प्राचीं होत्रे ददौ राजा दिशं स्वकुलवर्धनः । अध्वर्यवे प्रतीचीं तु ब्रह्मणे दक्षिणां दिशम् ॥
उद्गात्रे तु तथोदीचीं दक्षिणैषा विनिर्मिता । अश्वमेधे महायज्ञे स्वयम्भुविहिते पुरा ॥
क्रतुं समाप्य तु तदा न्यायतः पुरुषर्षभः । ऋत्विग्भ्यो हि ददौ राजा धरां तां क्रतुवर्धनः ॥
ऋत्विजस् त्व् अब्रुवन् सर्वे राजानं गतकल्मषम् । भवान् एव महीं कृत्स्नाम् एको रक्षितुम् अर्हति ॥
न भूम्या कार्यम् अस्माकं न हि शक्ताः स्म पालने । रताः स्वाध्यायकरणे वयं नित्यं हि भूमिप । निष्क्रयं किं चिद् एवेह प्रयच्छतु भवान् इति ॥
गवां शतसहस्राणि दश तेभ्यो ददौ नृपः । दशकोटिं सुवर्णस्य रजतस्य चतुर्गुणम् ॥
ऋत्विजस् तु ततः सर्वे प्रददुः सहिता वसु । ऋष्यशृङ्गाय मुनये वसिष्ठाय च धीमते ॥
ततस् ते न्यायतः कृत्वा प्रविभागं द्विजोत्तमाः । सुप्रीतमनसः सर्वे प्रत्यूचुर् मुदिता भृशम् ॥
prācīṃ hotre dadau rājā diśaṃ svakulavardhanaḥ | adhvaryave pratīcīṃ tu brahmaṇe dakṣiṇāṃ diśam ||
udgātre tu tathodīcīṃ dakṣiṇaiṣā vinirmitā | aśvamedhe mahāyajñe svayambhuvihite purā ||
kratuṃ samāpya tu tadā nyāyataḥ puruṣarṣabhaḥ | ṛtvigbhyo hi dadau rājā dharāṃ tāṃ kratuvardhanaḥ ||
ṛtvijas tv abruvan sarve rājānaṃ gatakalmaṣam | bhavān eva mahīṃ kṛtsnām eko rakṣitum arhati ||
na bhūmyā kāryam asmākaṃ na hi śaktāḥ sma pālane | ratāḥ svādhyāyakaraṇe vayaṃ nityaṃ hi bhūmipa | niṣkrayaṃ kiṃ cid eveha prayacchatu bhavān iti ||
gavāṃ śatasahasrāṇi daśa tebhyo dadau nṛpaḥ | daśakoṭiṃ suvarṇasya rajatasya caturguṇam ||
ṛtvijas tu tataḥ sarve pradaduḥ sahitā vasu | ṛṣyaśṛṅgāya munaye vasiṣṭhāya ca dhīmate ||
tatas te nyāyataḥ kṛtvā pravibhāgaṃ dvijottamāḥ | suprītamanasaḥ sarve pratyūcur muditā bhṛśam ||
Продолжатель своего рода, царь Дашаратха, отдал восточную сторону хотару, западную — адхварью, южную — жрецу-брахману, а северную — удгатару. Такая дакшина была установлена в древности Самосущим для великой ашвамедхи. Завершив обряд должным образом, лучший из людей и возвеличиватель жертвы передал ртвикам эту землю. Но все жрецы сказали очищенному от скверны царю: «Только ты один достоин защищать всю землю. Нам земля не нужна; мы не способны управлять ею, о владыка земли, ведь мы постоянно заняты изучением Веды. Дай нам здесь какую-нибудь замену». Тогда царь пожаловал им десять сотен тысяч коров, десять коти золота и вчетверо больше серебра. После этого все жрецы вместе передали богатство мудрому Ришьяшринге и Васиштхе. Лучшие брахманы должным образом распределили его и, весьма довольные и радостные, ответили царю.
107732e4a032 · publicado 22 jun 2026, 0:00:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Дашаратха готов отдать даже землю, но жрецы отказываются от власти, потому что их дхарма — не управление царством, а свādhyāya, жизнь в Веде. Здесь ясно различены обязанности: царь защищает землю, брахманы хранят знание. Когда каждый принимает свою природу служения, богатство не разрушает порядок, а поддерживает его.