VedawordA Vedic library
Search
Sign in
Govinda-bhāṣya
Пада 3.43.4.50
478 / 558
Govinda-bhāṣya · 3.4.50
॥
Devanāgarī

अनाविष्कुर्वन्न् अन्वयात्

Transliteration (IAST)

anāviṣkurvann anvayāt

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अनाविष्कुर्वन्anāviṣkurvanне выставляющий себя; an-āviṣ-kurvat «не обнаруживающий»; детскость: жить без показа
अन्वयात्anvayātпо связи; anvaya, отложительный падеж; таков смысл «бытия дитятей»
Translation

[Видью преподавать] НЕ ВЫСТАВЛЯЯ [себя и её напоказ]: по связи [шрути — «не давать неутишенному»].

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
Devanāgarī

अथास्या रहस्यत्वम् उच्यते । श्वेताश्वतराः पठन्ति—

वेदान्ते परमं गुह्यं पुरा-कल्पे प्रचोदितम् ।

नाप्रशान्ताय दातव्यं नापुत्रायाशिष्याय वा पुनः ॥ [श्वे.उ. 6.22] इति ।

इह संशयः—विद्या यत्र क्वापि उपदेश्या न वेति । योग्यायोग्य-विमर्शस्य कारुण्यादि-विरोधित्वात् तद्वता देशिकेन सर्वत्रासौ प्रकाश्येति प्राप्ते—

अनाविष्कुर्वन्न् अन्वयात् ॥

विद्याम् अनाविष्कुर्वन्न् एवोपदिशेत् । कुतः ? अन्वयात् । उक्त-श्रुतौ तथैवोपदेश-प्रतीतेर् इत्य् अर्थः । एवम् एवाह भगवान् अरविन्दाक्षः—

इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन ।

न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ॥ [गीता 18.67]

इत्य् उपदेशो हि योग्येष्व् एव फलति नायोग्येषु । यस्य देवे परा भक्तिः [श्वे.उ. 6.23] इत्य्-आदि-श्रुतेः । छान्दोग्ये च आत्मापहत-पाप्मा इत्य् आदिना महेन्द्र-विरोचनयोर् उपदेश-साम्येऽपि विरोचनस्य तत्त्व-ज्ञानं नाभूद् इति श्रवणात् । तथा च योग्येभ्य एव विद्योपदेश्या न त्वयोग्येभ्योऽपीति । योग्याश् च शास्त्र-प्रतिपाद्य-तत्पराः श्रद्धालवः ॥50॥

--ओ)0(ओ--

Transliteration (IAST)

athāsyā rahasyatvam ucyate | śvetāśvatarāḥ paṭhanti—

vedānte paramaṁ guhyaṁ purā-kalpe pracoditam |

nāpraśāntāya dātavyaṁ nāputrāyāśiṣyāya vā punaḥ || [śve.u. 6.22] iti |

iha saṁśayaḥ—vidyā yatra kvāpi upadeśyā na veti | yogyāyogya-vimarśasya kāruṇyādi-virodhitvāt tadvatā deśikena sarvatrāsau prakāśyeti prāpte—

anāviṣkurvann anvayāt ||

vidyām anāviṣkurvann evopadiśet | kutaḥ ? anvayāt | ukta-śrutau tathaivopadeśa-pratīter ity arthaḥ | evam evāha bhagavān aravindākṣaḥ—

idaṁ te nātapaskāya nābhaktāya kadācana |

na cāśuśrūṣave vācyaṁ na ca māṁ yo'bhyasūyati || [gītā 18.67]

ity upadeśo hi yogyeṣv eva phalati nāyogyeṣu | yasya deve parā bhaktiḥ [śve.u. 6.23] ity-ādi-śruteḥ | chāndogye ca ātmāpahata-pāpmā ity ādinā mahendra-virocanayor upadeśa-sāmye'pi virocanasya tattva-jñānaṁ nābhūd iti śravaṇāt | tathā ca yogyebhya eva vidyopadeśyā na tvayogyebhyo'pīti | yogyāś ca śāstra-pratipādya-tatparāḥ śraddhālavaḥ ||50||

