श्रीमद्भागवतम्
A Debt That Cannot Be Repaid10.32.16-22
4636 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.32.16-22

śrī-gopya ūcuḥ

देवनागरी

भजतो ऽनुभजन्त्य् एक एक एतद्-विपर्ययम्
नोभयांश् च भजन्त्य् एक एतन् नो ब्रूहि साधु भोः
मिथो भजन्ति ये सख्यः स्वार्थैकान्तोद्यमा हि ते
न तत्र सौहृदं धर्मः स्वार्थार्थं तद् धि नान्यथा
भजन्त्य् अभजतो ये वै करुणाः पितरौ यथा
धर्मो निरपवादो ऽत्र सौहृदं च सु-मध्यमाः
भजतो ऽपि न वै केचिद् भजन्त्य् अभजतः कुतः
आत्मारामा ह्य् आप्त-कामा अकृत-ज्ञा गुरु-द्रुहः
नाहं तु सख्यो भजतो ऽपि जन्तून् भजाम्य् अमीषाम् अनुवृत्ति-वृत्तये
यथाधनो लब्ध-धने विनष्टे तच्-चिन्तयान्यन् निभृतो न वेद
एवं मद्-अर्थोज्झित-लोक-वेद स्वानाम् हि वो मय्य् अनुवृत्तये ऽबलाः
मयापरोक्षं भजता तिरोहितं मासूयितुं मार्हथ तत् प्रियं प्रियाः
न पारये ऽहं निरवद्य-संयुजां स्व-साधु-कृत्यं विबुधायुषापि वः
या माभजन् दुर्जर-गेह-शृङ्खलाः संवृश्च्य तद् वः प्रतियातु साधुना

लिप्यंतरण (IAST)

