ्कजादिभिः । नानोपहारैः शुभभक्तिभाविता लास्यप्रयोगैर्ननृतुः कुमारिकाः
गान्धर्वमाश्रित्य परं स्वरं ततो गेयं स्वभावध्वनिभिः कुमारिकाः । एणीदृशस्ताः प्रजगुः कलाक्षरं तारप्रवृद्धं गतिभिश्च सुस्वरम्

Transliteration (IAST)

svaragrāmāvalīhāsu vividhāmūrcchanāsu ca | tālavādyavinodeṣu veṇuvīṇāpravādane
mṛdaṅganādasambhinnalāsyamadhyalayeṣu ca | citrādiṣu vinodeṣu kalāsu ca viśāradāḥ
evaṃ bhūtāśca tāḥ kanyā mumuhuḥ krīḍanairvareḥ | pitṛbhirlālitāḥ sarvāśceruśca dhanadālaye
kautukādekadā pañca militvā māsi mādhave | kanyāmandārapuṣpāṇi vicinvantyo vanādvanam
gaurī samārādhayituṃ surāṅganāḥ kadācidacchodasarovaraṃ yayuḥ | hemāmbujāni pravarāṇi tāḥ punastasmādupādāya varotpalaiḥ saha
vaiḍūryaśuddhasphaṭikaprakuṭṭime snātvā tu ghaṭṭe paridhāya cāmbaram | maunena ca sthaṇḍile piṇḍikāmumāṃ suvarṇamuktābharaṇāṃ vinirmamuḥ
samarcitāṃ candanagandhakuṅkamairabhyarcya gaurī varapaṅkajādibhiḥ | nānopahāraiḥ śubhabhaktibhāvitā lāsyaprayogairnanṛtuḥ kumārikāḥ
gāndharvamāśritya paraṃ svaraṃ tato geyaṃ svabhāvadhvanibhiḥ kumārikāḥ | eṇīdṛśastāḥ prajaguḥ kalākṣaraṃ tārapravṛddhaṃ gatibhiśca susvaram

