सुप्त्वा युगसहस्रं स प्रादुर्भवति कार्यवान् पूर्णे युगसहस्रे तु देवदेवो जगत्पतिः ॥
ब्रह्मा च कपिलश् चैव परमेष्ठी तथैव च देवाः सप्तर्षयश् चैव त्र्यम्बकश् च महायशाः ॥
सनत्कुमारश् च महानुभावो मनुर् महात्मा भगवान् प्रजाकरः पुराणदेवो ऽथ पुराणि चक्रे प्रदीप्तवैश्वानरतुल्यतेजाः ॥
येन चार्णवमध्यस्थौ नष्टे स्थावरजंगमे नष्टे देवासुरनरे प्रनष्टोरगराक्षसे ॥
योद्धुकामौ सुदुर्धर्षौ दानवौ मधुकैटभौ हतौ प्रभवता तेन तयोर् दत्त्वामितं वरम् ॥
पुरा कमलनाभस्य स्वपतः सागराम्भसि पुष्करे यत्र संभूता देवाः सर्षिगणाः पुरा ॥
एष पौष्करको नाम प्रादुर्भावः प्रकीर्तितः पुराणं कथ्यते यत्र वेदश्रुतिसमाहितम् ॥
वाराहस् तु श्रुतिसुखः प्रादुर्भावो महात्मनः यत्र विष्णुः सुरश्रेष्ठो वाराहं रूपम् आस्थितः ॥
वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुदन्तश् चितीमुखः अग्निजिह्वो दर्भलोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः ॥
अहोरात्रेक्षणो दिव्यो वेदाङ्गश्रुतिभूषणः आज्यनासः स्रुवस् तुण्डः सामघोषस्वनो महान् ॥
धर्मसत्यमयः श्रीमान् क्रमविक्रमसत्कृतः प्रायश्चित्तनखो धीरः पशुजानुर् महावृषः ॥
उद्गात्रान्त्रो होमलिङ्गः फलबीजमहौषधिः वाय्वन्तरात्मा मन्त्रस्फिग् विकृतः सोमशोणितः ॥
वेदिस्कन्धो हविर्गन्धो हव्यकव्यातिवेगवान् प्राग्वंशकायो द्युतिमान् नानादीक्षाभिर् आचितः ॥
दक्षिणाहृदयो योगी महासत्रमयो महान् उपाकर्मेष्ठरुचकः प्रवर्ग्यावर्तभूषणः छायापत्नीसहायो वै मणिशृङ्ग इवोच्छ्रितः ॥
महीं सागरपर्यन्तां सशैलवनकाननाम् एकार्णवजले भ्रष्टाम् एकार्णवगतिः प्रभुः ॥
दंष्ट्रया यः समुद्धृत्य लोकानां हितकाम्यया सहस्रशीर्षो देवादिश् चकार जगतीं पुनः ॥
एवं यज्ञवराहेण भूत्वा भूतहितार्थिना उद्धृता पृथिवी देवी सागराम्बुधरा पुरा ॥
suptvā yugasahasraṃ sa prādurbhavati kāryavān pūrṇe yugasahasre tu devadevo jagatpatiḥ ||
brahmā ca kapilaś caiva parameṣṭhī tathaiva ca devāḥ saptarṣayaś caiva tryambakaś ca mahāyaśāḥ ||
sanatkumāraś ca mahānubhāvo manur mahātmā bhagavān prajākaraḥ purāṇadevo 'tha purāṇi cakre pradīptavaiśvānaratulyatejāḥ ||
yena cārṇavamadhyasthau naṣṭe sthāvarajaṃgame naṣṭe devāsuranare pranaṣṭoragarākṣase ||
yoddhukāmau sudurdharṣau dānavau madhukaiṭabhau hatau prabhavatā tena tayor dattvāmitaṃ varam ||
purā kamalanābhasya svapataḥ sāgarāmbhasi puṣkare yatra saṃbhūtā devāḥ sarṣigaṇāḥ purā ||
eṣa pauṣkarako nāma prādurbhāvaḥ prakīrtitaḥ purāṇaṃ kathyate yatra vedaśrutisamāhitam ||
vārāhas tu śrutisukhaḥ prādurbhāvo mahātmanaḥ yatra viṣṇuḥ suraśreṣṭho vārāhaṃ rūpam āsthitaḥ ||
vedapādo yūpadaṃṣṭraḥ kratudantaś citīmukhaḥ agnijihvo darbhalomā brahmaśīrṣo mahātapāḥ ||
ahorātrekṣaṇo divyo vedāṅgaśrutibhūṣaṇaḥ ājyanāsaḥ sruvas tuṇḍaḥ sāmaghoṣasvano mahān ||
dharmasatyamayaḥ śrīmān kramavikramasatkṛtaḥ prāyaścittanakho dhīraḥ paśujānur mahāvṛṣaḥ ||
udgātrāntro homaliṅgaḥ phalabījamahauṣadhiḥ vāyvantarātmā mantrasphig vikṛtaḥ somaśoṇitaḥ ||
vediskandho havirgandho havyakavyātivegavān prāgvaṃśakāyo dyutimān nānādīkṣābhir ācitaḥ ||
dakṣiṇāhṛdayo yogī mahāsatramayo mahān upākarmeṣṭharucakaḥ pravargyāvartabhūṣaṇaḥ chāyāpatnīsahāyo vai maṇiśṛṅga ivocchritaḥ ||
mahīṃ sāgaraparyantāṃ saśailavanakānanām ekārṇavajale bhraṣṭām ekārṇavagatiḥ prabhuḥ ||
daṃṣṭrayā yaḥ samuddhṛtya lokānāṃ hitakāmyayā sahasraśīrṣo devādiś cakāra jagatīṃ punaḥ ||
evaṃ yajñavarāheṇa bhūtvā bhūtahitārthinā uddhṛtā pṛthivī devī sāgarāmbudharā purā ||
«Когда исполнилась тысяча юг, Бог богов, владыка мира, вместе с богами, семью риши и славным Трьямбакой, древний Бог, сиянием равный пылающему огню, установил древние предания. Когда исчезли боги, асуры, люди, змеи и ракшасы, когда тот могучий владыка сразил двоих после дарования им безмерного дара, в Пушкаре некогда появились боги вместе с риши, и там рассказывается пурана, сосредоточенная в ведическом откровении. Там Вишну, лучший из богов, принял вепревый облик: огнеязыкий, с дарбхой как шерстью, с Брахманом как головой, с гхи как носом, с ложкой как мордой, с голосом саманов, с искуплениями как когтями, с жертвенным животным как коленом, великий бык, чья внутренняя душа — воздух, чьи бока — мантры, чья кровь — Сома, чьё тело — прагвамша, украшенный разными посвящениями, йогин, чьё сердце — дакшина, великий, состоящий из большой жертвенной сессии, сопровождаемый супругой-Тенью и поднятый словно драгоценный рог. Владыка, чей путь — единый океан, поднял землю, упавшую в воды единого океана. Тысячеглавый первобог снова устроил мир; древле богиня Земля была поднята вместе с океанами и облаками».
63b785f473ea · publicado 22 jun 2026, 3:30:54 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Вараха описан как жертвенное тело: каждая часть его облика соответствует элементу ведического обряда. Поднятие Земли поэтому является не только спасением космоса, но и восстановлением жертвенного порядка.