Upanishads
Nirālamba UpaniṣadNirālamba 15
3438 / 6184
Upanishads · Nirālamba 15
Devanāgarī

अज्ञानमिति च रज्जौ सर्पभ्रान्तिरिवाद्वितीये सर्वानुस्यूते सर्वमये ब्रह्मणि देवतिर्यङ्नरस्थावरस्त्रीपुरुषवर्णाश्रमबन्धमोक्षोपाधिनानात्मभेदकल्पित ज्ञानमज्ञानम्

Transliteration (IAST)

ajñānamiti ca rajjau sarpabhrāntirivādvitīye sarvānusyūte sarvamaye brahmaṇi devatiryaṅnarasthāvarastrīpuruṣavarṇāśramabandhamokṣopādhinānātmabhedakalpita jñānamajñānam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अज्ञानम् इति चajñānam iti ca«неведение» же —
रज्जौ सर्प-भ्रान्तिर् इवrajjau sarpa-bhrāntir ivaкак обман змеи в верёвке
अद्वितीये सर्वानुस्यूतेadvitīye sarvānusyūteв не имеющем второго, всё пронизывающем
सर्व-मये ब्रह्मणिsarva-maye brahmaṇiвсесоставляющем Брахмане
देव-तिर्यङ्-नर-स्थावर-deva-tiryaṅ-nara-sthāvara-богов, зверей, людей, недвижного
स्त्री-पुरुष-वर्णाश्रम-strī-puruṣa-varṇāśrama-женщин, мужчин, сословий и укладов
बन्ध-मोक्षोपाधि-नानात्म-भेद-कल्पितंbandha-mokṣopādhi-nānātma-bheda-kalpitaṃуз и освобождения — придатков, различий многих я, измышлённое
ज्ञानम् अज्ञानम्jñānam ajñānamзнание — вот неведение
Translation

«Неведение» же: как обман змеи в верёвке — в не имеющем второго, всё пронизывающем, всесоставляющем Брахмане измышлённое знание о богах, зверях, людях и недвижном, о женщинах и мужчинах, о сословиях и укладах, об узах и освобождении, о придатках и о различии многих «я»: вот это знание и есть неведение.

Version

e1df57a24b36 · published Aug 2, 2026, 1:16:47 AM UTC

Available inRU

Page between verses with