श्रीमद्भागवतम्
A Debt That Cannot Be Repaid10.32.1-9
4634 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.32.1-9

śrī-śuka uvāca

देवनागरी

इति गोप्यः प्रगायन्त्यः प्रलपन्त्यश् च चित्रधा
रुरुदुः सु-स्वरं राजन् कृष्ण-दर्शन-लालसाः
तासाम् आविरभूच् छौरिः स्मयमान-मुखाम्बुजः
पीताम्बर-धरः स्रग्वी साक्षान् मन्मथ-मन्मथः
तं विलोक्यागतं प्रेष्ठं प्रीत्य्-उत्फुल्ल-दृशो ऽबलाः
उत्तस्थुर् युगपत् सर्वास् तन्वः प्राणम् इवागतम्
काचित् कराम्बुजं शौरेर् जगृहे ऽञ्जलिना मुदा
काचिद् दधार तद्-बाहुम् अंसे चन्दन-भूषितम्
काचिद् अञ्जलिनागृह्णात् तन्वी ताम्बूल-चर्वितम्
एका तद्-अङ्घ्रि-कमलं सन्तप्ता स्तनयोर् अधात्
एका भ्रु-कुटिम् आबध्य प्रेम-संरम्भ-विह्वला
घ्नन्तीवैक्षत् कटाक्षेपैः सन्दष्ट-दशन-च्छदा
अपरानिमिषद्-दृग्भ्यां जुषाणा तन्-मुखाम्बुजम्
आपीतम् अपि नातृप्यत् सन्तस् तच्-चरणं यथा
तं काचिन् नेत्र-रन्ध्रेण हृदि कृत्वा निमील्य च
पुलकाङ्ग्य् उपगुह्यास्ते योगीवानन्द-सम्प्लुता
सर्वास् ताः केशवालोक- परमोत्सव-निर्वृताः
जहुर् विरह-जं तापं प्राज्ञं प्राप्य यथा जनाः

लिप्यंतरण (IAST)

