Rudra
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । संख्यां चापि समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम्
यावन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च याः स्मृताः । महाभूतप्रमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोः पृथक्
द्वीपभेदसहस्त्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च । न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैर्विततं जगत्
सप्तद्वीपान् प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह । येषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते
अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत् । प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं विभाव्यते
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi jambūdvīpaṃ yathātatham | saṃkhyāṃ cāpi samudrāṇāṃ dvīpānāṃ caiva vistaram
yāvanti caiva varṣāṇi teṣu nadyaśca yāḥ smṛtāḥ | mahābhūtapramāṇaṃ ca gatiṃ candrārkayoḥ pṛthak
dvīpabhedasahastrāṇi saptasvantargatāni ca | na śakyante krameṇeha vaktuṃ yairvitataṃ jagat
saptadvīpān pravakṣyāmi candrādityagrahaiḥ saha | yeṣāṃ manuṣyāstarkeṇa pramāṇāni pracakṣate
acintyāḥ khalu ye bhāvā na tāṃstarkeṇa sādhayet | prakṛtibhyaḥ paraṃ yacca tadacintyaṃ vibhāvyate
«Отсюда далее поведаю Джамбудвипу, как есть, и число океанов, и протяжение островов; сколько в них стран и какие реки признаны, и меру великих стихий, и движение луны и солнца порознь. Тысячи разделений островов, заключённых в семи, которыми простёрт мир, не могут быть здесь названы по порядку. Поведаю семь островов вместе с луною, солнцем и планетами — те, чьи меры люди излагают рассуждением. Непостижимые же состояния — да не доказывает их никто рассуждением; и то, что выше природ, мыслится непостижимым».
bfa8fb68f592 · publicado 4 sept 2026, 1:55:43 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Задача поставлена широко: острова, океаны, страны, реки, стихии, ход светил. Обещано изложить всё «как есть» — и тут же сказано, чего изложить нельзя.
Оговорка стоит впереди самого описания: тысячи разделений «не могут быть здесь названы по порядку». Мера положена не предмету, а речи о нём.
И правило дано на весь дальнейший счёт: чего рассуждением не берут, того рассуждением и не доказывают. Числа, которые пойдут дальше, названы человеческими прежде, чем прозвучало первое из них.