--o)0(o--

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथ अस्याः रहस्यत्वम् उच्यतेatha asyāḥ rahasyatvam ucyateтеперь — о ТАЙНОСТИ её; rahasya!
श्वेताश्वतराः पठन्तिśvetāśvatarāḥ paṭhantiшветашватары читают:; paṭhanti
वेदान्ते परमम् गुह्यम्vedānte paramam guhyam«высшая ТАЙНА веданты,»; parama-guhya!
पुरा-कल्पे प्रचोदितम्purā-kalpe pracoditam«в прежнюю кальпу изречённая, —»; purā-kalpa
न अप्रशान्ताय दातव्यम्na apraśāntāya dātavyam«НЕ ДАВАТЬ НЕУТИШЕННОМУ,»; na apraśāntāya!!
न अपुत्राय अशिष्याय वा पुनः इतिna aputrāya aśiṣyāya vā punaḥ iti«ни не-сыну, ни не-ученику»; Шветашватара 6.22!
इह संशयःiha saṁśayaḥздесь сомнение; saṁśaya
विद्या यत्र क्व अपि उपदेश्या न वा इतिvidyā yatra kva api upadeśyā na vā itiпреподавать ли видью КОМУ ПОПАЛО?; upadeśyā
योग्य-अयोग्य-विमर्शस्य कारुण्य-आदि-विरोधित्वात्yogya-ayogya-vimarśasya kāruṇya-ādi-virodhitvāt«разбор „достоин-недостоин“ противен милосердию:; kāruṇya
तद्वता देशिकेन सर्वत्र असौ प्रकाश्या इति प्राप्तेtadvatā deśikena sarvatra asau prakāśyā iti prāpteнаставнику открывать её всюду»; при полученном; prāpta
अनाविष्कुर्वन् अन्वयात्anāviṣkurvan anvayāt«не выставляя: по связи»; сутра 3.4.50 (
विद्याम् अनाविष्कुर्वन् एव उपदिशेत्vidyām anāviṣkurvan eva upadiśetпреподавай, НЕ ВЫСТАВЛЯЯ [её всем]:; anāviṣkurvan!
कुतः अन्वयात्kutaḥ anvayātпочему? — по связи; anvaya
उक्त-श्रुतौ तथा एव उपदेश-प्रतीतेः इति अर्थःukta-śrutau tathā eva upadeśa-pratīteḥ iti arthaḥв той шрути так и удостоверено преподание; pratīti
एवम् एव आह भगवान् अरविन्द-अक्षःevam eva āha bhagavān aravinda-akṣaḥтак и Лотосоокий:; Aravindākṣa
इदम् ते न अतपस्कायidam te na atapaskāya«сие тебе — [но] НЕ БЕЗ ТАПАСА [живущему],»; na atapaskāya!
न अभक्ताय कदाचनna abhaktāya kadācana«НЕ НЕБХАКТУ НИКОГДА,»; na abhaktāya!!
न च अशुश्रूषवे वाच्यम्na ca aśuśrūṣave vācyam«ни нежелающему слушать,»; na aśuśrūṣave
न च माम् यः अभ्यसूयति इतिna ca mām yaḥ abhyasūyati iti«ни завидующему Мне»; Гита 18.67!
उपदेशः हि योग्येषु एव फलति न अयोग्येषुupadeśaḥ hi yogyeṣu eva phalati na ayogyeṣuпреподание плодоносит В ДОСТОЙНЫХ, не в недостойных:; phalati!
यस्य देवे परा भक्तिः इति आदि-श्रुतेःyasya deve parā bhaktiḥ iti ādi-śruteḥ«у кого высшая бхакти к Богу [и гуру — тому просияет]»; Шветашватара 6.23
छान्दोग्ये चchāndogye caи в Чхандогье:; Chāndogya
आत्मा अपहत-पाप्मा इति आदिनाātmā apahata-pāpmā iti ādināпо [уроку] «Атман, безгрешный…»; apahata-pāpman
महा-इन्द्र-विरोचनयोः उपदेश-साम्ये अपिmahā-indra-virocanayoḥ upadeśa-sāmye apiИНДРЕ И ВИРОЧАНЕ преподание было РАВНЫМ —; Indra-Virocana!!
विरोचनस्य तत्त्व-ज्ञानम् न अभूत् इति श्रवणात्virocanasya tattva-jñānam na abhūt iti śravaṇātа таттва-знания у Вирочаны НЕ РОДИЛОСЬ; na abhūt!
तथा च योग्येभ्यः एव विद्या उपदेश्याtathā ca yogyebhyaḥ eva vidyā upadeśyāитак: видья преподаваема лишь достойным,; yogya
न तु अयोग्येभ्यः अपि इतिna tu ayogyebhyaḥ api itiнедостойным — нет; na
योग्याः च शास्त्र-प्रतिपाद्य-तत्-पराः श्रद्धालवःyogyāḥ ca śāstra-pratipādya-tat-parāḥ śraddhālavaḥдостойные — ВЕРУЮЩИЕ, преданные Тому, о ком шастры; śraddhālu!
Commentary translation

Теперь — ТАЙНОСТЬ её: «высшая тайна веданты — НЕ ДАВАТЬ НЕУТИШЕННОМУ, ни не-сыну, ни не-ученику». Преподавать ли кому попало («разбор достоинств противен милосердию»)? При полученном —

«Не выставляя: по связи».

Преподавай, НЕ ВЫСТАВЛЯЯ: так и Лотосоокий: «сие — НЕ БЕЗ ТАПАСА живущему, НЕ НЕБХАКТУ НИКОГДА, ни нежелающему слушать, ни завидующему Мне». Преподание плодоносит в достойных: Индре и Вирочане урок был РАВНЫМ — а у Вирочаны знание не родилось. Достойные — верующие, преданные Тому, о ком шастры.

Version

5d5c75143284 · published Jul 27, 2026, 5:30:26 AM UTC

Available inRU
PreviousVerse 3.4.49

Page between verses with