iti gopyaḥ pragāyantyaḥ pralapantyaś ca citradhā
ruruduḥ su-svaraṃ rājan kṛṣṇa-darśana-lālasāḥ
tāsām āvirabhūc chauriḥ smayamāna-mukhāmbujaḥ
pītāmbara-dharaḥ sragvī sākṣān manmatha-manmathaḥ
taṃ vilokyāgataṃ preṣṭhaṃ prīty-utphulla-dṛśo 'balāḥ
uttasthur yugapat sarvās tanvaḥ prāṇam ivāgatam
kācit karāmbujaṃ śaurer jagṛhe 'ñjalinā mudā
kācid dadhāra tad-bāhum aṃse candana-bhūṣitam
kācid añjalināgṛhṇāt tanvī tāmbūla-carvitam
ekā tad-aṅghri-kamalaṃ santaptā stanayor adhāt
ekā bhru-kuṭim ābadhya prema-saṃrambha-vihvalā
ghnantīvaikṣat kaṭākṣepaiḥ sandaṣṭa-daśana-cchadā
aparānimiṣad-dṛgbhyāṃ juṣāṇā tan-mukhāmbujam
āpītam api nātṛpyat santas tac-caraṇaṃ yathā
taṃ kācin netra-randhreṇa hṛdi kṛtvā nimīlya ca
pulakāṅgy upaguhyāste yogīvānanda-samplutā
sarvās tāḥ keśavāloka- paramotsava-nirvṛtāḥ
jahur viraha-jaṃ tāpaṃ prājñaṃ prāpya yathā janāḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इति गोप्यः प्रगायन्त्यः प्रलपन्त्यः च चित्रधाiti gopyaḥ pragāyantyaḥ pralapantyaḥ ca citradhāтак пастушки, распевая и причитая на разные лады; так пастушки распевающие причитающие же разнообразно
रुरुदुः सु-स्वरम् राजन् कृष्ण-दर्शन-लालसाःruruduḥ su-svaram rājan kṛṣṇa-darśana-lālasāḥрыдали в голос, о царь, жаждущие увидеть Кришну; рыдали благозвучно, о царь, Кришны видения жаждущие
तासाम् आविरभूत् शौरिः स्मयमान-मुख-अम्बुजःtāsām āvirabhūt śauriḥ smayamāna-mukha-ambujaḥперед ними явился Шаури, с улыбающимся лотосным лицом; их явился Шаури улыбающеликолотосный
पीत-अम्बर-धरः स्रग्वी साक्षात् मन्मथ-मन्मथःpīta-ambara-dharaḥ sragvī sākṣāt manmatha-manmathaḥносящий жёлтое одеяние, с гирляндой, воочию — смущающий смущающего ум; жёлтоодеждоносящий гирляндный воочию Манматхи Манматха
तम् विलोक्य आगतम् प्रेष्ठम् प्रीति-उत्फुल्ल-दृशः अबलाःtam vilokya āgatam preṣṭham prīti-utphulla-dṛśaḥ abalāḥувидев его, милейшего, пришедшего, жёны, чьи глаза расцвели от радости; его увидев пришедшего милейшего радостьюрасцветшеглазые жёны
उत्तस्थुः युगपत् सर्वाः तन्वः प्राणम् इव आगतम्uttasthuḥ yugapat sarvāḥ tanvaḥ prāṇam iva āgatamвсе разом поднялись — как члены тела [встают] при возвращении жизни; поднялись разом все, тела жизнь словно пришедшую
काचित् कर-अम्बुजम् शौरेः जगृहे अञ्जलिना मुदाkācit kara-ambujam śaureḥ jagṛhe añjalinā mudāодна с радостью взяла сложенными ладонями лотос руки Шаури; некоторая рукилотос Шаури взяла сложенными ладонями с радостью
काचित् दधार तत्-बाहुम् अंसे चन्दन-भूषितम्kācit dadhāra tat-bāhum aṃse candana-bhūṣitamдругая возложила его руку, умащённую сандалом, себе на плечо; некоторая возложила его руку на плечо сандаломукрашенную
काचित् अञ्जलिना अगृह्णात् तन्वी ताम्बूल-चर्वितम्kācit añjalinā agṛhṇāt tanvī tāmbūla-carvitamтонкая [дева] приняла в сложенные ладони пережёванный бетель; некоторая ладонями приняла тонкая бетель пережёванный
एका तत्-अङ्घ्रि-कमलम् सन्तप्ता स्तनयोः अधात्ekā tat-aṅghri-kamalam santaptā stanayoḥ adhātодна, опалённая, положила лотос его стопы себе на грудь; одна его стоплотос опалённая на груди положила
एका भ्रु-कुटिम् आबध्य प्रेम-संरम्भ-विह्वलाekā bhru-kuṭim ābadhya prema-saṃrambha-vihvalāодна, сдвинув брови, охваченная любовным негодованием; одна брови сдвинув любвинегодованиемохваченная
घ्नन्ती इव ऐक्षत् कट-आक्षेपैः सन्दष्ट-दशन-छदाghnantī iva aikṣat kaṭa-ākṣepaiḥ sandaṣṭa-daśana-chadāсмотрела, словно убивая, косыми взглядами, закусив губу; убивающая словно смотрела косыми взглядами закушенногубая
अपरा अ-निमिषत्-दृग्भ्याम् जुषाणा तत्-मुख-अम्बुजम्aparā a-nimiṣat-dṛgbhyām juṣāṇā tat-mukha-ambujamдругая, немигающими глазами вкушая его лотосный лик; другая немигающими глазами вкушающая его ликолотос
आ-पीतम् अपि न अतृप्यत् सन्तः तत्-चरणम् यथाā-pītam api na atṛpyat santaḥ tat-caraṇam yathāхоть и выпила [его] до дна, не насытилась — как святые его стопою; выпитое хотя не насытилась, святые его стопою как
तम् काचित् नेत्र-रन्ध्रेण हृदि कृत्वा निमील्य चtam kācit netra-randhreṇa hṛdi kṛtvā nimīlya caкакая-то, впустив его через отверстие глаз в сердце и смежив [веки]; его некоторая глаз отверстием в сердце сделав смежив же
पुलक-अङ्गी उपगुह्य आस्ते योगी इव आनन्द-सम्प्लुताpulaka-aṅgī upaguhya āste yogī iva ānanda-samplutāс телом в мурашках, обняв, пребывала — как йогин, залитая блаженством; мурашкотелая обняв пребывает йогин словно блаженствомзалитая
सर्वाः ताः केशव-आलोक-परम-उत्सव-निर्वृताःsarvāḥ tāḥ keśava-āloka-parama-utsava-nirvṛtāḥвсе они, успокоенные высшим праздником — лицезрением Кешавы; все они Кешавысозерцаниявысшепраздникуспокоенные
जहुः विरह-जम् तापम् प्राज्ञम् प्राप्य यथा जनाःjahuḥ viraha-jam tāpam prājñam prāpya yathā janāḥоставили жар, рождённый разлукою, — как люди, обретшие мудрого; оставили разлукойрождённый жар, мудрого обретя как люди
अनुवाद

«Так пастушки, распевая и причитая на разные лады, рыдали в голос, о царь, жаждущие увидеть Кришну. Перед ними явился Шаури, с улыбающимся лотосным лицом, носящий жёлтое одеяние, с гирляндой, воочию — смущающий смущающего ум. Увидев его, милейшего, пришедшего, жёны, чьи глаза расцвели от радости, все разом поднялись — как члены тела [встают] при возвращении жизни. Одна с радостью взяла сложенными ладонями лотос руки Шаури; другая возложила его руку, умащённую сандалом, себе на плечо; тонкая [дева] приняла в сложенные ладони пережёванный бетель; одна, опалённая, положила лотос его стопы себе на грудь. Одна, сдвинув брови, охваченная любовным негодованием, смотрела, словно убивая, косыми взглядами, закусив губу. Другая, немигающими глазами вкушая его лотосный лик, хоть и выпила [его] до дна, не насытилась — как святые его стопою. Какая-то, впустив его через отверстие глаз в сердце и смежив [веки], с телом в мурашках, обняв, пребывала — как йогин, залитая блаженством. Все они, успокоенные высшим праздником — лицезрением Кешавы, оставили жар, рождённый разлукою, — как люди, обретшие мудрого».

संस्करण

4299587da133 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 7:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से