श्रीमद्भागवतम्
Measured by My Own Foot8.19.22-27
4238 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 8.19.22-27
देवनागरी

त्रिभिः क्रमैरसन्तुष्टो द्वीपेनापि न पूर्यते
नववर्षसमेतेन सप्तद्वीपवरेच्छया
सप्तद्वीपाधिपतयो नृपा वैण्यगयादयः
अर्थैः कामैर्गता नान्तं तृष्णाया इति नः श्रुतम्
यदृच्छयोपपन्नेन सन्तुष्टो वर्तते सुखम्
नासन्तुष्टस्त्रिभिर्लोकैरजितात्मोपसादितैः
पुंसो ऽयं संसृतेर्हेतुरसन्तोषो ऽर्थकामयोः
यदृच्छयोपपन्नेन सन्तोषो मुक्तये स्मृतः
यदृच्छालाभतुष्टस्य तेजो विप्रस्य वर्धते
तत् प्रशाम्यत्य् असन्तोषादम्भसेवाशुशुक्षणिः
तस्मात् त्रीणि पदान्य् एव वृणे त्वद्वरदर्षभात्
एतावतैव सिद्धो ऽहं वित्तं यावत् प्रयोजनम्

लिप्यंतरण (IAST)

tribhiḥ kramairasantuṣṭo dvīpenāpi na pūryate
navavarṣasametena saptadvīpavarecchayā
saptadvīpādhipatayo nṛpā vaiṇyagayādayaḥ
arthaiḥ kāmairgatā nāntaṃ tṛṣṇāyā iti naḥ śrutam
yadṛcchayopapannena santuṣṭo vartate sukham
nāsantuṣṭastribhirlokairajitātmopasāditaiḥ
puṃso 'yaṃ saṃsṛterheturasantoṣo 'rthakāmayoḥ
yadṛcchayopapannena santoṣo muktaye smṛtaḥ
yadṛcchālābhatuṣṭasya tejo viprasya vardhate
tat praśāmyaty asantoṣādambhasevāśuśukṣaṇiḥ
tasmāt trīṇi padāny eva vṛṇe tvadvaradarṣabhāt
etāvataiva siddho 'haṃ vittaṃ yāvat prayojanam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
त्रिभिः क्रमैः अ-सन्तुष्टः द्वीपेन अपि न पूर्यतेtribhiḥ kramaiḥ a-santuṣṭaḥ dvīpena api na pūryate«кто не удовлетворён тремя шагами, тот не наполнится и островом; тремя шагами неудовлетворённый островом даже не наполняется
नव-वर्ष-समेतेन सप्त-द्वीप-वर-इच्छयाnava-varṣa-sametena sapta-dvīpa-vara-icchayā[даже островом] с девятью варшами — из-за желания лучшего из семи островов»; девятью варшами снабжённым, семи островов лучшего желанием
सप्त-द्वीप-अधि-पतयः नृपाः वैण्य-गय-आदयःsapta-dvīpa-adhi-patayaḥ nṛpāḥ vaiṇya-gaya-ādayaḥ«цари — владыки семи островов, Вайнья, Гая и прочие; семи островов владыки цари Вайнья-Гая-начальные
अर्थैः कामैः गताः न अन्तम् तृष्णायाः इति नः श्रुतम्arthaiḥ kāmaiḥ gatāḥ na antam tṛṣṇāyāḥ iti naḥ śrutamбогатствами и наслаждениями не дошли до конца жажды: так мы слышали»; богатствами, наслаждениями не дошли конца жажды, так нами слышано
यदृच्छया उपपन्नेन सन्तुष्टः वर्तते सुखम्yadṛcchayā upapannena santuṣṭaḥ vartate sukham«удовлетворённый тем, что пришло само собою, живёт счастливо; случаем пришедшим удовлетворённый пребывает счастливо
न अ-सन्तुष्टः त्रिभिः लोकैः अ-जित-आत्मा उपसादितैःna a-santuṣṭaḥ tribhiḥ lokaiḥ a-jita-ātmā upasāditaiḥа неудовлетворённый — [не счастлив] и с тремя мирами, добытыми, [если] не обуздал себя»; не неудовлетворённый тремя мирами, необузданнодушный, добытыми
पुंसः अयम् संसृतेः हेतुः अ-सन्तोषः अर्थ-कामयोःpuṃsaḥ ayam saṃsṛteḥ hetuḥ a-santoṣaḥ artha-kāmayoḥ«эта неудовлетворённость в имуществе и наслаждениях — причина круговорота для мужа; мужа эта круговорота причина, неудовлетворённость имущества-наслаждений
यदृच्छया उपपन्नेन सन्तोषः मुक्तये स्मृतःyadṛcchayā upapannena santoṣaḥ muktaye smṛtaḥдовольство же тем, что пришло само, считается [ведущим] к освобождению»; случаем пришедшим довольство освобождению считается
यदृच्छा-लाभ-तुष्टस्य तेजः विप्रस्य वर्धतेyadṛcchā-lābha-tuṣṭasya tejaḥ viprasya vardhate«у брахмана, довольного случайной прибылью, жар возрастает; случайной прибылью довольного жар брахмана возрастает
तत् प्रशाम्यति अ-सन्तोषात् अम्भसा इव आशुशुक्षणिःtat praśāmyati a-santoṣāt ambhasā iva āśuśukṣaṇiḥи он угасает от неудовлетворённости — как огонь водою»; тот угасает от неудовлетворённости, водою словно огонь
तस्मात् त्रीणि पदानि एव वृणे त्वत् वर-द-ऋषभात्tasmāt trīṇi padāni eva vṛṇe tvat vara-da-ṛṣabhāt«поэтому три шага лишь прошу я у тебя, быка среди дарителей; поэтому три шага лишь прошу у тебя, дарителей быка
एतावता एव सिद्धः अहम् वित्तम् यावत् प्रयोजनम्etāvatā eva siddhaḥ aham vittam yāvat prayojanamэтим самым я и достиг [цели]: богатства — насколько есть надобность»; этим самым достигший я, богатство насколько надобность
अनुवाद

«„Кто не удовлетворён тремя шагами, тот не наполнится и островом — [даже островом] с девятью варшами, из-за желания лучшего из семи островов. Цари — владыки семи островов, Вайнья, Гая и прочие, — богатствами и наслаждениями не дошли до конца жажды: так мы слышали. Удовлетворённый тем, что пришло само собою, живёт счастливо; а неудовлетворённый — [не счастлив] и с тремя мирами, добытыми, [если] не обуздал себя. Эта неудовлетворённость в имуществе и наслаждениях — причина круговорота для мужа; довольство же тем, что пришло само, считается [ведущим] к освобождению. У брахмана, довольного случайной прибылью, жар возрастает, и он угасает от неудовлетворённости — как огонь водою. Поэтому три шага лишь прошу я у тебя, быка среди дарителей: этим самым я и достиг [цели] — богатства [нужно] настолько, насколько есть надобность“».

संस्करण

3a16e1565607 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 1:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से