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स्वर-ग्राम-आवलीहासुsvara-grāma-āvalīhāsuв рядах ступеней звукоряда
विविधासुvividhāsuв разных
मूर्च्छनासुmūrcchanāsuмурчханах
caи
ताल-वाद्य-विनोदेषुtāla-vādya-vinodeṣuв забавах с мерою и игрою
वेणु-वीणा-प्रवादनेveṇu-vīṇā-pravādaneв игре на флейте и вине
मृदङ्ग-नाद-सम्भिन्न-लास्य-मध्य-लयेषुmṛdaṅga-nāda-sambhinna-lāsya-madhya-layeṣuв пляске, слитой со звуком мриданги, в средних темпах
चित्र-आदिषुcitra-ādiṣuв живописи и прочем
विनोदेषुvinodeṣuв забавах
कलासुkalāsuв искусствах
विशारदाःviśāradāḥискусные
एवम्evamтаковы
भूताःbhūtāḥсущие
ताःtāḥте
कन्याःkanyāḥдевы
मुमुहुःmumuhuḥупивались
क्रीडनैःkrīḍanaiḥиграми
वरैःvaraiḥпревосходными
पितृभिःpitṛbhiḥотцами
लालिताःlālitāḥвзлелеянные
सर्वाःsarvāḥвсе
चेरुःceruḥбродили
धनद-आलयेdhanada-ālayeв обители Куберы
कौतुकात्kautukātиз любопытства
एकदाekadāоднажды
पञ्चpañcaпять
मिलित्वाmilitvāсойдясь
मासिmāsiв месяце
माधवेmādhaveмадхава
कन्या-मन्दार-पुष्पाणिkanyā-mandāra-puṣpāṇiцветы девичьей мандары
विचिन्वन्त्यःvicinvantyaḥсобирающие
वनात्vanātиз леса
वनम्vanamв лес
गौरीम्gaurīmГаури
समाराधयितुम्samārādhayitumдабы почтить
सुर-अङ्गनाःsura-aṅganāḥнебесные жёны
कदाचित्kadācitоднажды
अच्छोद-सरोवरम्acchoda-sarovaramк озеру Аччхода
ययुःyayuḥпришли
हेम-अम्बुजानिhema-ambujāniзолотые лотосы
प्रवराणिpravarāṇiпревосходные
पुनःpunaḥзатем
तस्मात्tasmātоттуда
उपादायupādāyaвзяв
वर-उत्पलैःvara-utpalaiḥс превосходными кувшинками
सहsahaвместе
वैडूर्य-शुद्ध-स्फटिक-प्रकुट्टिमेvaiḍūrya-śuddha-sphaṭika-prakuṭṭimeна помосте из вайдурьи и чистого хрусталя
स्नात्वाsnātvāомывшись
तुtuже
घट्टेghaṭṭeу купальни
परिधायparidhāyaнадев
caи
अम्बरम्ambaramодежду
मौनेनmaunenaв молчании
स्थण्डिलेsthaṇḍileна площадке
पिण्डिकाम्piṇḍikāmизваяние
उमाम्umāmУмы
सुवर्ण-मुक्ता-आभरणाम्suvarṇa-muktā-ābharaṇāmв уборе из золота и жемчуга
विनिर्ममुःvinirmamuḥсотворили
समर्चिताम्samarcitāmпочтённую
चन्दन-गन्ध-कुङ्कमैःcandana-gandha-kuṅkamaiḥсандалом, благовониями и шафраном
अभ्यर्च्यabhyarcyaпочтив
गौरीम्gaurīmГаури
वर-पङ्कज-आदिभिःvara-paṅkaja-ādibhiḥпревосходными лотосами и прочим
नाना-उपहारैःnānā-upahāraiḥразными подношениями
शुभ-भक्ति-भाविताःśubha-bhakti-bhāvitāḥисполненные благого чувства преданности
लास्य-प्रयोगैःlāsya-prayogaiḥплясками
ननृतुःnanṛtuḥплясали
कुमारिकाःkumārikāḥдевицы
गान्धर्वम्gāndharvamгандхарвское
आश्रित्यāśrityaприняв
परम्paramвысшее
स्वरम्svaramзвучание
ततःtataḥзатем
गेयम्geyamпение
स्वभाव-ध्वनिभिःsvabhāva-dhvanibhiḥприродными голосами
एणी-दृशःeṇī-dṛśaḥс очами лани
प्रजगुःprajaguḥзапели
कला-अक्षरम्kalā-akṣaramнежнозвучное
तार-प्रवृद्धम्tāra-pravṛddhamв высоком регистре
गतिभिःgatibhiḥпереходами
सु-स्वरम्su-svaramсладкогласное
Translation

Искусные в рядах ступеней звукоряда и в разных мурчханах, в забавах с мерою и игрою, в игре на флейте и вине, в пляске, слитой со звуком мриданги, в средних темпах, в живописи и прочих забавах и искусствах — таковы были те девы. Упивались они превосходными играми; взлелеянные отцами, все бродили в обители Куберы. Однажды из любопытства, сойдясь впятером в месяце мадхава, собирая цветы девичьей мандары из леса в лес, небесные жёны пришли к озеру Аччхода, дабы почтить Гаури. Взяв оттуда превосходные золотые лотосы вместе с превосходными кувшинками, омывшись у купальни на помосте из вайдурьи и чистого хрусталя, надев одежду, в молчании сотворили они на площадке изваяние Умы в уборе из золота и жемчуга. Почтив ту, чтимую сандалом, благовониями и шафраном, — почтив Гаури превосходными лотосами и разными подношениями, исполненные благого чувства преданности, плясали девицы. Приняв высшее гандхарвское звучание, с очами лани, запели они природными голосами нежнозвучное, в высоком регистре, сладкогласное с переходами.

Version

9c1dfd0be306 · published Sep 3, 2026, 4:13:40 AM UTC

Available inRU

Page between verses with