3907 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 6.18.55-59
देवनागरी

बाढमित्य् अभ्युपेत्याथ दिती राजन् महामनाः
कश्यपाद्गर्भमाधत्त व्रतं चाञ्जो दधार सा
मातृष्वसुरभिप्रायमिन्द्र आज्ञाय मानद
शुश्रूषणेनाश्रमस्थां दितिं पर्यचरत् कविः
नित्यं वनात् सुमनसः फलमूलसमित्कुशान्
पत्राङ्कुरमृदो ऽपश्च काले काल उपाहरत्
एवं तस्या व्रतस्थाया व्रतच्छिद्रं हरिर्नृप
प्रेप्सुः पर्यचरज् जिह्मो मृगहेव मृगाकृतिः
नाध्यगच्छद्व्रतच्छिद्रं तत्परो ऽथ महीपते
चिन्तां तीव्रां गतः शक्रः केन मे स्याच् छिवं त्विह

लिप्यंतरण (IAST)

bāḍhamity abhyupetyātha ditī rājan mahāmanāḥ
kaśyapādgarbhamādhatta vrataṃ cāñjo dadhāra sā
mātṛṣvasurabhiprāyamindra ājñāya mānada
śuśrūṣaṇenāśramasthāṃ ditiṃ paryacarat kaviḥ
nityaṃ vanāt sumanasaḥ phalamūlasamitkuśān
patrāṅkuramṛdo 'paśca kāle kāla upāharat
evaṃ tasyā vratasthāyā vratacchidraṃ harirnṛpa
prepsuḥ paryacaraj jihmo mṛgaheva mṛgākṛtiḥ
nādhyagacchadvratacchidraṃ tatparo 'tha mahīpate
cintāṃ tīvrāṃ gataḥ śakraḥ kena me syāc chivaṃ tviha

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
बाढम् इति अभ्युपेत्य अथ दितिः राजन् महा-मनाःbāḍham iti abhyupetya atha ditiḥ rājan mahā-manāḥ«хорошо», — согласившись, Дити, о царь, великодушная; «хорошо» так приняв затем Дити, о царь, великого ума
कश्यपात् गर्भम् आधत्त व्रतम् च अञ्जः दधार साkaśyapāt garbham ādhatta vratam ca añjaḥ dadhāra sāзачала от Кашьяпы плод и понесла обет как должно; у Кашьяпы плод зачала, обет же напрямик несла она
मातृ-स्वसुः अभिप्रायम् इन्द्रः आज्ञाय मान-दmātṛ-svasuḥ abhiprāyam indraḥ ājñāya māna-daузнав намерение сестры матери, Индра, о податель почёта; у матери сестры намерение Индра узнав, о почёт дающий
शुश्रूषणेन आश्रम-स्थाम् दितिम् पर्यचरत् कविःśuśrūṣaṇena āśrama-sthām ditim paryacarat kaviḥмудрый, услужением служил Дити, жившей в обители; услужением при обители стоящую Дити обслуживал мудрый
नित्यम् वनात् सु-मनसः फल-मूल-समित्-कुशान्nityam vanāt su-manasaḥ phala-mūla-samit-kuśānвсякий день из леса — цветы, плоды, коренья, дрова и траву куша; всегда из леса цветы, плоды, коренья, дрова, куши
पत्र-अङ्कुर-मृदः अपः च काले काले उपाहरत्patra-aṅkura-mṛdaḥ apaḥ ca kāle kāle upāharatлистья, побеги, глину и воду — в должное время приносил; листья, побеги, глину, воды же во время во время приносил
एवम् तस्याः व्रत-स्थायाः व्रत-छिद्रम् हरिः नृपevam tasyāḥ vrata-sthāyāḥ vrata-chidram hariḥ nṛpaтак у неё, стоящей в обете, изъяна в обете, царь; равно у неё, при обете стоящей, обета прореху Хари, о царь
प्रेप्सुः पर्यचरत् जिह्मः मृग-हा इव मृग-आकृतिःprepsuḥ paryacarat jihmaḥ mṛga-hā iva mṛga-ākṛtiḥжелая, служил кривой [душою] — как охотник на оленей в обличье оленя; желая обрести, обслуживал кривой, оленей убийца словно, оленя обличье имеющий
अनुवाद

«„Хорошо“, — согласившись, Дити, о царь, великодушная, зачала от Кашьяпы плод и понесла обет как должно. Узнав намерение сестры матери, Индра, о податель почёта, мудрый, услужением служил Дити, жившей в обители: всякий день приносил из леса цветы, плоды, коренья, дрова и траву куша, листья, побеги, глину и воду — всё в должное время. Так у неё, стоящей в обете, желая найти изъян в обете, царь, кривой душою Хари служил — как охотник на оленей в обличье оленя. Но, поглощённый этим, он не находил изъяна в обете, о владыка земли; и Шакра впал в жестокую заботу: „Чем же будет мне здесь благо?“»

संस्करण

0d77cd3468f6 · प्रकाशित 14 अग॰ 2026, 8:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से