Keśidhvaja
अक्षीणेषु समस्तेषु विशेषज्ञानकर्मसु । विश्वमेतत्परं चान्यद्भेदभिन्नदृशां नृप
प्रत्यस्तमितभेदं यत्सत्तामात्रमगोचरम् । वचसामात्मसन्तोद्यं तज्ज्ञानं ब्रह्मसंज्ञितम्
तच्च विष्णोः परं रूपमरूपस्याजनस्य च । विश्वस्वरूपवैरूप्यलक्षणं परमात्मनः
न तद्योगयुजा शक्यं नृप चिन्तयितुं यतः । ततः स्थूलं हरे रूपं चिन्त्यं यच्चक्षुगोचरम्
हिरण्यगर्भो भगवान्वासवोऽथ प्रजापतिः । मरुतो वसवो रुद्रा भास्करास्तारका ग्रहाः
गन्धार्वा यक्षदैत्याश्च सकला देवयोनयः । मनुष्याः पशवः शैला समुद्रा ः! सरितो द्रुमाः
भूप भूतान्यशेषाणि भूतानां ये च हेतवः । प्रधानादिविशेषान्ताश्चेतनाचेतनात्मकम्
एकपादं द्विपादं च बहुपादमपादकम् । मूर्त्तमेतद्धरे रूपं भावनात्रितयात्मकम्
एतत्सर्वमिदं विश्वं जगदेतच्चराचरम् । परब्रह्मस्वरूपस्य विष्णोः शक्तिसमन्वितम्
akṣīṇeṣu samasteṣu viśeṣajñānakarmasu | viśvametatparaṃ cānyadbhedabhinnadṛśāṃ nṛpa
pratyastamitabhedaṃ yatsattāmātramagocaram | vacasāmātmasantodyaṃ tajjñānaṃ brahmasaṃjñitam
tacca viṣṇoḥ paraṃ rūpamarūpasyājanasya ca | viśvasvarūpavairūpyalakṣaṇaṃ paramātmanaḥ
na tadyogayujā śakyaṃ nṛpa cintayituṃ yataḥ | tataḥ sthūlaṃ hare rūpaṃ cintyaṃ yaccakṣugocaram
hiraṇyagarbho bhagavānvāsavo'tha prajāpatiḥ | maruto vasavo rudrā bhāskarāstārakā grahāḥ
gandhārvā yakṣadaityāśca sakalā devayonayaḥ | manuṣyāḥ paśavaḥ śailā samudrā ḥ! sarito drumāḥ
bhūpa bhūtānyaśeṣāṇi bhūtānāṃ ye ca hetavaḥ | pradhānādiviśeṣāntāścetanācetanātmakam
ekapādaṃ dvipādaṃ ca bahupādamapādakam | mūrttametaddhare rūpaṃ bhāvanātritayātmakam
etatsarvamidaṃ viśvaṃ jagadetaccarācaram | parabrahmasvarūpasya viṣṇoḥ śaktisamanvitam
Кешидхваджа: «У всех, чьи особые знания и дела не истощены, — эта вселенная и высшее, и иное, у тех, чьё зрение разделено, о царь. То, в чём различение угасло, что есть лишь бытие, недосягаемое речам и явное само собою, — то знание, именуемое Брахманом. И то — высший облик Вишну, бесформенного и нерождённого, Высшей Души, чей признак — несходство с обликом вселенной. Того сопряжённому с йогою помыслить невозможно, о царь; потому должно мыслить грубый облик Хари, который доступен глазу. Хираньягарбха, владыка, Васава, затем Праджапати, маруты, васу, рудры, солнца, звёзды, планеты, гандхарвы, якши и дайтьи, все божественные роды, люди, скот, горы, океаны, реки, деревья, о царь, все существа без остатка и те, кто причины существ — от прадханы до особенного, — состоящее из сознательного и бессознательного; одноногое, двуногое, многоногое и безногое: этот телесный облик Хари состоит из трёх представлений. Всё это, вся эта вселенная, этот мир, движущийся и недвижный, — Вишну, чья природа высший Брахман, наделённого мощью».
8f798153846b · publicado 5 sept 2026, 4:06:58 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Признано прямо: высшего облика помыслить нельзя, и оттого дан грубый — доступный глазу. Уступка сделана не по снисхождению, а по необходимости.
Перечень телесного облика идёт вперемешку: боги, звёзды, скот, горы, реки, деревья. Ни один разряд не выделен как более достойный.
Безногое стоит в одном ряду с двуногим. Никого не оставили за границей описания.