bhajato 'nubhajanty eka eka etad-viparyayam
nobhayāṃś ca bhajanty eka etan no brūhi sādhu bhoḥ
mitho bhajanti ye sakhyaḥ svārthaikāntodyamā hi te
na tatra sauhṛdaṃ dharmaḥ svārthārthaṃ tad dhi nānyathā
bhajanty abhajato ye vai karuṇāḥ pitarau yathā
dharmo nirapavādo 'tra sauhṛdaṃ ca su-madhyamāḥ
bhajato 'pi na vai kecid bhajanty abhajataḥ kutaḥ
ātmārāmā hy āpta-kāmā akṛta-jñā guru-druhaḥ
nāhaṃ tu sakhyo bhajato 'pi jantūn bhajāmy amīṣām anuvṛtti-vṛttaye
yathādhano labdha-dhane vinaṣṭe tac-cintayānyan nibhṛto na veda
evaṃ mad-arthojjhita-loka-veda svānām hi vo mayy anuvṛttaye 'balāḥ
mayāparokṣaṃ bhajatā tirohitaṃ māsūyituṃ mārhatha tat priyaṃ priyāḥ
na pāraye 'haṃ niravadya-saṃyujāṃ sva-sādhu-kṛtyaṃ vibudhāyuṣāpi vaḥ
yā mābhajan durjara-geha-śṛṅkhalāḥ saṃvṛścya tad vaḥ pratiyātu sādhunā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भजतः अनुभजन्ति एके एके एतत्-विपर्ययम्bhajataḥ anubhajanti eke eke etat-viparyayam«одни отвечают почитанием почитающим, другие — наоборот; почитающим отвечают почитанием одни, одни этому противоположное
न उभयान् च भजन्ति एके एतत् नः ब्रूहि साधु भोna ubhayān ca bhajanti eke etat naḥ brūhi sādhu bhoа иные не почитают ни тех, ни других; объясни нам это как должно, о [милый]; не обоих же почитают одни, это нам скажи хорошо, о
मिथः भजन्ति ये सख्यः स्व-अर्थ-एक-अन्त-उद्यमाः हि तेmithaḥ bhajanti ye sakhyaḥ sva-artha-eka-anta-udyamāḥ hi te«те, что почитают взаимно, о подруги, — они ведь усердствуют единственно ради своей выгоды; взаимно почитают которые, подруги, своейвыгодыединственноусердные ведь они
न तत्र सौहृदम् धर्मः स्व-अर्थ-अर्थम् तत् हि न अन्यथाna tatra sauhṛdam dharmaḥ sva-artha-artham tat hi na anyathāнет там ни дружества, ни дхармы: это ведь ради своей выгоды, не иначе; не там дружество, дхарма, своей выгоды ради то ведь не иначе
भजन्ति अ-भजतः ये वै करुणाः पितरौ यथाbhajanti a-bhajataḥ ye vai karuṇāḥ pitarau yathā«те, что почитают непочитающих, — милосердные, как родители,; почитают непочитающих которые ведь милосердные родители как
धर्मः निरपवादः अत्र सौहृदम् च सु-मध्यमाःdharmaḥ nirapavādaḥ atra sauhṛdam ca su-madhyamāḥу них дхарма безупречна и есть дружество, о тонкостанные; дхарма безупречная здесь, дружество же, тонкостанные
भजतः अपि न वै केचित् भजन्ति अ-भजतः कुतःbhajataḥ api na vai kecit bhajanti a-bhajataḥ kutaḥ«некоторые же не почитают и почитающих — откуда [им] почитать непочитающих?; почитающих также не ведь некоторые почитают, непочитающих откуда
आत्म-आरामाः हि आप्त-कामाः अ-कृत-ज्ञाः गुरु-द्रुहःātma-ārāmāḥ hi āpta-kāmāḥ a-kṛta-jñāḥ guru-druhaḥ[это] покоящиеся в себе, достигшие желаемого, неблагодарные и враждебные наставнику; в себе покоящиеся ведь достигшежеланные неблагодарные наставникуврагующие
न अहम् तु सख्यः भजतः अपि जन्तून् भजामि अमीषाम् अनुवृत्ति-वृत्तयेna aham tu sakhyaḥ bhajataḥ api jantūn bhajāmi amīṣām anuvṛtti-vṛttaye«я же, о подруги, не отвечаю [сразу] почитающим меня существам — ради того, чтобы у них возросло следование [мне],; не я же, подруги, почитающих также существ почитаю, их следования возрастания ради
यथा अ-धनः लब्ध-धने विनष्टे तत्-चिन्तया अन्यत् निभृतः न वेदyathā a-dhanaḥ labdha-dhane vinaṣṭe tat-cintayā anyat nibhṛtaḥ na vedaкак бедняк, у которого обретённое богатство пропало, поглощённый думою о нём, не ведает иного; как бедняк при обретённом богатстве пропавшем той думою иного поглощённый не ведает
एवम् मत्-अर्थ-उज्झित-लोक-वेद स्वानाम् हि वः मयि अनुवृत्तये अबलाःevam mat-artha-ujjhita-loka-veda svānām hi vaḥ mayi anuvṛttaye abalāḥ«так ради меня оставившие людскую [молву] и Веду, [оставившие] своих, — ради вашего следования мне, о жёны,; так меня ради оставленнолюдиведные своих ведь ваших ко мне следования ради, жёны
मया अपरोक्षम् भजता तिरोहितम् मा असूयितुम् मा अर्हथ तत् प्रियम् प्रियाःmayā aparokṣam bhajatā tirohitam mā asūyitum mā arhatha tat priyam priyāḥмною, почитающим [вас] воочию, было сокрыто [себя]; не гневайтесь на то, о милые, — то было ради приятного вам; мною воочию почитающим сокрыто, не гневаться не изволите то приятное, милые
न पारये अहम् निरवद्य-संयुजाम् स्व-साधु-कृत्यम् विबुध-आयुषा अपि वःna pāraye aham niravadya-saṃyujām sva-sādhu-kṛtyam vibudha-āyuṣā api vaḥ«я не в силах [воздать] за вашу праведную заслугу — [вам], сошедшимся [со мною] безупречно, — даже за жизнь богов; не могу я безупречносошедшихся своё праведное деяние богов жизнью также ваше
या मा अभजन् दुर्जर-गेह-शृङ्खलाः संवृश्च्य तत् वः प्रतियातु साधुनाyā mā abhajan durjara-geha-śṛṅkhalāḥ saṃvṛścya tat vaḥ pratiyātu sādhunāтех, что почтили меня, рассёкши неодолимые цепи дома; пусть же вам воздастся вашею собственною праведностью»; которые меня почтили неодолимодомацепные рассёкши, то вам да воздастся праведностью
अनुवाद

«„Одни отвечают почитанием почитающим, другие — наоборот, а иные не почитают ни тех, ни других; объясни нам это как должно, о [милый]“. [Владыка сказал:] „Те, что почитают взаимно, о подруги, — они ведь усердствуют единственно ради своей выгоды: нет там ни дружества, ни дхармы; это ведь ради своей выгоды, не иначе. Те, что почитают непочитающих, — милосердные, как родители, — у них дхарма безупречна и есть дружество, о тонкостанные. Некоторые же не почитают и почитающих — откуда [им] почитать непочитающих? [Это] покоящиеся в себе, достигшие желаемого, неблагодарные и враждебные наставнику. Я же, о подруги, не отвечаю [сразу] почитающим меня существам — ради того, чтобы у них возросло следование [мне], как бедняк, у которого обретённое богатство пропало, поглощённый думою о нём, не ведает иного. Так ради меня оставившие людскую [молву] и Веду, [оставившие] своих, — ради вашего следования мне, о жёны, мною, почитающим [вас] воочию, было сокрыто [себя]; не гневайтесь на то, о милые, — то было ради приятного вам. Я не в силах [воздать] за вашу праведную заслугу — [вам], сошедшимся [со мною] безупречно, — даже за жизнь богов; тех, что почтили меня, рассёкши неодолимые цепи дома; пусть же вам воздастся вашею собственною праведностью“».

संस्करण

3b0fe09f83a6 · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 7:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से